ورال وڭىرىندە ىسكە قوسىلدى
ورال وڭىرىندە ەلەكترود شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. «باتىسگازستروي» جشس جانىنان اشىلعان بۇل زاۋىت دانەكەرلەۋ جۇمىسىنا قاجەتتى ەلەكترودتاردىڭ ءتۇرلى ماركاسىن شىعارۋدى باستاپ كەتتى. شاعىن كاسىپورىننىڭ سىناق مەرزىمىنەن ەش كەدەرگىسىز وتكەنىن ايتقان «باتىسگازستروي» جشس ديرەكتورى ساپارعالي ايتقاليەۆ جينالعانداردى ەلەكترود دايىندايتىن تسەح جۇمىسىمەن تانىستىردى.
«باتىسگازستروي» جشس گاز جانە سۋ وتكىزۋمەن ءارى جول جانە كوپىر قۇرىلىسىمەن اينالىسادى. جۇمىس بارىسىندا مۇندا ۇنەمى جەكەلەگەن ماتەريالداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالىپ تۇراتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە دانەكەرلەۋ جۇمىسىنا قاجەتتى ەلەكترودتاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ايقىن سەزىلەتىن ەدى. ويتكەنى, بۇل ماتەريالدار كورشى رەسەي ەلىنەن كەلەتىن. سوندىقتان وتاندىق كومپانيا بىرەۋلەرگە ۇنەمى تاۋەلدى بولۋدان بويلارىن اۋلاق سالۋدى ۇيعاردى. سودان سوڭ ولارعا «وسى ەلەكترودتاردى ءوزىمىز دايىنداپ كورسەك قايتەدى؟» دەگەن وي كەلدى.
ءسويتىپ, وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا وسى باعىتتا جۇمىستار باستالىپ كەتتى. رەسەيدىڭ كاسىبي ماماندارىمەن بايلانىس ورناتىلىپ, ەلەكترود زاۋىتىنىڭ جوباسى ازىرلەندى. بۇعان ماسكەۋ قالاسىنىڭ «روتتەكس» كومپانياسى كومەكتەستى. 6-7 ايدىڭ ىشىندە جوبا دايىن بولدى. بۇگىندە زاۋىت ءوزىنىڭ العاشقى ءونىمىن بەرە باستادى. ىسكە قوسىلعانىنا ءبىر اپتاداي عانا بولعان زاۋىت ءبىر اۋىسىمدا 2 توننا, تاۋلىگىنە 6 توننا ەلەكترود شىعارادى. ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, ەلەكترود دايارلايتىن مۇنداي زاۋىت وبلىستى بىلاي قويعاندا, بۇرىن-سوڭدى ەلىمىزدە بولماعان. دەمەك, ونىڭ قازاقستاندا ازىرگە ەشقانداي بالاماسى جوق.
ەلەكترود وندىرەتىن قۇرىلعىلار رەسەيدەن ساتىپ الىنعان. اتالمىش ءونىمدى دايىنداۋعا قاجەتتى سىمتەمىر مەن ونىڭ سىرتىن قاپتايتىن كۇكىرتتى جابىندىلار دا سول جاقتان اكەلىنەدى ەكەن. بىراق, مۇنىڭ ءوزى دە ۋاقىتشا جاعداي. ەگەر وسى جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتسا, قازاقستان قوينى-قونىشى كەڭ, قازىناعا تولى ەل عوي, بۇل شيكىزاتقا سۇرانىس بەرۋشىلەر ءوز ەلىمىزدەن دە تابىلارى انىق. ەلەكترود شىعارۋعا قاجەتتى شيكىزات ارنايى قۇرىلعىدا ۋاتىلىپ, ۋاق تۇيىرشىكتەرگە اينالادى, يلەنەدى. سودان كەيىن ونى ەلەكترودتاردىڭ سىرتىن قاپتاۋعا پايدالانادى. تسەحتا تاستاردى دا قامىرشا يلەپ, ۇنتاققا اينالدىرىپ جىبەرەتىن تاعى ءبىر قۋاتتى قۇرىلعى بار. جۇمىسشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇرىلعىلار 1 مينۋتتا 120 دانا ەلەكترود سىمىن دايىنداپ ۇلگىرەتىن كورىنەدى.
ازىرگە تسەحتا ءبىر اۋىسىمدا ونشاقتى ادام جۇمىس ىستەيدى. كەيىن جۇمىس كولەمى ۇلعايعاسىن, زاۋىت جۇمىسشىلارى ەكى نەمەسە ءۇش اۋىسىمعا كوشىرىلمەك. ءار اۋىسىمدا ون ادامنان بولسا, بۇل تسەح تولىق قۋاتىنا كوشكەندە بارلىعى 30 شاقتى ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. كاسىپورىن ەلەكترودتىڭ 50-دەن استام ءتۇرىن شىعاراتىن بولادى. ال ەندى كاسىپورىن ونىمىنە سۇرانىس بار ما؟ ازىرگە اقتوبە, ماڭعىستاۋ جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ كاسىپورىندارىمەن كەلىسىم جاسالۋ ۇستىندە. نارىقتىق قارىم-قاتىناس بولعاندىقتان, بازارلاردا قىتاي مەن رەسەيدەن اكەلىنگەن ەلەكترودتار, ارينە, تولىپ تۇر. بىراق, تۇتىنۋشىلار قاي ءونىمدى دە ساپاسىنا قاراپ باعالايدى عوي.
