قاسيەتتى قازاق دالاسىنىڭ كىندىگى سانالاتىن استانانىڭ تاپ قاسىنداعى ۇلى الاش تاس جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان وسى اۋىل – كوڭىلگە جىلىلىق سەزىمىن ۇيالاتقان تاماشا ءبىر قۇتتى قونىس. الايدا, كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەتىن كەيبىر جاعدايلارعا بايلانىستى قولعا قالام العان جايىمىز بار.
تاۋەلسىز ەل بولعانىمىزعا 25 جىل تولىپ, ەل جۇرەگىنىڭ ىرگەسىنە قونىس تەپسەك تە ءالى كۇنگە دەيىن اۋىلىمىزدىڭ «سوفيەۆكا» دەگەن كىرمە, ءارى ەشبىر ماعىناسىز اتىنىڭ قازاقشاعا وزگەرمەۋى قاتتى الاڭداتادى. كەزىندە وسى وڭىردە كەڭشار تۇرعىندارىنا اراق ساتقان سوفيا دەگەن كەمپىر بولعان ەكەن. كەيىن بۇكىل اۋىل سول پەندەنىڭ اتىمەن اتالىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ىشىمدىك ساتقان قايداعى بىرەۋدىڭ ارۋاعىن جاڭعىرتىپ تۇرۋى – ەستىر قۇلاق پەن كورەر كوزگە تىم ۇيات. بىزدەن باسقا, استانا شەتىندەگى قابانباي, قاجىمۇقان, بوزايعىر, تالاپكەر, جىبەك جولى اتتى اۋىلدار بۇرىنعى سوۆەتتىك ۇرانشىل دا جايداق اتاۋلارىن سىرىپ تاستاپ, وزدەرىنىڭ قازاقشا ادەمى اتتارىن باياعىدا-اق الىپ العان. تەك سوفيەۆكا دەپ سورلاپ تۇرعان وسى ءبىزدىڭ اۋىل عانا.
اۋىل اتىن قازاقشاعا وزگەرتۋ ماسەلەسىن ءبىراز كۇننىڭ الدىندا اۋىلداسىمىز, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترانتى, ايتىسكەر اقىن ازامات ءمالجانباي ۇلى باستاعان بەلسەندى توپ كوتەرگەن بولاتىن. الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تارالعان وسى ۇسىنىس كوپشىلىكتىڭ قولداۋىنا يە بولىپ, اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا قىزۋ تالقىلانىپ, مىنە, بۇگىن ءبىزدىڭ دە قۇلاعىمىزعا جەتتى. ءبىز, اۋىل اقساقالدارى, بۇل ىسكە بەيجاي قاراي المادىق, اۋىلداعى بەدەلدى ەل اعالارى مەن بەلسەندى توپ مۇشەلەرى جانە باسقا دا ىلكىمدى ازاماتتار مەن جاستاردىڭ باسىن قوسىپ, بۇل ماسەلەنى كەڭ كولەمدە تالقىلادىق. جينالىس بارىسىندا اۋىلعا ماعىنالى دا ادەمى اتاۋ قوياتىن ۋاقىت جەتكەندىگىن جۇرتتىڭ ءبارى تىلگە تيەك ەتتى. ءبىز بۇل ۇسىنىستى قولداي وتىرىپ, حالىقتىڭ ۇسىنعان قويايىرعان, كەنەنباي, سارىبۇلاق, وردا, بەرەكە, تاۋەلسىزدىك, الاش, قايرات, بولاشاق, ت.ب. اتاۋلاردى بىرگە سارالاپ اقىلداستىق. ولاردىڭ ىشىنەن الاش جانە بەرەكە دەپ اتايىق دەگەن ەكى ۇسىنىس ىرىكتەلىپ الىنىپ, جۇرت تالقىسىنا كوبىرەك ءتۇستى. ەڭ سوڭىندا ءبارىمىز ءبىراۋىزدان كەلىسىپ, زاماناۋي ءارى ماعىنالى, رۋحتى ات بولسىن دەگەن شەشىمگە كەلدىك. اللا قالاسا, اۋىلىمىزدىڭ اتىن الاش اۋىلى دەپ وزگەرتەيىك دەپ شەشتىك. بۇدان باسقا ات ەندى تالقىلانبايدى.
