سالىق زيمانوۆ – 90
اكادەميك زيمانوۆ – ءساتباەۆتىڭ كوزى تىرىسىندە ۇلت ارداقتىسى رەتىندە ءبىر قاتارعا ىلىنگەن سيرەك جانداردىڭ ءبىرى. ەڭبەگىمەن, دارىنىمەن قازاقستاننىڭ ارى مەن داڭقىن اسقاقتاتتى. ەل تاعدىرىنىڭ ەلەۋلى ماسەلەلەرىن شەشۋدەگى قىزمەتىنىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە ونىمەن تايتالاسقا تۇسەر عالىم تابىلماس. بۇل – تەك زيمانوۆ اتتى قۇبىلىسقا ءتان قاسيەت پەن دارەجە.
مىنە, ەندى وسى ويشىل-عالىمنىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولىپ وتىرعان شاعىندا شىعارماشىلىعىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق جىلدان-جىلعا تولاستاماي, ارتا ءتۇسۋىنىڭ كۋاسى بولۋدامىز.
مادەنيەت ءورىسى ۇنەمى جەكە سانا مەن جالپىعا ورتاق سانا ورتاسىندا قۇبىلۋعا ءماجبۇر.
كەز كەلگەن توتاليتارلىق ءجۇيەنىڭ ماقساتى – فابريكا مەن زاۋىتتارعا عانا يەلىك ەتىپ قويماي, ءار ادامنىڭ ساناسىن بيلەۋگە تىرىسادى, وسىعان وراي جاس كۇنىنەن ادامداردىڭ اقىل-ويىن تۇمشالاپ, سۇراۋلارعا دايىن جاۋاپتاردى جاتتاتقىزادى.
ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا تاۋەلسىزدىك العان ساتىمىزدەن باستاپ سانانىڭ ەرەكشە جەكەشەلەنۋ ءۇردىسى بەلەڭ الا باستادى.
سالىق زيمانوۆ كەڭەستىك اعارتۋ سالاسىندا ءبىلىم العانىمەن بالا كۇنىنەن ساناسىندا «نەلىكتەنى» كوپ وسىرۋىنە ساي «جابۋلى قازان» كۇيىندەگى جالپى اعىمعا سىيمادى. كەرىسىنشە, «جالپىعا ورتاق» ساناعا قارسى شىقتى. سول كەزەڭنىڭ وزىندە توتاليتارلىق ءجۇيەنىڭ قويىلعان سۇراقتارعا دايىن تۇراتىن, جاتتاندى جاۋاپتارىنان بويىن الشاق ۇستادى.
جاستايىنان تاڭداعان كاسىبىنىڭ شىڭىن يگەرۋگە ۇمتىلعان ول دوستوەۆسكي قاعيداسىنا ساي ارەكەتىمەن ارىپتەستەرىنىڭ اراسىندا شەبەر تۇلعالىعىمەن ەرەكشەلەندى.
سالىق زيمانوۆتىڭ تۇلعا رەتىندەگى ەرەكشەلىگى – عىلىمداعى ورلەۋ جولى.
ول اسكەري قىزمەتىن وتان سوعىسىندا قاتارداعى جاۋىنگەر بولىپ باستاپ, پولك كومانديرى رەتىندە اياقتايدى. 2 جىل وداقتىق زاڭ ينستيتۋتىندا سىرتتاي وقىپ ءبىتىرىپ, كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن تابىستى قورعاپ, 31 جاسىندا قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ زاڭ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالىپ, قازاقستان تاريحىندا زاڭ عىلىمدارىنىڭ العاشقى اكادەميگى بولىپ سايلانادى.