سوندىقتان, «باتىسگازستروي» جشس-دا «ساپاسى – سىزدەن, باعاسى – بىزدەن» دەگەن شارت قويىلىپتى. ەگەر زاۋىت ونىمدەرى ساپالى بولسا, ارينە, تاۋارلار دا ءوتىمدى بولادى. بارلىق كاسىپورىندار سياقتى, اتالعان وتاندىق كومپانيا دا ءوز تاۋارلارىن جارنامالايدى. بۇل ءۇشىن ساۋدا نۇكتەلەرى اشىلىپ, كاسىپورىن ونىمدەرى ساتۋعا شىعارىلماق. ازىرشە, ەلەكترود زاۋىتى «باتىسگازستروي» جشس-ءنىڭ جانىنان جۇمىس ىستەيدى. بىراق, ءوندىرىس ورنى اياعىنان تىك تۇرعاننان كەيىن جەكە كاسىپورىن بولىپ تىركەلمەك.
بۇل زاۋىتتىڭ بۇرىنعىلاردان ءبىر ايىرماشىلىعى – تازا كاسىپكەردىڭ ءوز قاراجاتىنا قۇرىلعانى. كاسىپكەر بۇل زاۋىتتى جاساقتاۋ ءۇشىن 100 ميلليون تەڭگە قاراجاتىن شىعارعان. بۇل جاعداي قازاقستاندىقتاردىڭ ەلباسى ساياساتىن تەرەڭ تۇسىنەتىنىن كورسەتەدى. «باتىسگازستروي» جشس باسقاراتىن ساپارعالي ناۋرىز ۇلى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جۇرگەن وڭىردەگى بەلگىلى كاسىپكەر. ىسكەر باسشىنىڭ بۇل ىستە دە وزا شاۋىپ, ۇلكەن جەتىستىككە جەتەتىنىنە سەنىم مول.
ايشا وتەبالى, جۋرناليست
باتىس قازاقستان وبلىسى
ورال وڭىرىندە ىسكە قوسىلدى
ورال وڭىرىندە ەلەكترود شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. «باتىسگازستروي» جشس جانىنان اشىلعان بۇل زاۋىت دانەكەرلەۋ جۇمىسىنا قاجەتتى ەلەكترودتاردىڭ ءتۇرلى ماركاسىن شىعارۋدى باستاپ كەتتى. شاعىن كاسىپورىننىڭ سىناق مەرزىمىنەن ەش كەدەرگىسىز وتكەنىن ايتقان «باتىسگازستروي» جشس ديرەكتورى ساپارعالي ايتقاليەۆ جينالعانداردى ەلەكترود دايىندايتىن تسەح جۇمىسىمەن تانىستىردى.
«باتىسگازستروي» جشس گاز جانە سۋ وتكىزۋمەن ءارى جول جانە كوپىر قۇرىلىسىمەن اينالىسادى. جۇمىس بارىسىندا مۇندا ۇنەمى جەكەلەگەن ماتەريالداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالىپ تۇراتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە دانەكەرلەۋ جۇمىسىنا قاجەتتى ەلەكترودتاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ايقىن سەزىلەتىن ەدى. ويتكەنى, بۇل ماتەريالدار كورشى رەسەي ەلىنەن كەلەتىن. سوندىقتان وتاندىق كومپانيا بىرەۋلەرگە ۇنەمى تاۋەلدى بولۋدان بويلارىن اۋلاق سالۋدى ۇيعاردى. سودان سوڭ ولارعا «وسى ەلەكترودتاردى ءوزىمىز دايىنداپ كورسەك قايتەدى؟» دەگەن وي كەلدى.
ءسويتىپ, وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا وسى باعىتتا جۇمىستار باستالىپ كەتتى. رەسەيدىڭ كاسىبي ماماندارىمەن بايلانىس ورناتىلىپ, ەلەكترود زاۋىتىنىڭ جوباسى ازىرلەندى. بۇعان ماسكەۋ قالاسىنىڭ «روتتەكس» كومپانياسى كومەكتەستى. 6-7 ايدىڭ ىشىندە جوبا دايىن بولدى. بۇگىندە زاۋىت ءوزىنىڭ العاشقى ءونىمىن بەرە باستادى. ىسكە قوسىلعانىنا ءبىر اپتاداي عانا بولعان زاۋىت ءبىر اۋىسىمدا 2 توننا, تاۋلىگىنە 6 توننا ەلەكترود شىعارادى. ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, ەلەكترود دايارلايتىن مۇنداي زاۋىت وبلىستى بىلاي قويعاندا, بۇرىن-سوڭدى ەلىمىزدە بولماعان. دەمەك, ونىڭ قازاقستاندا ازىرگە ەشقانداي بالاماسى جوق.
