باعدارلامالىق باسىمدىقتاردىڭ شەشۋشى ءرولى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆتىڭ نيۋ-يورككە ساپارى اياقتالدى. ول 2016 جىلعى 27-29 ماۋسىمداعى نيۋ-يورككە ساپارىنىڭ اياسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ (بۇۇ قك) تۇراقتى ەمەس مۇشەلەرىن سايلاۋعا قاتىسىپ, بىرقاتار ەلدەردىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى جانە امەريكالىق, سونداي-اق, باسقا دا ەلدەردەگى ارىپتەستەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋى ساپاردىڭ ماڭىزدى وقيعاسى بولدى. قازاقستاننىڭ كانديداتۋراسىن داۋىس بەرۋگە قاتىسقان بۇۇ-عا مۇشە 193 مەملەكەتتىڭ 138-ءى قولدادى (قارسىلاسىمىز تايلاندقا 55 مەملەكەت داۋىس بەردى). ە. ىدىرىسوۆ قازاقستاندىق ءوتىنىمدى ماقۇلداۋدا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ونى بەلسەندى ىلگەرىلەتۋى مەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-ءشى سەسسياسى بارىسىندا ۇسىنىلعان باعدارلامالىق باستامالارى شەشۋشى ءرول اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان ءۇشىن بۇل – تاريحي كۇن. ءبىزدىڭ ەلىمىز بۇۇ جارعىسى بويىنشا جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا وكىلەتتەنگەن ەڭ ماڭىزدى ساياسي ورگاننىڭ قۇرامىنا تاريحتا ءبىرىنشى بولىپ سايلانعان ورتالىق ازيا مەملەكەتى بولدى. بۇل – قازاقستاننىڭ جانە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەكە تۇلعاسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بيىك بەدەلىنىڭ, ونىڭ جاھاندىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەردى رەتتەۋگە, يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن تاراتپاۋ ماسەلەلەرىن ىلگەرىلەتۋگە قوسقان بىرەگەي ۇلەسىنىڭ جارقىن ايعاعى», – دەدى وسىعان وراي ە.ىدىرىسوۆ. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازاق­ستان­نىڭ وسىنداي اسا كورنەكتى تابىسقا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىل­دىعى, سونداي-اق, قازاقستان­نىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتى كۇنى (2 شىلدە) اياسىندا قول جەتكىزۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار. داۋىس بەرۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سىرتقى ىستەر مينيس­ترى قازاقستان تاراپىنان ءوتىنى­مىمىزدى قولداعان بارلىق دەلە­گاتسيالارعا شىنايى العىسىن ءبىلدىردى جانە بارلىق كانديدات مەملەكەتتەردىڭ شىن, اشىق ناۋقان جۇرگىزگەندەرىنە جوعارى باعا بەردى. ە. ىدىرىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق ديپلوماتيا بۇۇ قك-گە الداعى مۇشەلىكتى قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىك, قارۋ­سىزدانۋ, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس, وڭىرلىك داۋلاردى رەتتەۋ ءما­سەلەلەرىن شەشۋگە جانە ورنىقتى دامۋدىڭ ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەسىمىزدى ەڭ جوعارى جاھاندىق دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پايدالانۋعا نيەتتى. قازاقستان بۇۇ قك تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولۋعا ءوز كانديداتۋراسىن ۇسىنۋدى العاش رەت 2010 جىلعى ماۋسىمدا جاريا ەتتى. سول ۋاقىتتان باستاپ قازاقستاندىق ديپلوماتتار ءوتىنىمىمىزدىڭ ءتاجى­ري­بەلىك ءمانى مەن نەگىزدەمەسىن حا­لىق­ارالىق قوعامداستىققا جەت­­كىزۋ, مۇشە مەملەكەتتەردىڭ مەي­­لىن­شە اۋقىمدى توبىنىڭ قول­داۋ­ىن الۋ ءۇشىن ءبىرىزدى جۇمىس اتقار­دى. قازاقستان ءوزىنىڭ بۇۇ قك شەڭبەرىندە اتقاراتىن جۇ­مى­سىنىڭ ءتورت باسىم باعى­تىن بەلگىلەدى: يادرولىق, ەنەرگە­تيكالىق, سۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى. وسى باسىمدىق­تاردى الەمنىڭ كوپجاقتى ديپلو­ماتيا­سىنىڭ ەڭ باستى الاڭىندا ىلگەرىلەتە وتىرىپ, قازاقستان قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىمەن, جالپى بۇۇ-عا مۇشە بارلىق ارىپتەس­تەرىمەن وتە تىعىز ءىس-قيمىل جاساۋعا نيەت ءبىلدىردى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە استانا بۇكىل ورتالىق ازيانىڭ مۇددەلەرىن دە وسى الاڭدا قورعايتىن بولادى جانە ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەردى كوتەرمەكشى. ە.ىدىرىسوۆ سايلاۋ قارساڭىندا قۇرامىنا سايكەسىنشە بۇۇ-نىڭ 120 جانە 33 مەملەكەتى كىرەتىن ەكى ءىرى بىرلەستىگىنىڭ, ياع­ني قوسىلماۋ قوزعالىسى مەن لاتىن امەريكاسى جانە كا­ريب باسسەينى مەملەكەتتەرى توبىنىڭ تۇراقتى وكىلدەرى الدىندا ءسوز سويلەدى. وسى كەزدەسۋلەر بارىسىندا قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ديپلوماتتاردى تەرروريزمگە قارسى كۇرەس, قارۋسىزدانۋ مەن جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ سالالارىنداعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاھاندىق باستامالارىنا جانە «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىنىڭ مازمۇنىنا جان-جاقتى توقتالا وتىرىپ, قازاقستان سىرتقى ساياساتىنىڭ وزەكتى باسىمدىقتارىمەن تانىستىردى. بۇدان باسقا, ە.ىدىرىسوۆ يتاليا, شۆەتسيا, نيدەرلاند, ەفيوپيا, تايلاند سىرتقى سايا­سات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارىمەن, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, قىتاي, اقش, جاپونيا, فينليانديا, ءۇندىستان, پاكىستان, يران, تۇركيا جانە ت.ب. ەلدەردىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. ولاردىڭ بارىسىندا ەكىجاقتى قاتىناستار مەن كوپجاقتى الاڭدارداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مي­نيسترى ساپارىنىڭ سوڭعى كۇنىندە اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ كومەكشىسى نيشا بيسۆالمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان-امەريكا ستراتەگيالىق ءۇن­قاتىسۋىن ىلگەرىلەتۋ, ەكىجاقتى ىنتى­ماقتاستىقتىڭ جانە حالىق­ارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى. جالپى, ە.ىدىرىسوۆتىڭ نيۋ-يورككە ساپارى بۇۇ قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىككە مەملە­كەتىمىزدىڭ ءوتىنىمىن تابىستى بەكىتىپ قانا قويماي, مەملە­كەت باسشىسىنىڭ سىرتقى ساياسات­قا قاتىستى جاھاندىق باسىمدىق­تارىن ودان ءارى ىلگەرىلەتۋدى قامتا­ماسىز ەتتى. ساۋلەبەك ءبىرجان