عىلىمي اتاقتار مەن دارەجەلەردىڭ جاپپاي تاراتىلىسى زامانىندا اكادەميك زيمانوۆ ءوزىنىڭ اقىل-ويىنىڭ دەڭگەيىمەن, رۋحاني دۇنيەسىنىڭ تەرەڭدىگىمەن ات توبەلىندەي از توپقا جاتادى. ەشكىمنىڭ جولىن قيعاش كەسپەي, قالىڭ توپقا قوسىلماي, تابىس جولىندا كوپ نارسەنى قۇرباندىققا شالىپ, وكپەسى ءوشىپ وزام دەۋشىلەرگە بوگەت بولماي, ءوزى قالاعان قالپىندا ءومىر سۇرەدى. ءوزى ءۇشىن دە, وزگە ءۇشىن دە ەشتەڭەنى دالەلدەۋگە تىرىسپايدى, ەڭبەگى ءۇشىن كۇندەلىكتى قولپاشتاۋدى قاجەت ەتپەيدى.
ەگەر «زيالى» ۇعىمىنا بىلىمنەن باسقا ادامنىڭ بويىنداعى ادامگەرشىلىك باستاۋى – ار-ۇيات دەڭگەيىن ەنگىزۋمەن تارامعا سالساق, سيرەپ قالعان قاتاردان اكادەميك زيمانوۆتىڭ تابىلارى ءسوزسىز.
ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا «ماسەلەنىڭ قۇنى» تۋرالى ءسوز ءجيى ايتىلاتىن بولدى, ياعني, «ءار ادامنىڭ ءوز قۇنى بار جانە اركىممەن ءدۇنيە-بايلىق دەڭگەيىندە كەلىسىم جاساپ, ساۋدا نارىعىن بەلگىلەۋگە بولادى» دەگەن وي ۇستەمدىك ەتەدى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى ءومىرىمىز ادامگەرشىلىك ولشەمدەرىمەن ءولشەنۋدەن قاشىقتاپ بارا جاتقانداي.
قوعامىمىزدىڭ باستى ماسەلەلەرىن سالماقتاۋدا مەملەكەت تە پايدا جاعىنا قاراي جىعىلادى. ادامگەرشىلىك سيپاتتى ساقتاۋ كولەڭكەدە قالا بەرەتىن سياقتى. ءماسەلە وسىلاي وربىگەن جاعدايدا جالاڭ پايدا مەن ءىستىڭ قالتاعا تۇسەر ناتيجەسىن عانا كوزدەۋ, قۇلقىننىڭ ق ۇلى بولۋ سەكىلدى قىلىقتار العا شىعۋى تاڭىرقارلىق بولماس. مەملەكەتتىك شەنەۋنىكتەر اراسىندا بەلەڭ العان جەمقورلىقتىڭ ءتۇپ-تامىرى دا قوعامداعى وسىنداي كوڭىل-كۇيدىڭ سالدارى شىعار. سوندىقتان مۇنداي باعىتتا وي پىشەتىن جاندى «زيالى» دەپ قالاي اتارمىز؟
زيمانوۆ سياقتى شىنايى زيالى جاندار ءۇشىن ومىردە رۋحاني بايلىق تەك جوعارى دەڭگەيدەن كورىنەرى حاق.
بۇگىندە قوعامدا بىلىمگە ۇمتىلۋ ەمەس, ديپلومنىڭ سوڭىنا ءتۇسۋ سياقتى كەرى قۇبىلىس بەلەڭ العان. قوعامدىق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارى «ءدايەكشىلىك» بەينەسىنە ءابدەن بەيىمدەلىپ الىپ, اقشا تىكەلەي ۇستەمدىك ەتىپ, قالىڭ قالتاعا مويىنۇسىنعان زامانعا قاراي بەت العان سياقتى.
اقىل-وي ەڭبەگىنىڭ مەسەلى مىقتى بولۋى ءۇشىن ديپلوم مەن اتتەستاتتاردى وڭ مەن سولعا ۇلەستىرۋدەن الشاق كەتكەن ءجون, ءوز-ءوزىمىزدى سىيلاۋعا ۇيرەنەتىن ۋاقىت جەتكەندەي. ال عىلىمدى, بيىك ءمادەنيەت پەن جوعارى تەحنولوگيالاردى تاڭداعاندار ماڭداي تەرىن توكپەي تاڭداۋلىلار ساناتىنا قوسىلا المايدى.
