«تەلەديدار ديدارى قانداي؟»

*سايت ءسوزى گازەتىمىزدىڭ 25 مامىر كۇنگى نومىرىندە جارىق كورگەن سەيفوللا شايىنعازىنىڭ وسى اتتاس ماقالاسى بىردەن وقىرمان قاۋىمىنىڭ نازارىن اۋداردى. جاريالانىمعا پىكىر بىلدىرگەن كوپشىلىك تۇگەلدەي دەرلىك تاقىرىپ­تىڭ وتە ورىندى كوتەرىلىپ وتىرعانىنا سالماق سالدى. راسىندا دا ول بۇگىنگى كۇن­نىڭ ەڭ ءبىر وزەكتى ماسە­لەسىن قوزعاعاندىعىمەن ەرەك­شەلەنەدى. قازىرگى تەلەارنالار اراسىندا سانالى كورەرمەنگە بەرەرى از, تاربيەلىك ءمانى مۇلدەم جوق ەسەپتى حابارلار مەن باعدارلامالاردى ەفيرگە ۇسىنعاننان باسقا ەشبىر ەرەكشەلىگى جوقتارى كوبەيىپ كەتتى. اۆتور ماقالادا وسىنىڭ ءبارىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ شىققان. ەندىگى ءسوزدى وقىرماننىڭ وزىنە قالدىرايىق. ولار بىلاي دەپ تولعايدى: داستان بۇگىنگى كۇننىڭ ەڭ وزەكتى تا­قىرىبى. دۇرىس قوزعالعان. تە­لەديداردى كورۋدەن قالدىق. ودان قالدى, تۇرىك پەن ءۇندىنىڭ سەريالدارى ابدەن جۇيكەنى جۇقارتىپ بولدى. وسىعان مينيسترلىك تاراپىنان باقىلاۋ جاساپ, شەكتەۋ قويسا عوي. ماقسوت اۋىلدا دا حالىق سپۋتنيكتىك تەلەۆيدەنيە كورەدى. كەشكى شايلارىن ءىشىپ وتىرىپ, تەلەۆيزور قاراسا الدارىنان ەكستراسەنستەر شىعادى. ءبىزدىڭ قازاق تەلەۆيدەنيەسى – مازاق تەلەۆيدەنيە بولىپ بارادى. ەركىن ارالباي اۆتور بىلىكتى دارىگەردەي قوعامداعى بىلىنبەيتىن ماسەلەنى ءدوپ تاۋىپ, وي تاستاپ وتىر. راسىمەن وسىنداي بەيادەپ حابارلار مەن شوۋلارعا مينيسترلىك شەكتەۋ قويسىن. بولمايتىن ارنالاردى جاپسىن! نۇريلا, وسكەمەن قازىر نەشە ءتۇرلى ارنالار مەن سول ارنالاردا ادام كورمەيتىن حابارلار قاپتاپ كەتتى. مەن دە وسى ماسەلەنى قوزعايتىن جۋرناليستەر جوق پا دەپ جۇرەتىن ەدىم. ەگەمەن ەلدى ەلەڭ ەتكىزىپ, ارىپتەستەرىنىڭ الدىن وراپ كەتتى. دات ۇلى قازىر تەلەارنالاردى رەسەيدىڭ باعدارلامالارى جاۋلاپ العان. كابەلدى تۆ-دا دا جاعداي وسى. قاشانعى وسىلاي جۇرە بەرەمىز؟ ال الاياقتاردىڭ تەلەارناعا شىعىپ, حالىقتى اقىماق قىلىپ, ايتىپ جاتقاندارى اناۋ. اسقار «گاككۋ» ارناسىنان ساداعاڭ كەتەيىن», دەپ مىرزاتاي جولداس­بەكوۆ اعامىز وتە ورىندى ايتقان. مادەنيەتىمىزدىڭ ايناسى بولۋدىڭ ورنىنا, مادەنيەتسىزدىگىمىزدى پاش ەتىپ جاتىر. سايان كورسەتىلەتىن نارسە قال­ماعانداي. ۋاقىت وتكىزۋ ءۇشىن شەتەلدىڭ كينولا­رىن كەزەك-كەزەگىمەن قويا بەرەدى. ادام قىزى­عاتىن نارسە بولسا, ءجون ەكەن-اۋ! پەريزات قاتەلەسپەسەم, وسىدان 5-6 جىل بۇرىن بولاتىن, سوزجۇمباق ويىنىنا قاتىسىپ, وزىمشە اقشا تاپقىم كەلگەن. حابارلاسسام, المايدى. سودان سوڭ بالەنىڭ ءبارى شىقتى عوي. ۇيگە تەلەفوننىڭ اقشاسى كەلدى, بۇرىنعى باعاسىنان 4-5 ەسە كوپ. سودان كەيىن قايتىپ جولامايتىن بولدىم. قادىر وتە ورىندى قوزعالعان تاقىرىپ. قازىر تەلەديداردا كورەتىن ەشتەڭە قالمادى. انا قاپتاعان سەريالدار جونىندە از ايتىلعان جوق. وسى­لاردىڭ ءبارىن جويىپ, جيناقتاپ, ءبىر-ەكى