ال ەندى «الاش» دەگەن اتقا توقتاۋىمىزدىڭ سەبەپتەرىنە كەلەيىك. بىرىنشىدەن, بۇل ءوڭىردى اللا تاعالا الميساقتان كيەلى الاش ەلىنىڭ ءبىر بولشەگى ەتىپ جاراتقان. ەكىنشىدەن, الاش تاس جولىنىڭ بويىنا, التى الاشتىڭ قارا شاڭىراعى سانالاتىن استانانىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان اۋىل. ۇشىنشىدەن, «ۇرانىم – الاش, كەرەگەم – اعاش...» دەيتىن دانا حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز. ونىڭ ۇستىنە, جان-جاقتان كوشىپ كەلىپ, التى الاشتىڭ ۇرپاقتارى باس قوسقان اۋىل. جانە اۋىلدىڭ بۇلاي اتالۋى قازاق ەلىنىڭ تاريحىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان الاش ارىستارىنا دەگەن قۇرمەتتى ءبىلدىرىپ تۇرار ەدى.
اۋىل اتىنان بولاشاق جاس ۇرپاق وتكەنىن تانىپ, ۇلت تاريحى مەن كەلەشەگىن باعدارلايدى, باعامدايدى. جاستاردىڭ تۋعان جەر مەن تۋعان ەلگە دەگەن پاتريوتتىق سەزىمى ويانادى. (قايدا تۋدىڭ؟ قايدان كەلەسىڭ؟ الاشتا تۋدىم. الاشتان كەلەم – دەسە قانداي كەرەمەت! قۇلاققا دا جاعىمدى ءارى رۋحتى ەستىلەدى).
اۋىل اتاۋى ءۇشىن ناعىز كۇرەس ەندى باستالدى. ءتيىستى ورىنداردان, ەلىم دەگەن ەستى ازاماتتاردان, ءماسليحات پەن اكىمدىكتەن تۇسىنىستىك, كوپشىلىكتەن قولداۋ كۇتەمىز. وسى اق تىلەگىمىز ورىندالسا اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا تولىمدى تارتۋىمىز بولار ەدى-اۋ دەپ ۇمىتتەنەمىز.
تىلەۋلەس جاربولوۆ,
اۋىلدىڭ اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى,
قازاق كسر وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, 45 جىل ءوتىلى بار قارت ۇستاز
اقمولا وبلىسى,
تسەلينوگراد اۋدانى
قاسيەتتى قازاق دالاسىنىڭ كىندىگى سانالاتىن استانانىڭ تاپ قاسىنداعى ۇلى الاش تاس جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان وسى اۋىل – كوڭىلگە جىلىلىق سەزىمىن ۇيالاتقان تاماشا ءبىر قۇتتى قونىس. الايدا, كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەتىن كەيبىر جاعدايلارعا بايلانىستى قولعا قالام العان جايىمىز بار.
تاۋەلسىز ەل بولعانىمىزعا 25 جىل تولىپ, ەل جۇرەگىنىڭ ىرگەسىنە قونىس تەپسەك تە ءالى كۇنگە دەيىن اۋىلىمىزدىڭ «سوفيەۆكا» دەگەن كىرمە, ءارى ەشبىر ماعىناسىز اتىنىڭ قازاقشاعا وزگەرمەۋى قاتتى الاڭداتادى. كەزىندە وسى وڭىردە كەڭشار تۇرعىندارىنا اراق ساتقان سوفيا دەگەن كەمپىر بولعان ەكەن. كەيىن بۇكىل اۋىل سول پەندەنىڭ اتىمەن اتالىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ىشىمدىك ساتقان قايداعى بىرەۋدىڭ ارۋاعىن جاڭعىرتىپ تۇرۋى – ەستىر قۇلاق پەن كورەر كوزگە تىم ۇيات. بىزدەن باسقا, استانا شەتىندەگى قابانباي, قاجىمۇقان, بوزايعىر, تالاپكەر, جىبەك جولى اتتى اۋىلدار بۇرىنعى سوۆەتتىك ۇرانشىل دا جايداق اتاۋلارىن سىرىپ تاستاپ, وزدەرىنىڭ قازاقشا ادەمى اتتارىن باياعىدا-اق الىپ العان. تەك سوفيەۆكا دەپ سورلاپ تۇرعان وسى ءبىزدىڭ اۋىل عانا.