اكادەميك زيمانوۆتى كۇردەلى ادام اتايتىندار بارشىلىق, سەبەبى بوگدە ادام ءۇشىن جان ءدۇنيەسىنىڭ ەسىگى جابىق كورىنەدى. ءبىراق, زيمانوۆ اسا قۇندى عىلىمي ەڭبەكتەرىنىڭ بەتتەرىندە ءوز الەمىنىڭ ەسىگىن ايقارا اشادى.
ەركىندىك – زيمانوۆ ءومىرى مەن كاسىبىنىڭ وزەگى, عىلىمي قىزمەتىنىڭ «قىزىل سىزىعى».
اكادەميك زيمانوۆ – 90-شى جىلداردا ءوز الدىنا ءورىس قۇرىپ, مەملەكەتكە سۇيەنۋدى وتكەن ۋاقىت ەنشىسىنە قالدىرىپ, ەركىن سامعاۋعا بەل بۋعان العاشقى وتاندىق عالىمدارىمىزدىڭ ءبىرى. ءوز الەمىندە «ءوزى – قوجا, ءوزى – بي», شىنايى شىعارماشىلىق ەركىندىكتى قالايتىن قۇبىلىس.
ءوزى تاڭداعان ەرىكتى ومىرىندە ۋاقىت تالابىنا ساي تۇردى, وتاندىق كورنەكتى عالىم ەسىمىنە لايىق ەڭبەگى جالعاسىن تاپتى.
زيمانوۆ الەمىمەن, ونىڭ اينالاسىمەن ۇزاققا سوزىلعان تانىس- تىعىمنىڭ بىرتىندەپ جاقىندىققا ۇلاسىپ, جان دۇنيەمدى جاۋلاپ الۋى – ومىرىمدە ورىن العان تاماشا قۇبىلىستاردىڭ ءبىرى.
وسى جاننىڭ كەلبەتىن كورگەن سايىن كوڭىلىم شات بولادى: مىعىم كەلگەن, تارامىس, ۇزىن بويلى, كورەگەن كوزدى. جاراتىلىسى ەرەكشە, قوعام ءۇشىن شوقتىعى اسقاق تۇرعان تۇلعا بولعانىمەن, تۇرپاتى – كوپتىڭ بىرىندەي, قاراپايىم. اكادەميك زيمانوۆپەن العاش جۇزدەسكەن ءساتىم – ونىڭ ەرەن ەسىمى ەلگە تانىلىپ, اينالاسى اڭىزعا تولعان شاعى بولاتىن.
ءتۇرلى باسقوسۋ, سالتاناتتاردا جۇبىمىز ءبىر, قاتارىمىز ورتاق جۇرسەك تە, ونىڭ ۇلكەن ءىزدى, ويۋلى ورنى – ءاردايىم ىلگەرى. ارينە, تابيعاتىنان سوم كەسەكتەي, تۋما دارىن يەسىنىڭ ۇساق جان بولۋى مۇمكىن ەمەس. قايدا جۇرسەك تە: ءىرى ماجىلىستەر مەن الۋان كونفەرەنتسيالار, كىشى-گىرىم جيىندار بولسىن – تۇلعاسى نازارىمنان قالعان ەمەس. ادام بالاسىن الالاماي, كىمگە بولسا دا كىشىپەيىل, تەڭ كوزقاراس كورسەتىپ, بيىكتىگىنەن سالقىن سامال ەمەس, جىلى نۇر ەسەدى.
«زاڭ الەمىنىڭ پاتشاسى» اتانعان, اكادەميكتىڭ دارا دارىنىنىڭ الدىندا مەملەكەتتىك دارەجەدەگى قايراتكەرلەردىڭ ءبارى باس ءيىپ, ىزەت كورسەتەدى, ونىڭ عىلىمداعى وزىق ورنى مەن ۇزاق تا بەلسەندى عۇمىرى كىمدى بولسىن تاڭعالدىرىپ, قىزىعۋشىلىق سەزىمىن دە تۋدىرماي قويمايتىندىعى ايقىن. ۇستا-ۋاقىتتىڭ كورىگىنەن باسىلىپ شىققانداي سارا ءسوزى جالپى اۋقىمعا سيا بەرمەيتىن جۇردەك وي-ءتۇيسىگىن جاريا ەتىپ, شىڭدالا تۇسۋدە.
