[caption id="attachment_52204" align="aligncenter" width="667"]
فوتو: facebook.com[/caption]
شاحماتتان پولشانىڭ ۆارشاۆا قالاسىندا وتكەن «ميگەل نايدورف مەموريالى» تۋرنيرىندە قازاقستاندىق شاحماتشى جانسايا ابدىمالىك جەڭىمپاز اتانعانى بەلگىلى. وسى ءسۇيىنشى حاباردى ەلگە العاشقى بولىپ ونىڭ اكەسى الماتىداعى جانسايا ابدىمالىك شاحمات اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دانيار ءاشىروۆ جەتكىزگەن ەدى. بۇگىن ءبىز ونىمەن تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ, جانسايانىڭ جەڭىسى مەن ءوزى باسقاراتىن شاحمات اكادەمياسىنىڭ جاس تالانتتاردى قولداۋدا اتقارىپ جاتقان جۇمىسى تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك. سونى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
–جانسايانىڭ جەڭىسى قۇتتى بولسىن! ءسىز بۇل جەڭىستىڭ ەرەكشە بولعانىن ايتىپ جاتسىز. وسىنى سايتتىڭ وقىرماندارىنا ءتۇسىندىرىپ بەرسەڭىز.
-ءيا, بۇل جەڭىستى جانسايانىڭ ءوزى دە بىز دە كۇتپەگەن ەدىك. ۆارشاۆادا وتكەن تۋرنيرگە 130 ادام قاتىسسا, سونىڭ 14 شاحماتشىسى عانا نازىك جاندار بولدى. باسقالارىنىڭ ءبارى ەر ادام. شامامەن 90 – 95 پايىزى ەر ادام بولعان شىعار. تۋرنير وڭاي بولعان جوق. وندا شاحماتشى 9 پارتيا ويناۋ كەرەك. جانسايا سونىڭ ءبارىن ويناپ, جەڭىسكە جەتتى.
–9 ادامنىڭ ءبارى ەر ادام بولدى ما؟
–جانسايا 8 ەر ادام, ءبىر قىزبەن وينادى. تۋرنيردە ايەلدەر اراسىندا ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. بۇل ۇلكەن جەتىستىك. تۋرنيردە قىزدار دا وسال بولعان جوق. ولاردىڭ بارلىعى ەرلەر اراسىنداعى گروسسمەيستەرلەر. مەن اكەسى رەتىندە, جانكۇيەر رەتىندە دە قىزىم ءۇشىن وتە قۋانىشتىمىن.
–وسى تۋرنيرگە جەڭىس ءۇشىن عانا باردىڭىزدار ما؟ شىنىن ايتىڭىزشى.
-شىنىمدى ايتسام, جوق. جەڭىس ءۇشىن بارعان جوقپىز. جانسايا كوپتەن بەرى تۋرنيرلەر مەن جارىستارعا قاتىسپاعان ەدى. سوندىقتان جەڭىمپاز بولادى دەپ ويلامادىق. ۆارشاۆاعا قازاقستاننان ەكى شاحماتشى قاتىستى. بىرەۋى جانسايا بولسا, ەكىنشىسى رينات جۇماباەۆ. ول جىگىت تە گروسسمەيستەر.
-قازىر جانسايا قايدا؟ ۇيدە مە؟ ونىمەن سويلەسەيىن دەپ ەدىم.
-ۇيدە. جولدان شارشاپ كەلدى. قازىر دەمالىپ جاتىر.
-وندا وزىڭىزبەن سويلەسە بەرەيىن. ءسىز ءوزىڭىز شاحماتشىسىز. كەزىندە جانسايانى شاحماتقا ۇيرەتىپ, جاتتىقتىرۋشىسى بولدىڭىز. ەندى مىنا نارەنى ايتىڭىزشى. ءبىزدىڭ ەلدە جانسايا سياقتى كوپتەگەن تالانتتى قىز-جىگىتتەر بار عوي. سولاردىڭ باعىن قالاي اشۋعا بولادى؟
–بۇل وڭاي ەمەس. ءيا, تالانتتى بالالار وتە كوپ. مىسالى, ءبىزدىڭ شاحمات اكادەمياسىندا دارىندى, تالانتتى جاستار جەتەرلىك.