اۋىل اتىن قازاقشاعا وزگەرتۋ ماسەلەسىن ءبىراز كۇننىڭ الدىندا اۋىلداسىمىز, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترانتى, ايتىسكەر اقىن ازامات ءمالجانباي ۇلى باستاعان بەلسەندى توپ كوتەرگەن بولاتىن. الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تارالعان وسى ۇسىنىس كوپشىلىكتىڭ قولداۋىنا يە بولىپ, اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا قىزۋ تالقىلانىپ, مىنە, بۇگىن ءبىزدىڭ دە قۇلاعىمىزعا جەتتى. ءبىز, اۋىل اقساقالدارى, بۇل ىسكە بەيجاي قاراي المادىق, اۋىلداعى بەدەلدى ەل اعالارى مەن بەلسەندى توپ مۇشەلەرى جانە باسقا دا ىلكىمدى ازاماتتار مەن جاستاردىڭ باسىن قوسىپ, بۇل ماسەلەنى كەڭ كولەمدە تالقىلادىق. جينالىس بارىسىندا اۋىلعا ماعىنالى دا ادەمى اتاۋ قوياتىن ۋاقىت جەتكەندىگىن جۇرتتىڭ ءبارى تىلگە تيەك ەتتى. ءبىز بۇل ۇسىنىستى قولداي وتىرىپ, حالىقتىڭ ۇسىنعان قويايىرعان, كەنەنباي, سارىبۇلاق, وردا, بەرەكە, تاۋەلسىزدىك, الاش, قايرات, بولاشاق, ت.ب. اتاۋلاردى بىرگە سارالاپ اقىلداستىق. ولاردىڭ ىشىنەن الاش جانە بەرەكە دەپ اتايىق دەگەن ەكى ۇسىنىس ىرىكتەلىپ الىنىپ, جۇرت تالقىسىنا كوبىرەك ءتۇستى. ەڭ سوڭىندا ءبارىمىز ءبىراۋىزدان كەلىسىپ, زاماناۋي ءارى ماعىنالى, رۋحتى ات بولسىن دەگەن شەشىمگە كەلدىك. اللا قالاسا, اۋىلىمىزدىڭ اتىن الاش اۋىلى دەپ وزگەرتەيىك دەپ شەشتىك. بۇدان باسقا ات ەندى تالقىلانبايدى.
ال ەندى «الاش» دەگەن اتقا توقتاۋىمىزدىڭ سەبەپتەرىنە كەلەيىك. بىرىنشىدەن, بۇل ءوڭىردى اللا تاعالا الميساقتان كيەلى الاش ەلىنىڭ ءبىر بولشەگى ەتىپ جاراتقان. ەكىنشىدەن, الاش تاس جولىنىڭ بويىنا, التى الاشتىڭ قارا شاڭىراعى سانالاتىن استانانىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان اۋىل. ۇشىنشىدەن, «ۇرانىم – الاش, كەرەگەم – اعاش...» دەيتىن دانا حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز. ونىڭ ۇستىنە, جان-جاقتان كوشىپ كەلىپ, التى الاشتىڭ ۇرپاقتارى باس قوسقان اۋىل. جانە اۋىلدىڭ بۇلاي اتالۋى قازاق ەلىنىڭ تاريحىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان الاش ارىستارىنا دەگەن قۇرمەتتى ءبىلدىرىپ تۇرار ەدى.
اۋىل اتىنان بولاشاق جاس ۇرپاق وتكەنىن تانىپ, ۇلت تاريحى مەن كەلەشەگىن باعدارلايدى, باعامدايدى. جاستاردىڭ تۋعان جەر مەن تۋعان ەلگە دەگەن پاتريوتتىق سەزىمى ويانادى. (قايدا تۋدىڭ؟ قايدان كەلەسىڭ؟ الاشتا تۋدىم. الاشتان كەلەم – دەسە قانداي كەرەمەت! قۇلاققا دا جاعىمدى ءارى رۋحتى ەستىلەدى).
اۋىل اتاۋى ءۇشىن ناعىز كۇرەس ەندى باستالدى. ءتيىستى ورىنداردان, ەلىم دەگەن ەستى ازاماتتاردان, ءماسليحات پەن اكىمدىكتەن تۇسىنىستىك, كوپشىلىكتەن قولداۋ كۇتەمىز. وسى اق تىلەگىمىز ورىندالسا اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا تولىمدى تارتۋىمىز بولار ەدى-اۋ دەپ ۇمىتتەنەمىز.
تىلەۋلەس جاربولوۆ,
اۋىلدىڭ اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى,
قازاق كسر وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, 45 جىل ءوتىلى بار قارت ۇستاز
اقمولا وبلىسى,
تسەلينوگراد اۋدانى
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