ونىڭ ەل مەن ەلدىڭ وتكەنىنە, قوعامنىڭ قازىرگى جاعدايىنا قاتىستى ازاماتتىق كوزقاراسىنان ءىستى اقىلمەن شەشەتىن عالىمدىعىن تانۋعا بولادى.
ال بيىك مىنبەگە شىعىپ ءسويلەگەن سوزىمەن قانىپەزەردى دە ۇيىتپاي قويمايدى, بۇل كەزدەيسوق قاسيەت ەمەس. سالىق زيمانوۆ – ەلىمىزدىڭ ماڭدايىنا بىتكەن ءبىرتۋار تۇلعا, تاۋەلسىزدىك تۋى جەلبىرەگەننەن باستاپ قوعامىمىزدىڭ ۇستايتىن باعىتى مەن جۇرەتىن جولىن ايقىنداپ بەرۋدە. 1997-98 جىلدارى جارىق كورگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن پارلامەنتى», «كسرو دەربەستەنۋىنىڭ تەورياسى مەن پراكتيكاسى» مونوگرافيالارى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دامىپ, وركەندەۋ جولدارىنىڭ تەڭدەسسىز تاريحىنىڭ بەينەسى.
وسىدان ون جىل بۇرىن ومىرلىك سەرىگى ءشاربانۋ باتتالقىزىنان ايرىلعان ءساتىندە ول بارلىق جاقىندارى مەن تۋعاندارىنا ءشاربانۋ باتتالوۆنانىڭ باتا رەتىندە اقشا ۇسىنۋ راسىمىنە قارسى اماناتىن جاريالادى.
بۇگىنگى كۇننىڭ تۇرعىسىنان قاراعاندا كيىم كيىسى ەسكى سانگە ساي كورىنەدى: كوستيۋم, پالتو, كەڭەس زامانىنىڭ قۇلاقشىنى. ءۇي جابدىعى – تۇستەنەتىن جانە جازۋ ۇستەلدەرىنىڭ, ورىندىقتاردىڭ دا ءسانى بۇرىنعىشا. قوس اكادەميكتىڭ جالاقىسىنا تۇرعىزىلعان, ەش ەرەكشەلىكسىز ءۇي جاپسارى شاعىن عانا جەردە ورنالاسقان.
ۇزاق ۋاقىت بويى مىنگەن كەڭەس زامانىنىڭ كونەكوز «ۆولگاسىن» تاياۋدا عانا شەتەلدىك, ورتانقول كولىككە ايىرباستادى. دوستارىنىڭ قوناققا, جينالىستارعا اپارىپ سالۋ جايلى لەبىزىن قابىل العانىن كورمەپپىن.
اكادەميك تۇرمىسىنان الىنعان وسى جايتتار ءبىراز ساۋالدارعا نەگىز بولاتىندىعى انىق, قۇرمەتى زور, دارەجەسى بيىك عالىم كۇندەلىكتى ومىردە قاراپايىم زاتتاردى مىسە تۇتىپ عۇمىر كەشەدى. ال ادامي, نەگىزدىك قۇندىلىقتار دەڭگەيىنەن العاندا ول ەڭ جوعارى ساتىعا كوتەرىلگەن جان.