-سوندا قالاي؟ شاحمات اكادەمياسىندا وقۋ, جارىستارعا قاتىسۋ ازدىق ەتە مە؟
-ءيا, سولاي. ازدىق ەتەدى. قازىر سونى ايتايىن. ءبىزدىڭ اكادەميا الماتى قالاسىندا 2014 جىلى اشىلعان. الماتىدا اكادەميانىڭ تاعى ءبىر فيليالى بار. ونىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا الەمگە ايگىلى شاحماتشى, الەمنىڭ 12-ءشى چەمپيونى اناتولي كارپوۆ كەلىپ كەتتى. مەن سول كەزدە اتى اڭىزعا اينالعان اداممەن العاش رەت كەزدەستىم. 2014 جىلعا دەيىن سەنەسىز بە ونىمەن كەزدەسپەپ ەدىم. بالا كەزىمدە اناتولي كارپوۆتىڭ ويىنىنا قاتتى قىزىقتىم. ونىڭ ويناۋ مانەرىنە تاڭقالاتىنمىن. شاحمات اكادەمياسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا جانسايا ەكەۋى 4 پارتيا وينادى. سول كەزدە ءبىز اناتولي كارپوۆتى الماتىعا ادەيى شاقىرعان بولاتىنبىز. بالالار كورسىن, ءبىلسىن دەپ شاقىردىق. ءبىزدىڭ اكادەمياداعى جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ كوبىسى شەتەلدەن كەلگەن. شامامەن 80-90 پايىزى شەتەلدىكتەر. ولاردىڭ اراسىندا ۋكراينا, ازەربايجان مەن بەلارۋستىڭ ماماندارى بار. نەگە دەسەڭىز, ەلىمىزدە شاحماتقا ارنايى ماماندانعان جاقتىرۋشىلار از. ولار بالالاردى شاحمات الىپپەسىنەن باستاپ ۇيرەتەدى. ەگەر قالاسا كاسىبي دەڭگەيگە دەيىن جەتكىزەدى. جانسايانىڭ ءوزىن دە شەتەلدىڭ مامانى جاتتىقتىرعان. مەن دە قىزىمدى جاتتىقتىرعانمىن. بىراق, كاسىپقوي شاحماتشى بولۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدەگى جاعداي ازدىق ەتەدى. جاقسى شاحماتشى بولامىن دەگەن بالاعا ارنايى مامان كەرەك ەكەن. سول ءۇشىن ءبىز كەزىندە ماسكەۋگە دە بارىپ قايتتىق. ماسكەۋدە شاحماتتى جەتىلدىردىك. ودان كەيىن 2010 جىلى سينگاپۋرگە بارىپ, ءبىر قىتاي گروسسمەيستەرىمەن كەزدەستىك. سول كىسى جانساياعا كوپ نارسەنى ۇيرەتتى. ول جانسايانى كۇن سايىن 6 ساعات جاتتىقتىردى. ءار ساعاتى اقىلى. ساعاتى – 300 اقش دوللارى. مەن قازىر ءالى كۇنگە دەيىن سينگاپۋر شاحمات اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتىنە تاڭقالامىن. ودان: «نەگە جانسايانى تاڭدادىڭىز» دەپ سۇراسام, «جانسايا تالانتتى قىز. تالانتتى ادامدى قولداۋ كەرەك», دەگەنى ەسىمدە. قازاقتا: «بۇلاق كورسەڭ كوزىن اش» دەيدى عوي. ءبىز وتباسىمىزبەن سول كىسىگە ريزامىز. سودان كەيىن جانسايا ەكى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, ەكى رەت قۇرمەت تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. ەكى رەت ەلىمىزدىڭ ءانۇرانىن شىرقاتىپ, كوك بايراعىمىزدى بيىكتەن كورسەتتى. جانسايانىڭ دەڭگەيى 1,5 جىلدا كادىمگىدەي ءوستى. 11 جاسىندا ايەلدەر اراسىنداعى حالىقارالىق گروسسمەيستەر اتاندى. ارينە, مۇنداي مۇمكىندىك كەز-كەلگەن شاحماتشىدا بولا بەرمەيدى. جانسايانىڭ باعى – جانىنان جاناشىر ادامداردىڭ تابىلعانى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان شاحماتشىعا جەكە جاتتىقتىرۋشى كەرەك. ول بالانى الا تاقتانىڭ بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ۇيرەتۋ كەرەك. وسى ماقساتتا ءبىز الماتىدا شاحمات اكادەمياسىن اشتىق. تالانتتى, دارىندى بالالار ءبىر جەردە ۇيرەنسە, ماماندارمەن ارالاسسا وزدەرى دە جاقسى مامان بولىپ شىعادى. قازىر اكادەميادا كوپتەگەن ادامدار شاحمات ۇيرەنىپ جاتىر. مامىردا 450 ادام بولسا, كۇزگە قاراي ودان دا كوپ بولادى دەپ ويلايمىن. جاڭا ايتقانىمداي, جاقسى شاحماتشى بولۋ ءۇشىن جاقسى قولداۋ كەرەك ەكەن. ياعني, اقشالاي جاعىنان قولداۋ بولسا بالالار جەكە جاتتىقتىرۋشىدان كوپ نارسەنى ۇيرەنەدى. ەگەر بالا توپپەن ۇيرەنسە, وندا كوپتىڭ ءبىرى بولىپ قالۋى مۇمكىن. ال اكادەميادا گروسسمەيستەر اتاعىنا لايىق جاستار وتە كوپ. سولاردى قولداۋ كەرەك. قولداۋ بولسا, شەتەلگە شىعادى, جارىستارعا قاتىسادى. قازىر شىنىن ايتۋ كەرەك, اتا-انالاردىڭ كوبىسىنىڭ بۇعان شاماسى كەلە بەرمەيدى.
