27 قىركۇيەك – بۇكىلالەمدىك تۋريزم كۇنى
تۋريزم – كوزىن تاپقانعا ەلگە كول-كوسىر تابىس اكەلەتىن, ەلدىڭ داۋلەتىن اسىرىپ قانا قويماي, الەم قاۋىمداستىعىنىڭ الدىنداعى بەدەلىن وسىرەتىن سالا. ال ەرتەڭ وسى سالانىڭ بۇكىلالەمدىك دەڭگەيدەگى جىلىنا ءبىر كەلەتىن مەرەكەسى اتالىپ وتىلەدى. وسىعان وراي جاقىندا ءبىز تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى, بۇكىلالەمدىك تۋريزم ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ پرەزيدەنتى تەمىرحان دوسمۇحامبەتوۆپەن كەزدەسىپ, وتاندىق ءتۋريزمنىڭ قازىرگى جاعدايى, ونى دامىتۋ جولدارى تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– 27 قىركۇيەكتە بۇكىلالەمدىك تۋريزم كۇنى اتالىپ وتەدى. ونىڭ ماقساتى – الەم حالىقتارىنىڭ اراسىنداعى دوستىق بايلانىستى دامىتىپ, ءتۋريزمنىڭ ماڭىزى مەن الەۋمەتتىك, مادەني, ساياسي جانە ەكونوميكالىق ماعىناسىنا حالىقارالىق ماڭىز بەرۋ. وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋداعى قازىرگى جاعدايى قالاي؟ اڭگىمەنى وسىدان باستاساڭىز.
– ەلىمىزدە تۋريستىك يندۋستريا شيكىزاتسىز سالاداعى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن انىقتايتىن مەملەكەتتىك ۇزاق مەرزىمدى ەكونوميكالىق باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازىرگى جۇرگىزىپ كەلە جاتقان ساياساتىنىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك ماڭىزدى جاڭعىرۋلار, سونىڭ ىشىندە تۋريزم يندۋسترياسىن قۇرۋدىڭ باسىم باعىتتارى قارقىن الدى. مەملەكەت باسشىسى ءتۋريزمدى ەل ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان تۇراقتى دامۋداعى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى.
ەلىمىزدە ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – زاماناۋي, تيىمدىلىگى جوعارى جانە باسەكەگە قابىلەتتى تۋريستىك كەشەن قۇرۋ. ونىڭ بازاسىندا ەكونوميكانىڭ سەكتورى رەتىندە وسى سالانىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جاعداي تۋدىرىپ, الەمدىك تۋريزم جۇيەسىنە بىرتىندەپ كىرىگۋ جانە تۋريزم سالاسىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى ءارى قاراي دامىتۋ كوزدەلگەن.
قازاقستان تۋريزم كۇنىن بۇكىلالەمدىك تۋريزم ۇيىمىنا تۇراقتى مۇشە بولعان 1993 جىلدان بەرى اتاپ وتۋدە. قازاقستان وسى ۇيىممەن سوڭعى 17 جىلدىڭ ىشىندە وراسان زور جۇمىستار اتقاردى. مەملەكەتتىك ستراتەگيانى تابىستى جوسپارلاۋدىڭ ارقاسىندا ەلىمىز 31 مەملەكەتتىڭ قاتارىندا بتۇ-نىڭ جوعارى ورگانى – اتقارۋ كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا ەندى. مىنە, جەمىستى جۇمىستىڭ ناتيجەسى دەپ وسىدان ءبىر جىل بۇرىن ۇيىمنىڭ باس اسسامبلەياسىنىڭ 18-سەسسياسى سىندى ماڭىزدى وقيعانىڭ بىلتىر كۇزدە استانادا وتكەنىن ايتۋعا بولادى.
حالىقارالىق اۋقىمداعى مۇنداي جيىننىڭ ءوتۋى ەلدىڭ تۋريستىك ءيميدجىن قالىپتاستىرىپ جانە نىعايتۋعا, ەلىمىزدە ءتۋريزمنىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ ساياسي, ستراتەگيالىق جانە ءتيىمدى مەحانيزمىن قالىپتاستىرۋدا وزىق تاجىريبەلەردى قولدانۋعا يگى اسەرىن تيگىزەدى.
بتۇ باس اسسامبلەياسى ءحVىىى سەسسياسىنىڭ شەشىمىنە سايكەس, “تۋريزم جانە بيوارالۋاندىق” تاقىرىبىنا ارنالعان 2010 جىلعى بۇكىلالەمدىك تۋريزم كۇنىن وتكىزەتىن ەل رەتىندە تاڭداۋ قىتايعا ءتۇستى.