ارينە, كۇندەلىكتى كۇنكورىس قامىن قامتىپ, «تاڭداعان اسى – الدىندا» بولعالى ءبىرشاما ۋاقىت بولدى, ءوزىنىڭ ەشكىمنەن جانە ەشتەڭەدەن تاۋەلسىز, ىرىقتى جاعدايىندا قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى دۇنيە بايلىعى مول ادامنان گورى تەرەڭىرەك سەزىنەتىن سەكىلدى. جاقىندارىنا باي ادامداردىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن قامقورلىق كورسەتەدى, قورشاعان ورتاسىندا قۇرمەت يەسى, قىزمەتىندە وزىقتاردان وزىق شىعىپ, تەڭدەسسىز تابىستارعا قول جەتكىزگەن, كاسىبي مۇمكىندىكتەرىن جاڭا باعىتتا شىڭداۋعا كىرىسكەن جان. سوڭعى جىلدارى سالىق زيمانوۆتى نەگىزدىك قۇندىلىقتار ساتىسىنىڭ ەڭ جوعارى ساتىسى – رۋحانيلىق دەڭگەي تولعاندىرۋدا, ءوزىن-ءوزى تانۋ ءماسەلەسى ارقىلى باعىندىرماق جاڭا بەلەستەرى – ءومىردىڭ ءمانىن اشۋ, الەمنىڭ ايقىن بەينەسىن جاساۋ.
زيمانوۆتىڭ قوعامداعى الاتىن ايرىقشا ورنىنا ەش جاننىڭ تالاسى جوق, سەبەبى, ول اتقارىپ, باسقارعان ادىلەتتىڭ ءادىل ءىسىنىڭ سارا جولى باسقاعا تەك ۇلگى بولىپ قالا بەرمەك.
بۇگىندە قىزىق قۇبىلىستى باقىلاۋعا بولادى. كەز كەلگەن ادام نەگىزدىك قاجەتتىلىكتەر ساتىسى تۇرعىسىنان العاندا, قامتاماسىز ەتىلۋ دەڭگەيىنە قاراماستان ءوزىن كەدەي سەزىنۋى مۇمكىن.
كەيبىر مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى نەمەسە ىسكەرلىكتى مەڭگەرگەن تابىستى جانداردىڭ ومىرگە دەگەن سەنىم-سەزىمدەرىنىڭ ۇدايى ەمەستىگىن بايقادىم.
سەبەبى, ولاردىڭ بۇگىنگى ىرىسىنىڭ نەگىزى – تىم وسال. ولار وزدەرىنىڭ باي احۋالىنا بيلىك باسىنداعى قۇرىعى ۇزىن, كەرەكتى ادامداردى پايدالانىپ جەتكەن. اراداعى بايلانىس ۇزىلسە بولدى, اينالىسقان ىستەرى كۇيرەپ, قىزمەت ورنىنان ايرىلادى. كەرەكتى بايلانىستاردىڭ ارقاسىندا مۇنداي جانداردىڭ اۋىزى سالىمدى, ەسكەگى ەسىپ, قايىعى جۇزەدى, بىراق ىلگەرىلەۋ مەن دامۋ دەگەنىمىز – جوقتىڭ قاسى بولىپ قالا بەرمەك.
بۇل جاعدايدا ادام ءوزىن قالايشا باي سەزىنبەك؟ البەتتە, سەزىنە المايدى, سەبەبى, دۇنيە-بايلىققا باي بولعانمەن ولاردىڭ جانى – جۇتاڭ, ولار كەدەيلىك پەن جوقشىلىقتىڭ جاڭا تۇرىنە – دامۋ مەن ىلگەرىلەۋ مۇمكىنشىلىكتەرىنىڭ شەكتەلۋىنە شالدىققان. ولاردىڭ كەدەيلىگى – كوزگە كورىنبەيتىن, بىراق ەلدى ىندەتتەي جايلاعان, قاجەت قاۋىپتى كورىنىس.
اكادەميك زيمانوۆ – ءبىلىمنىڭ قۇلاشى زور, قاينار كوزى بولا وتىرىپ, تۇتاس قوعام ومىرىنە دامۋ باعىتىن كورسەتىپ, ايقىن جول سىلتەي الاتىن ساۋساقپەن سانارلىق, ەرەن تۇلعالاردىڭ ءبىرى.