-اكادەميانىڭ دەمەۋشىلەرى بار ەمەس پە؟
-بىزگە كەزىندە استانا قالاسىنىڭ قازىرگى اكىمى اسەت يسەكەشەۆ قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەن. ول شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنەن كەتكەننەن كەيىن جاڭا باسشىلىق كەلدى. جاڭا باسشىلار ەكى جارىس وتكىزدى. بىرەۋى – قازاقستان چەمپيوناتى, ەكىنشىسى – ەۋرازيا كۋبوگى. بۇرىنعى باسشىلىق كەزىندە قارجى جاعىنان كوپ قيىندىق بولا بەرمەيتىن.
-جانسايانىڭ الداعى جوسپارى قانداي؟
-بۇكىلالەمدىك شاحمات وليمپياداسىنا قاتىسۋ. ول بيىل ازەربايجاننىڭ باكۋ قالاسىندا وتەدى. وعان دەيىن ءبىر-ەكى تۋرنيرگە قاتىسىپ قالار. ال نەگىزگى ماقساتى – ءبىر جىلدا رەيتينگتە 2 500 ۇپاي جيناۋ. وسىنشاما ۇپاي جيناسا جانسايا ايەلدەر اراسىنداعى ەليتاعا كىرەدى.
[caption id="attachment_52205" align="aligncenter" width="700"]
فوتو: facebook.com[/caption]
داستان كەنجالين
فوتو: facebook.com[/caption]
شاحماتتان پولشانىڭ ۆارشاۆا قالاسىندا وتكەن «ميگەل نايدورف مەموريالى» تۋرنيرىندە قازاقستاندىق شاحماتشى جانسايا ابدىمالىك جەڭىمپاز اتانعانى بەلگىلى. وسى ءسۇيىنشى حاباردى ەلگە العاشقى بولىپ ونىڭ اكەسى الماتىداعى جانسايا ابدىمالىك شاحمات اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دانيار ءاشىروۆ جەتكىزگەن ەدى. بۇگىن ءبىز ونىمەن تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ, جانسايانىڭ جەڭىسى مەن ءوزى باسقاراتىن شاحمات اكادەمياسىنىڭ جاس تالانتتاردى قولداۋدا اتقارىپ جاتقان جۇمىسى تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك. سونى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
–جانسايانىڭ جەڭىسى قۇتتى بولسىن! ءسىز بۇل جەڭىستىڭ ەرەكشە بولعانىن ايتىپ جاتسىز. وسىنى سايتتىڭ وقىرماندارىنا ءتۇسىندىرىپ بەرسەڭىز.
-ءيا, بۇل جەڭىستى جانسايانىڭ ءوزى دە بىز دە كۇتپەگەن ەدىك. ۆارشاۆادا وتكەن تۋرنيرگە 130 ادام قاتىسسا, سونىڭ 14 شاحماتشىسى عانا نازىك جاندار بولدى. باسقالارىنىڭ ءبارى ەر ادام. شامامەن 90 – 95 پايىزى ەر ادام بولعان شىعار. تۋرنير وڭاي بولعان جوق. وندا شاحماتشى 9 پارتيا ويناۋ كەرەك. جانسايا سونىڭ ءبارىن ويناپ, جەڭىسكە جەتتى.
–9 ادامنىڭ ءبارى ەر ادام بولدى ما؟
–جانسايا 8 ەر ادام, ءبىر قىزبەن وينادى. تۋرنيردە ايەلدەر اراسىندا ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. بۇل ۇلكەن جەتىستىك. تۋرنيردە قىزدار دا وسال بولعان جوق. ولاردىڭ بارلىعى ەرلەر اراسىنداعى گروسسمەيستەرلەر. مەن اكەسى رەتىندە, جانكۇيەر رەتىندە دە قىزىم ءۇشىن وتە قۋانىشتىمىن.