ارنا قالدىرسا دا بولادى عوي, بوسقا اقشا شاشا بەرگەنشە! عايني قازىر تەلەۆيدەنيە بۇرىنعىداي ەمەس. كۇن سايىن وزگەرىپ جاتىر. وكىنىشتىسى سول, جاقسى جاعىنا وزگەرىپ جاتقان جوق. ورىسشا باعدار­لامالار, فيلمدەردى كورسەتىپ, رەيتينگ قۋامىن دەپ ءبىر كۇنى قالاي رەسەي كانالدارىنىڭ ءزومبيى بولىپ كەتكەنىمىزدى بىلمەي قالمايىق. جانىبەك زومبي ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. ءوزىمىز دە تۇرىك, ءۇندى, ورىس ارنالارىنىڭ ءزومبيى بولىپ كەتتىك. مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, جەر, ءۇي, ماشينا جەكەمەنشىك بولۋى مۇمكىن. ال سانا جەكەمەنشىك بولسا ەل بولۋ قيىن. حالىق مەملەكەتشىل بولۋ كەرەك. رامازان «قازاقستاندا» بەيسەن قۇ­ران­­بەكتىڭ «ايتۋعا وڭاي» باعدار­لاماسى جاقسى. كەزىندە «31» ارنا­دان بەرىك ءۋاليدىڭ «دوداسىن» كورەتىنمىن. «حاباردان» نۇر­سۇلتان قۇرماننىڭ دا حابارلارى جاقسى ەدى. ال قازىر «ءبىلىم جانە مادەنيەتتى» كوپ قارايمىز. تىلەگەن قازىرگى ارنانىڭ كوبەيۋى – نارىق تالابى. ءبىز قالامايتىن ارنالاردىڭ الدىندا تاپجىلماي وتىراتىندار بار. قازىر قانداي جاقسى حابارلار, كينولار شىعىپ جاتىر؟ تەك ءبىز ءوزىمىز كەيدە مەنسىنگىمىز كەلمەي, رەسەيدىڭ بوەۆيكتەرىنە, كورەي مەن تۇرىكتىڭ, ءۇندىنىڭ ءىشى تولعان ايار ايەلدەردىڭ ءىس-قيمىلىنا قۇرىلعان كينولارىنا اسىعامىز. نەگە بالاڭىز سىزگە ءپۋلتتى بەرمەي «بالاپان» ارناسىن كورەدى؟ دەمەك, ونىڭ ءوز تاڭداۋى, تالعامى بار. الاش قازاقستاننىڭ تەلەارنالارى ارزان ويىن-ساۋىق, جەڭىلتەك كانالدار بولىپ كەتتى. اسىرەسە, بۇل ارنالاردى ايەلدەر قاۋىمى تاپجىلاي وتىرىپ كورەتىن بولدى. قۇدىرەت مەنىڭ قازاقستاننىڭ تەلەارنالارىن كورمەگەنىمە ءبىراز بولدى. سەبەبى, ادام قىزىقتىراتىن ەشتەڭە جوق. بۇگىندە تەلەەكرانعا كىم بولسا سول, شىعا بەرەتىن بولدى عوي. انشىلەردىڭ ءبارى فونوگراممامەن ءان ايتادى. ديدار جارنامانىڭ ۋاقىتىن ازايتسا ەكەن! اسىرەسە, 31-ارنادان گولليۆۋدتىڭ كينولارىن كورىپ بىتەمىن دەگەنىڭشە, ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعى بولادى. سۇلتان وتار ماقالا دۇرىس جازىلعان. سەي­فوللا شايىنعازى ماسەلەنى جاقسى كوتەرىپتى. قازىر تۆ-دا ادامنىڭ ساناسىمەن ساناسپايتىن بولدى. ادامنىڭ ءبارىن اقىماق كورىپ, ويلارىنا كەلگەندەرىن جاسايدى. سابىر قاراپتان قاراپ وسى تەلەار­نالار قانىمىزدى ءىشىپ ءبىتتى. بۇ­لاردىڭ بەتىمەن كەتكەندەرى سونداي, «ڭ»-دى ايتا المايتىن ديكتورلاردى دا ەفيرگە شىعارا بەرەدى. ال ساۋاتسىز جازىپ-سويلەۋ بۇلاردىڭ وزدەرىنە ءتان تىرلىكتەرى. قىر بالاسى بۇل تاقىرىپتا بۇعان دەيىن دە تالاي ماقالالار جازىلعان. جا­زۋدىڭ دا جازۋى بار. سەيفوللا شايىنعازىعا راحمەت! «ەگەمەندە» وسىنداي سىني كوزقاراسپەن جازىل­عان ماقالالار كوپ بولسىن! سىن ايتىلسا, جانى اشىعاننان ايتادى. سوسىن ءبىزدىڭ مينيسترلەر, دەپۋتاتتار ارنايى باعدارلاماعا توپپەن كوپ كەلە بەرمەيدى.