تاڭعالدىرۋدان تانبايتىن دارىنىنىڭ جان-جاقتىلىعى تاريحي, ساياسي ۇردىستەردىڭ تەرەڭ قاباتتارىنا بويلاپ, وي-قىزمەت ءورىسىن كەڭەيتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
تاريح تۇڭعيىعىنا بويلاي وتىرىپ الەمدىك زاڭ سالاسىندا كەزدەسپەيتىن ەرەكشە دەرەكتەردى جارىققا شىعارادى, كوشپەندى حالىقتىڭ سوت جۇيەسىن ساراپتاپ, زاماناۋي زاڭ سالاسىنىڭ ۇلەسىنە ۇسىنادى.
اكادەميك زيمانوۆ تەك سوڭعى ۋاقىتتىڭ وزىندە قۇندىلىعى تەڭدەسسىز كىتاپتار توپتاماسىن جاريالاپ, ۋاقىت كوشىنىڭ الدىڭعى قاتارىنان تابىلعان جان. جاس ۇرپاققا بەرەر تاعىلىمى قوعامنىڭ قوزعاۋشى جانە قولداۋشى كۇشى رەتىندە ءالى دە ۇزاق ۋاقىت بويى تاپتىرمايتىن قازىنا ىسپەتتەس بولىپ قالاتىندىعى حاق.
قوعام ومىرىندەگى ءتۇرلى جايتتار مەن وقيعالارعا قاتىستى پىكىرىندە شىنايى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك, بىلىكتىلىك پەن نەگىزدىلىك اڭعارىلادى, قوعامدىق سانانىڭ جىلدار بويى قالىپتاسقان تانىمدارىنا كۇمان تۋدىرىپ قانا قويماي, دالەلدى تۇردە تەرىسكە شىعارعان كەزدەرى دە بارشىلىق.
سالىق زيمانوۆ – تەك اكادەميالىق دارەجەدەگى عالىم عانا ەمەس, ومىرگە قۇشتارلىعى زور, جانى جايساڭ, كوڭىلى شيراق ادام, اكادەميالىق عالىمدارعا تاڭىلاتىن «تاقۋا» مىنەز وعان ءتان ەمەس. اشىق تا ايقىن, استارلى دا ءماندى, قاراپايىم جانە جالپىعا جەتىمدى ءسوزى, ىقشامدى دا ناقتى ويى ءاردايىم بەلگىسىز دۇنيەنىڭ ەسىگىن اشىپ, بەلگىلى نارسەنى جاڭا قىرىنان كورسەتەدى.
زيمانوۆتىڭ الۋان كەزدەسۋلەر مەن ماجىلىستەرگە, رەسپۋبليكالىق نەمەسە حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا قاتىسۋى جوعارعى ساپا بەلگىسىن بىلدىرەدى. زاڭگەر-عالىم رەتىندە زاڭ عىلىمىنىڭ ءتورىن يەمدەنۋىنە ساي سانالى عۇمىرىندا ادامزاتقا ادىلدىك الەمىن ورناتۋدى ارمان ەتكەن جان. عالىمدىعى مەن ازاماتتىق كوزقاراسى – ءوزارا تەڭ, بيىك ءدارەجەدە. ءۇنسىز قالۋدى ۇناتپايتىن زيمانوۆ ءسوزىنىڭ سالماعى ۇلتتىق دەڭگەيدە ولشەنەدى. زيمانوۆتىڭ وتكىر ءتىلى – ادىلەت مايدانىندا ءاردايىم جەڭىس اكەلگەن قارىمدى قارۋى.
اكادەميك زيمانوۆ – قاتاڭ ءتارتىپ پەن ۇستانىمنىڭ ادامى. ءبىر تابىستى ىسكەر ازاماتتىڭ سوڭىنا شەنەۋنىكتەر شىراق الىپ تۇسكەن كەزدە قوعامدا بەدەلى جوعارى ادامعا مۇنداي ماسەلەگە سالعىرتتىق جاساۋ دۇرىس ەمەستىگى جونىندە تايسالماي ەسكەرتكەن بولاتىن. ءاردايىم ءادىل شەشىم تۇيەتىن ءازىز مىنەزى وسىنداي.
اكادەميك زيمانوۆ ۇنەمى اسقار ازاماتتىق كوزقاراسىن تۋ ەتىپ, دارىنعا – دەمەۋ, ادامگەرشىلىككە – سۇيەۋ بولعان قالپىنان تانبايدى.