–وسى تۋرنيرگە جەڭىس ءۇشىن عانا باردىڭىزدار ما؟ شىنىن ايتىڭىزشى.
-شىنىمدى ايتسام, جوق. جەڭىس ءۇشىن بارعان جوقپىز. جانسايا كوپتەن بەرى تۋرنيرلەر مەن جارىستارعا قاتىسپاعان ەدى. سوندىقتان جەڭىمپاز بولادى دەپ ويلامادىق. ۆارشاۆاعا قازاقستاننان ەكى شاحماتشى قاتىستى. بىرەۋى جانسايا بولسا, ەكىنشىسى رينات جۇماباەۆ. ول جىگىت تە گروسسمەيستەر.
-قازىر جانسايا قايدا؟ ۇيدە مە؟ ونىمەن سويلەسەيىن دەپ ەدىم.
-ۇيدە. جولدان شارشاپ كەلدى. قازىر دەمالىپ جاتىر.
-وندا وزىڭىزبەن سويلەسە بەرەيىن. ءسىز ءوزىڭىز شاحماتشىسىز. كەزىندە جانسايانى شاحماتقا ۇيرەتىپ, جاتتىقتىرۋشىسى بولدىڭىز. ەندى مىنا نارەنى ايتىڭىزشى. ءبىزدىڭ ەلدە جانسايا سياقتى كوپتەگەن تالانتتى قىز-جىگىتتەر بار عوي. سولاردىڭ باعىن قالاي اشۋعا بولادى؟
–بۇل وڭاي ەمەس. ءيا, تالانتتى بالالار وتە كوپ. مىسالى, ءبىزدىڭ شاحمات اكادەمياسىندا دارىندى, تالانتتى جاستار جەتەرلىك.
-سوندا قالاي؟ شاحمات اكادەمياسىندا وقۋ, جارىستارعا قاتىسۋ ازدىق ەتە مە؟
-ءيا, سولاي. ازدىق ەتەدى. قازىر سونى ايتايىن. ءبىزدىڭ اكادەميا الماتى قالاسىندا 2014 جىلى اشىلعان. الماتىدا اكادەميانىڭ تاعى ءبىر فيليالى بار. ونىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا الەمگە ايگىلى شاحماتشى, الەمنىڭ 12-ءشى چەمپيونى اناتولي كارپوۆ كەلىپ كەتتى. مەن سول كەزدە اتى اڭىزعا اينالعان اداممەن العاش رەت كەزدەستىم. 2014 جىلعا دەيىن سەنەسىز بە ونىمەن كەزدەسپەپ ەدىم. بالا كەزىمدە اناتولي كارپوۆتىڭ ويىنىنا قاتتى قىزىقتىم. ونىڭ ويناۋ مانەرىنە تاڭقالاتىنمىن. شاحمات اكادەمياسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا جانسايا ەكەۋى 4 پارتيا وينادى. سول كەزدە ءبىز اناتولي كارپوۆتى الماتىعا ادەيى شاقىرعان بولاتىنبىز. بالالار كورسىن, ءبىلسىن دەپ شاقىردىق. ءبىزدىڭ اكادەمياداعى جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ كوبىسى شەتەلدەن كەلگەن. شامامەن 80-90 پايىزى شەتەلدىكتەر. ولاردىڭ اراسىندا ۋكراينا, ازەربايجان مەن بەلارۋستىڭ ماماندارى بار. نەگە دەسەڭىز, ەلىمىزدە شاحماتقا ارنايى ماماندانعان جاقتىرۋشىلار از. ولار بالالاردى شاحمات الىپپەسىنەن باستاپ ۇيرەتەدى. ەگەر قالاسا كاسىبي دەڭگەيگە دەيىن جەتكىزەدى. جانسايانىڭ ءوزىن دە شەتەلدىڭ مامانى جاتتىقتىرعان. مەن دە قىزىمدى جاتتىقتىرعانمىن. بىراق, كاسىپقوي شاحماتشى بولۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدەگى جاعداي ازدىق ەتەدى. جاقسى شاحماتشى بولامىن دەگەن بالاعا ارنايى مامان كەرەك ەكەن. سول ءۇشىن ءبىز كەزىندە ماسكەۋگە دە بارىپ قايتتىق. ماسكەۋدە شاحماتتى جەتىلدىردىك. ودان كەيىن 2010 جىلى سينگاپۋرگە بارىپ, ءبىر قىتاي گروسسمەيستەرىمەن كەزدەستىك. سول كىسى جانساياعا كوپ نارسەنى ۇيرەتتى. ول جانسايانى كۇن سايىن 6 ساعات جاتتىقتىردى. ءار ساعاتى اقىلى. ساعاتى – 300 اقش