ەڭ ايگىلى جولبارىس

الەمدەگى ەڭ ايگىلى سانالاتىن چامپاۆات جولبارىسى ءحىح عاسىردا نەپال مەن ءۇندىستان اۋماعىنداعى ەلدى مەكەندەردى بىرنەشە جىل بويى ۇرەيدە ۇستاپ كەلگەن. ۇرعاشى بەنگال جولبارىسى ەڭ قانىشەر جولبارىس رەتىندە گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن ەكەن. ول بىرنەشە جىل ىشىندە كەم دەگەندە 430 ادامدى ولتىرگەن. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا نەپال اۋماعىنداعى ورمانداردا ادامدار ءجيى جوعالا باستاعان. كەيىن­نەن ولاردىڭ بەنگال جول­بارىسىنىڭ ازىعىنا اينال­عانى بەلگىلى بولدى. جۇرتتىڭ زارەسىن العان جىرت­قىشتى ولتىرۋگە اڭشىلار مەن نەپال ار­مياسىنىڭ ساربازدارى تارتىلدى. الايدا, ولار جولبارىستى اتا دا, ۇستاي دا الماعان, تەك نەپالدان ءۇندىستان اۋماعىنا قاراي قۋىپ جىبەرگەن. وسىلايشا, ءۇندىستان اۋماعىنا وتكەن جىرتقىش اڭ ءوزىنىڭ قاندى جورىعىن جالعاستىرۋعا كىرىسكەن. ول بۇرىنعىدان دا باتىلداۋ بولىپ, ەندى ادامدارعا كۇندىز دە شابۋىلداي باس­تاعان. جولبارىس اۋىل­دار­دىڭ ماڭىندا جورتىپ ءجۇرىپ, جولىندا كەزىككەننىڭ بارلىعىن مەرت ەتە بەرگەن. جەر­گىلىك­تى تۇرعىندار ورماننان ونىڭ اقىرعان داۋسىن ەس­تىگەن بويدا جۇمىستارىن تاستاپ, ۇيلەرىنەن شىقپاي وتىرۋعا ءماجبۇر بولعان. اقىرى, 1911 جىلى دجيم كوربەتت ەسىمدى اعىل­شىن اڭ­شى­سى جولبارىستى اتىپ ءولتىر­دى. جىرتقىش ءۇندىستاننىڭ چامپاۆات قالاسى ماڭىندا 16 جاسار قىزدى مەرت قىلعان. بۇل دجيم كوربەتكە ونىڭ ىزىنە تۇسۋگە مۇمكىندىك بەردى. اقىرى ولتىرگەن. اڭ­شى جىرت­قىشتىڭ وڭ جا­عىنداعى جوعارعى جانە استىڭعى ازۋ تىستەرىنىڭ سىنىق ەكەنىن بايقاعان. دەمەك, تىستەرىنىڭ جارام­سىزدىعىنان ول ادامدارعا شابۋىلداعان كورىنەدى. سەبەبى, جولبارىس مۇنداي جارامسىز تىستەرىمەن اڭ­دار­عا شابۋعا شاماسى كەل­مەيدى. بۇگىنگى تاڭدا چامپاۆات قالا­سىندا جولبارىستىڭ اتىلعان جەرىن كورسەتىپ تۇراتىن بەتون تاقتا بار. ايدار ورىسباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان»