بارشا الەم عالىمدارىنا كومەكتەسەتىن سايت اشتى
قازاقستاندا تۇراتىن الەكساندرا ەلباكيان ەسىمدى ارميان قىزى الەمنىڭ بارلىق عالىمدارىنا كومەك كورسەتەتىن وزگەشە ءبىر سايت اشىپ, جۇمىس جاساپ جاتىر. ونى بۇعان يتەرمەلەگەن قازىرگى تاڭداعى عىلىمي جۇمىستاردى جاريالاۋ باعالارىنىڭ تىم قىمبات ەكەنى بولىپ وتىر.
جاقىندا اتاقتى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 15 مىڭ عالىمى ۇندەۋ جاريالاپ, عىلىمي جۇمىستار ءۇشىن وراسان زور اقى تالاپ ەتەتىن Elsevier باسپاسىنا بويكوت جاريالادى. نەگىزىنەن بۇل ءناشىرياتتىڭ تازا تابىسى بەس ميلليارد دوللاردى قۇرايدى ەكەن. بىراق عالىمدار سوندا جاريالانعان ەڭبەكتەرى ءۇشىن ءبىر تيىن دا اقشا المايدى, قايتا سونى شىعارۋ ءۇشىن قالتاسىنان قارجى شىعارادى. كوپ جاعدايدا ولار, ءتىپتى, وزدەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن دە كورە المايدى. سەبەبى, ولاردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى بۇل جۋرنالعا جازىلماعان. زەرتتەۋشى سول سياقتى Cognition جۋرنالىنا ەڭبەگىن جاريالاۋ ءۇشىن 2 مىڭ دوللاردان ارتىق اقشا تولەيدى ەكەن. ال مۇنداي بەدەلدى باسىلىمداردا ەڭبەكتەرى جاريالانباسا, ولار عىلىمي اتاقتارىن قورعاي المايدى.
قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن الەكساندرا ەلباكيان دا وسى قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلىپتى. ول قىمبات باعالى ماقالالارىن ەش جەردە جاريالاي الماعان. سودان كەيىن وسىمەن كۇرەسۋگە بەل بايلاپتى. اقىرى, ونىڭ ءتيىمدى جولىن تاپقان. ءسويتىپ, ەلباكيان 2011 جىلى Sci-Hub دەپ اتالاتىن ارنايى سايت اشىپتى. كەلىپ تۇسكەن ەڭبەك سۇرانىس بولعان جاعدايدا تەكسەرۋدەن وتكىزىلەدى. ەڭ الدىمەن LibGen (ول دا پيراتتىق) سايتىنىڭ ماعلۇماتتار بازاسىندا بار-جوعى قاراستىرىلادى. ەگەر جوق بولىپ شىقسا, الگوريتم باسپانىڭ نەمەسە قاجەتتى جۋرنالدىڭ سايتىنداعى پەيۆولدى اينالىپ وتەدى. وعان قولجەتىمدىلىك كىلتىن وسى نەمەسە باسقا دا ماعلۇماتتار بازاسىنا قوسىلعان ۋنيۆەرسيتەتتەر عالىمدارى بەرەدى.
2015 جىلعى قاراشادا نيۋ-يوركتەگى سوت sci-hub.org دومەنىن الىپ قويۋ جونىندە قاۋلى شىعاردى. LibGen سايتىنان دا دومەنى الىنىپ قويىلدى. الايدا, ەلباكيان العان بەتىنەن قايتايىن دەپ وتىرعان جوق. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ادىلەتسىزدىك كورسەتىپ وتىرعان امەريكا سوتىنا ەشكىم دە بارا قويمايدى. ونىڭ ۇستىنە Sci-Hub جانە LibGen سايتتارىنىڭ سەرۆەرلەرى رەسەي جانە نيدەرلاند ەلدەرىندە تۇر. ولار قازىر مۇلدەم باسقا دومەندەرمەن جۇمىس جاساپ كەلەدى.