ەلەكترود وندىرەتىن قۇرىلعىلار رەسەيدەن ساتىپ الىنعان. اتالمىش ءونىمدى دايىنداۋعا قاجەتتى سىمتەمىر مەن ونىڭ سىرتىن قاپتايتىن كۇكىرتتى جابىندىلار دا سول جاقتان اكەلىنەدى ەكەن. بىراق, مۇنىڭ ءوزى دە ۋاقىتشا جاعداي. ەگەر وسى جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتسا, قازاقستان قوينى-قونىشى كەڭ, قازىناعا تولى ەل عوي, بۇل شيكىزاتقا سۇرانىس بەرۋشىلەر ءوز ەلىمىزدەن دە تابىلارى انىق. ەلەكترود شىعارۋعا قاجەتتى شيكىزات ارنايى قۇرىلعىدا ۋاتىلىپ, ۋاق تۇيىرشىكتەرگە اينالادى, يلەنەدى. سودان كەيىن ونى ەلەكترودتاردىڭ سىرتىن قاپتاۋعا پايدالانادى. تسەحتا تاستاردى دا قامىرشا يلەپ, ۇنتاققا اينالدىرىپ جىبەرەتىن تاعى ءبىر قۋاتتى قۇرىلعى بار. جۇمىسشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇرىلعىلار 1 مينۋتتا 120 دانا ەلەكترود سىمىن دايىنداپ ۇلگىرەتىن كورىنەدى.
ازىرگە تسەحتا ءبىر اۋىسىمدا ونشاقتى ادام جۇمىس ىستەيدى. كەيىن جۇمىس كولەمى ۇلعايعاسىن, زاۋىت جۇمىسشىلارى ەكى نەمەسە ءۇش اۋىسىمعا كوشىرىلمەك. ءار اۋىسىمدا ون ادامنان بولسا, بۇل تسەح تولىق قۋاتىنا كوشكەندە بارلىعى 30 شاقتى ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. كاسىپورىن ەلەكترودتىڭ 50-دەن استام ءتۇرىن شىعاراتىن بولادى. ال ەندى كاسىپورىن ونىمىنە سۇرانىس بار ما؟ ازىرگە اقتوبە, ماڭعىستاۋ جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ كاسىپورىندارىمەن كەلىسىم جاسالۋ ۇستىندە. نارىقتىق قارىم-قاتىناس بولعاندىقتان, بازارلاردا قىتاي مەن رەسەيدەن اكەلىنگەن ەلەكترودتار, ارينە, تولىپ تۇر. بىراق, تۇتىنۋشىلار قاي ءونىمدى دە ساپاسىنا قاراپ باعالايدى عوي.
سوندىقتان, «باتىسگازستروي» جشس-دا «ساپاسى – سىزدەن, باعاسى – بىزدەن» دەگەن شارت قويىلىپتى. ەگەر زاۋىت ونىمدەرى ساپالى بولسا, ارينە, تاۋارلار دا ءوتىمدى بولادى. بارلىق كاسىپورىندار سياقتى, اتالعان وتاندىق كومپانيا دا ءوز تاۋارلارىن جارنامالايدى. بۇل ءۇشىن ساۋدا نۇكتەلەرى اشىلىپ, كاسىپورىن ونىمدەرى ساتۋعا شىعارىلماق. ازىرشە, ەلەكترود زاۋىتى «باتىسگازستروي» جشس-ءنىڭ جانىنان جۇمىس ىستەيدى. بىراق, ءوندىرىس ورنى اياعىنان تىك تۇرعاننان كەيىن جەكە كاسىپورىن بولىپ تىركەلمەك.
بۇل زاۋىتتىڭ بۇرىنعىلاردان ءبىر ايىرماشىلىعى – تازا كاسىپكەردىڭ ءوز قاراجاتىنا قۇرىلعانى. كاسىپكەر بۇل زاۋىتتى جاساقتاۋ ءۇشىن 100 ميلليون تەڭگە قاراجاتىن شىعارعان. بۇل جاعداي قازاقستاندىقتاردىڭ ەلباسى ساياساتىن تەرەڭ تۇسىنەتىنىن كورسەتەدى. «باتىسگازستروي» جشس باسقاراتىن ساپارعالي ناۋرىز ۇلى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ جۇرگەن وڭىردەگى بەلگىلى كاسىپكەر. ىسكەر باسشىنىڭ بۇل ىستە دە وزا شاۋىپ, ۇلكەن جەتىستىككە جەتەتىنىنە سەنىم مول.
ايشا وتەبالى, جۋرناليست
باتىس قازاقستان وبلىسى
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
