ادام ءۇشىن قىزمەت ەتۋى ءتيىس

جالپى, الماتى وبلىسىندا 22 ملن. 356 مىڭ گەكتار جەر بار. ونىڭ ءىشىن­دە اۋىلشارۋاشى­لىق القاپتارى 15 ملن. 848 مىڭ گا بولادى. بىل­تىرعى جىلى 319 ملن. 500 مىڭ تەڭگەگە 21 مىڭ 800 گا جەر ساتىلدى. شارۋا قوجالىقتارىن ۇيىمداستىرۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن كونكۋرستىق نەگىزدە 363 مىڭ 221 گا اۋىل شارۋاشىلىعى ماق­ساتىنداعى جەر بەرىلدى. وبلىس بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرگە 2011-2014 جىلدارى جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ جانە تۇگەندەۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە پايدالانىلماي بوس جاتقان 610 مىڭ 30 گا جەر بار ەكەندىگى انىقتالدى. سول جەردىڭ 285 مىڭ 660 گەكتارى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ, 324 مىڭ 640 گا جەردى پايدالانۋعا العان تۇلعالار يگەردى. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوس­پا­رى­نىڭ 35-قادامىنا سايكەس, اۋىل­شارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن نارىقتىق اينالىمعا ەنگىزۋ ماقساتىندا جەر كودەكسىنىڭ توعىز بابىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. جەر كودەكسىنىڭ 24-بابىنداعى وزگەرىستەرگە سايكەس مەملەكەت مەنشىگىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر تەك اۋكتسيون ارقىلى عانا جەكەمەنشىككە ساتىلادى. 101-باپقا سايكەس جالعا الۋ قۇقىعى ورالماندارعا, شەتەلدىكتەرگە, ازاماتتىعى جوق ادامدارعا, شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالارعا جيىرما بەس جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرiلەتىن بولادى. 48-باپقا سايكەس جەر ۋچاسكەسىن ساتىپ الۋ جەر ۋچاسكەسىنىڭ كاداسترلىق قۇنىن ارتتىرۋ شارتىمەن ساۋدا-ساتتىقتىڭ اۋكتسيوندىق نىسانى ارقىلى جانە جەر ۋچاسكەسىن ونىڭ كاداسترلىق قۇنىن ارتتىرۋ شارتىمەن كەمىندە, ەكى اۋكتسيون وتكىزۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ساتۋ مۇمكىن بولماعان كەزدە جەر ۋچاسكەسىنىڭ كاداسترلىق قۇنىن تومەندەتۋ شارتىمەن ساۋدا-ساتتىقتىڭ اۋكتسيوندىق نىسانى ارقىلى ەرەكشە تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل رەتتە جەر ۋچاسكەسىن ونىڭ كاداسترلىق (باعالاۋ) قۇنىنىڭ ەلۋ پا­يىزى مولشەرىنەن تومەن باعاعا ساتۋعا جول بەرىلمەيدى. ساۋدا-ساتتىقتاعى (كونكۋرستارداعى, اۋكتسيوندارداعى) وبەكتىنىڭ ەڭ تومەنگى باعاسى جەر كودەكسىنىڭ 14-1 جانە 153-باپتارىندا بەلگىلەنگەن مەملەكەتتىك جەر كاداسترىن جۇرگىزەتىن «ازاماتتارعا ار­نالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى بەلگىلەگەن جەر قاتىناستارى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانى قۇزىرەتتەرى شەگىندە بەكىتكەن كاداسترلىق (باعالاۋ) قۇنىنان تومەن ەمەس مولشەردە بەل­گىلەنەدى. جەر ۋچاسكەلەرىنە بەكىتىلگەن بازالىق ستاۆكالارعا سايكەس, توپىراقتىڭ قۇنار­لىلىعىنا قاراي اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەردىڭ 1 گەك­تار قۇنى: سۋارمالى ەگىستىك ءۇشىن – 82,0 – 127,0 مىڭ تەڭگە, ءتالىمى ەگىستىك – 14,0 – 31,0 مىڭ تەڭگە, جايىلىم – 2,0 – 10,0 مىڭ تەڭگە, شابىندىق 12,0 – 13,0 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. شەتەلدىك ازاماتتار, ازا­ماتتىعى جوق ادامدار جانە شەتەلدىك زاڭدى تۇل­عالار اۋكتسيونعا قاتىسا المايدى. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 36-قا­دامىندا, جەر ۋچاسكەلەرنىڭ پايدالانۋ ماقساتىن وزگەرتۋگە رۇقسات الۋ رەسىمدەرىن جەڭىل­دەتۋ كوزدەلگەن. قازىرگى قولدانىستاعى جەر زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس, جەر ۋچاسكەسىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ تۋرالى ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن كەزىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك وتىز كۇنگە دەيىنگى مەرزىمدە قارالادى. اتالعان قىزمەت ءتۇرى مەملەكەتتىك قىزمەت كور­سەتۋ تىزىلىمىنە ەنگىزىلگەن. 97-باپتىڭ 3-تارماعىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر بويىنشا اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن بەرىلگەن جەر ۋچاسكەلەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى وبەكتىلەر سالۋ كەزىندە مۇنداي جەر ۋچاسكەسىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ تالاپ ەتىلمەيدى. وبلىس اۋماعىندا بارلىعى 61 مىڭ 126 اۋىلشارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى بار. جەر كولەمى 8 ملن. 500 مىڭ گا, ونىڭ 6%-ى عانا جەكەمەنشىكتە, كولەمى 550 مىڭ 300 گەكتاردى قۇرايدى. قالعان شارۋاشىلىقتاردىڭ 94% جەر كولەمى, ياعني 7 ملن. 950 مىڭ گا ۋاقىتشا جەر پايدالانۋ قۇقىعىندا. جەر قاتىناستارىن رەتتەۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانىلمايتىن جەرلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءۇشىن وبلىستىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەر, اۋداندار (قالا) بويىنشا اۋىلشارۋاشىلىق القاپتارىنىڭ كەشەندى كارتاسى ازىرلەندى. وبلىس كولەمىندە ازىرلەنگەن كارتا ءاربىر جەر پايدالانۋشىعا جەر القاپتارى بو­يىنشا تولىق مالىمەت الۋعا, سونداي-اق, مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى, جەرلەردى مەملەكەت مۇقتاجى ءۇشىن الىپ قويۋ ماقساتىندا ولاردى رەزەرۆكە قويۋ كەزىندە جەر ۋچاسكەسىن تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كارتانىڭ مالىمەتتەرى (جەر ساناتتارى, پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردىڭ كولەمى, سۋارۋ جۇيەلەرىنىڭ جاعدايى) جىل سايىن جاڭارتىلىپ تۇرادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە تۇسىندىرمە جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا وبلىستىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسىمەن اۋدان, قالا جەر پايدالانۋشىلارمەن بەينەكونفەرەنتسيا­لار وتكىزىلدى.  جولان ۋماروۆ, الماتى وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى تالدىقورعان