قازىرگى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامىمىزعا ءسىڭىپ, ەتىمىز ۇيرەنگەن اسا جات قىلىقتىڭ ءبىرى – ادامنىڭ ار-ۇياتىن, ۇستانىمدارىن سۋدىراعان, سۇم اقشامەن ەسەپتەپ, باعالاۋ.
بۇرىنىراق دۇنيە-بايلىق, اقشا-اتاق, بيلەپ-توستەۋ جولىندا الداۋ-ارباۋ, ۇرلىق-قارلىققا بارىپ, الىمجەتتىك جاسايتىن جاندار ادامي قارىم-قاتىناس قۇندىلىقتارى ءجۇيەسىنەن الاستاتىلىپ, «شەكتەن شىعۋشىلار» اتالىپ, «جۇگەنسىزدەر» قاتارىنا جاتقىزىلاتىن. ال قازىر بولسا, مۇنداي جۇگەنسىزدىككە باتىل قارسى شىعىپ, ار سوعىسىن جاريالاپ, ادىلەت كۇرەسىن اشاتىن, قايىسپايتىن قايسار جاندار تاعى دا «شەكتەن شىعۋشىلار» بولىپ وتىر, شەگىمىزدىڭ شەنى قالاي وزگەرگەنىن بايقايسىز با ؟
قورشاعان ورتامىزدى جايلاعان ادىلەتسىزدىك ىندەتىنە, زاڭ كۇشىنىڭ السىزدىگىنە قاراي وتىرىپ وسىنداي جاڭا زامانعى «شەكتەن شىعۋشى» جان – اكادەميك زيمانوۆ جەكە ادامنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس قوعامنىڭ تاعدىرى ءۇشىن, ال اسا اۋىرتپالىقتى شاقتاردا ۇلت مۇددەسىن قورعاۋ جولىندا ارپالىسادى.
الەمگە اتى ايگىلى, 1986 جىلدىڭ قاقاعان جەلتوقسانىندا ءوتكەن قازاقستان كپ وك ءبىرىنشى حاتشىسى كولبينمەن كەزدەسۋدە رەسپۋبليكا قايراتكەرلەرىنىڭ ىشىندە جالعىز بولىپ رەسپۋبليكا الاڭىنا جينالىپ, بيلىك الدىندا تايسالماي ەرىك-تىلەگىن بىلدىرگەن جاستارعا «ۇلتشىل» دەگەن ايىپ تاعىلىپ, سوتتىڭ قۋدالاۋىنا قارسى شىققان وسى اكادەميك زيمانوۆ بولاتىن.
«ولىسپەي – بەرىسپەيتىن» شىنايى كۇرەسكەر, كورنەكتى عالىم وسىلايشا ءور جاراتىلىسىن ومىرلىك ازاماتتىق باعدارلاماسىنا اينالدىرىپ, تىنىمسىز تىرشىلىك ەتەدى. پارلامەنت ماجىلىستەرى, حالىقارالىق فورۋمدار, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ سەسسيالارى مىنبەرلەرىندە ءۇنى جارقىن شىعۋدا, وتپەلى كەزەڭنىڭ عىلىمي كەڭەستەرىن وتكىزىپ, ءبىرىنشى دارەجەلى زاڭگەرلەردى باۋلىپ شىعارىپ, عىلىمي باعدارلامالارعا جەتەكشىلىك ەتىپ, سايىستاردى باسقارىپ, جاس عالىمداردى قولدايدى, جارىق كورگەن مونوگرافيالارى مەن ماقالالار لەگى تولاستاعان ەمەس.
بولاتتاي بەرىك ۇستانىمدى, ءسايگ ۇلىكتەي اساۋ ىرىقتى جان سالىق زيمانوۆ ءومىرىن شىعارماشىلىق ەڭبەگىمەن ورنەكتەپ, عاسىرعا جۋىق عۇمىر كەشۋدە.
تورەگەلدى شارمانوۆ, اكادەميك.