دوللارى. مەن قازىر ءالى كۇنگە دەيىن سينگاپۋر شاحمات اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتىنە تاڭقالامىن. ودان: «نەگە جانسايانى تاڭدادىڭىز» دەپ سۇراسام, «جانسايا تالانتتى قىز. تالانتتى ادامدى قولداۋ كەرەك», دەگەنى ەسىمدە. قازاقتا: «بۇلاق كورسەڭ كوزىن اش» دەيدى عوي. ءبىز وتباسىمىزبەن سول كىسىگە ريزامىز. سودان كەيىن جانسايا ەكى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, ەكى رەت قۇرمەت تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. ەكى رەت ەلىمىزدىڭ ءانۇرانىن شىرقاتىپ, كوك بايراعىمىزدى بيىكتەن كورسەتتى. جانسايانىڭ دەڭگەيى 1,5 جىلدا كادىمگىدەي ءوستى. 11 جاسىندا ايەلدەر اراسىنداعى حالىقارالىق گروسسمەيستەر اتاندى. ارينە, مۇنداي مۇمكىندىك كەز-كەلگەن شاحماتشىدا بولا بەرمەيدى. جانسايانىڭ باعى – جانىنان جاناشىر ادامداردىڭ تابىلعانى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان شاحماتشىعا جەكە جاتتىقتىرۋشى كەرەك. ول بالانى الا تاقتانىڭ بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ۇيرەتۋ كەرەك. وسى ماقساتتا ءبىز الماتىدا شاحمات اكادەمياسىن اشتىق. تالانتتى, دارىندى بالالار ءبىر جەردە ۇيرەنسە, ماماندارمەن ارالاسسا وزدەرى دە جاقسى مامان بولىپ شىعادى. قازىر اكادەميادا كوپتەگەن ادامدار شاحمات ۇيرەنىپ جاتىر. مامىردا 450 ادام بولسا, كۇزگە قاراي ودان دا كوپ بولادى دەپ ويلايمىن. جاڭا ايتقانىمداي, جاقسى شاحماتشى بولۋ ءۇشىن جاقسى قولداۋ كەرەك ەكەن. ياعني, اقشالاي جاعىنان قولداۋ بولسا بالالار جەكە جاتتىقتىرۋشىدان كوپ نارسەنى ۇيرەنەدى. ەگەر بالا توپپەن ۇيرەنسە, وندا كوپتىڭ ءبىرى بولىپ قالۋى مۇمكىن. ال اكادەميادا گروسسمەيستەر اتاعىنا لايىق جاستار وتە كوپ. سولاردى قولداۋ كەرەك. قولداۋ بولسا, شەتەلگە شىعادى, جارىستارعا قاتىسادى. قازىر شىنىن ايتۋ كەرەك, اتا-انالاردىڭ كوبىسىنىڭ بۇعان شاماسى كەلە بەرمەيدى.
-اكادەميانىڭ دەمەۋشىلەرى بار ەمەس پە؟
-بىزگە كەزىندە استانا قالاسىنىڭ قازىرگى اكىمى اسەت يسەكەشەۆ قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەن. ول شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنەن كەتكەننەن كەيىن جاڭا باسشىلىق كەلدى. جاڭا باسشىلار ەكى جارىس وتكىزدى. بىرەۋى – قازاقستان چەمپيوناتى, ەكىنشىسى – ەۋرازيا كۋبوگى. بۇرىنعى باسشىلىق كەزىندە قارجى جاعىنان كوپ قيىندىق بولا بەرمەيتىن.
-جانسايانىڭ الداعى جوسپارى قانداي؟
-بۇكىلالەمدىك شاحمات وليمپياداسىنا قاتىسۋ. ول بيىل ازەربايجاننىڭ باكۋ قالاسىندا وتەدى. وعان دەيىن ءبىر-ەكى تۋرنيرگە قاتىسىپ قالار. ال نەگىزگى ماقساتى – ءبىر جىلدا رەيتينگتە 2 500 ۇپاي جيناۋ. وسىنشاما ۇپاي جيناسا جانسايا ايەلدەر اراسىنداعى ەليتاعا كىرەدى.
[caption id="attachment_52205" align="aligncenter" width="700"] فوتو: facebook.com[/caption]
داستان كەنجالين