وسى مەرەكەگە بايلانىستى نەگىزگى سالتانات گۋاندۋن پروۆينتسياسىندا وتەدى. قىتاي ۇكىمەتى ۇيىمداستىراتىن بىرقاتار مادەني شارالارعا قوسا قىتاي ۇلتتىق تۋريستىك اكىمشىلىگى تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ مەملەكەتتىك جانە جەكە مەنشىك سەكتورىنىڭ جەتەكشى وكىلدەرى باس قوساتىن ءماجىلىس ءوتكىزبەكشى. بۇل وتىرىستا جەر بەتىندەگى ءومىر مەن ونداعى وسىمدىك جانە جان-جانۋارلاردىڭ عاجايىپ الەمىن ساقتاۋداعى تۋريزمنىڭ اتقارار ءرولى اڭگىمەگە ارقاۋ بولماقشى.
– ەلىمىزدە ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى قانشالىقتى؟ وسى باعىتتا قانداي شارالار اتقارىلدى؟
– قازاقستاندا ءتۋريزمنىڭ تۇراقتى دامۋىنا قاجەتتى عالامات مۇمكىندىكتەر مەن تابيعي رەسۋرستار جەتكىلىكتى. ءبىزدىڭ ەلىمىز وتاندىق تۋريستىك يندۋستريانىڭ قالىپتاسۋ ۇدەرىسىن قارقىندى جۇرگىزۋگە باتىل كىرىستى. كەيىنگى ونشاقتى جىلدىڭ ىشىندە تۋريزم يندۋسترياسى ەڭسەسىن تىكتەپ, ستاندارتتار مەن ساپانى ۇدايى كوتەرۋدە جانە يننوۆاتسيا مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىك باعىتىندا ايتارلىقتاي تابىستارعا قول جەتكىزدى.
بۇگىندە زاماناۋي ۇلگىدەگى وتاندىق تۋريستىك يندۋستريا قالىپتاسۋدا. مينيسترلىك بۇل باعىتتا ۆيزانىڭ قۇنى مەن ونى رەسىمدەۋ مەرزىمىن, اۆياتاسىمالداۋ ءتاريفىن تومەندەتۋدەن باستاپ تۋريستىك ءىرى دەمالىس جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىن سالۋعا دەيىنگى كوپتەگەن قادامداردى ەلەكتەن وتكىزىپ, قايتا قاراپ جاتىر.
ءتۋريزمدى دامىتۋ ىسىنە مەملەكەتتىك كوپتەگەن ۆەدومستۆولار مەن وبلىستىق اتقارۋ ورگاندارى قىزىعۋشىلىق تانىتۋى كەرەك: نەگە دەسەڭىز تۋريزم قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى وراسان زور سپەكتردى جانە ءتۇرلى سالاداعى ءوندىرىستى قامتيدى. الەمدىك تالاپتاردىڭ بارىنە جاۋاپ بەرەتىن دامىعان تۋريستىك كەشەننىڭ جىلدام پايدا بولۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاساۋ كەرەك.
جەرگىلىكتى بيلىك ءتۋريزمنىڭ سول ءوڭىردىڭ گۇلدەنۋىنە قوماقتى ۇلەس قوساتىن قاينار كوز بولارىن ءتۇسىنسە, ءىس العا باسادى. بۇدان ءبولەك, تۋريستىك قۋاتتى ورتالىقتار قۇرۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان, وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردان كاپيتال قاجەت بولادى.
2010 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا, 2009 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن (53,0 ملرد. تەڭگە) سالىستىرعاندا, تۋريستىك سالاعا دەگەن ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى 3 پايىزعا ءوسىپ, 54,6 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
ءبىر قۋانارلىعى, الەمدىك تۋريستىك رىنوكتا ازياعا ساياحات جاساۋعا دەگەن جوعارى قىزىعۋشىلىق ءۇردىسى پايدا بولعان. بۇل جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, رەسپۋبليكادا ەڭ الدىمەن قازاقستاندا قاجەتكە جاراتىلعان تۋريستىك ءونىم تۇرلەرى – تانىمدىق, بەلسەندى, شىتىرمان جانە ەكولوگيالىق تۋريزم داميتىن بولادى.
مادەني, ءداستۇر ساباقتاستىعى يدەيالارىن پاش ەتىپ, ۋاقىت پەن ۇرپاق بايلانىسىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاي وتىرىپ, قازاقستان الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنە جاقسى تانىس “جىبەك جولى” جوباسىنىڭ دامۋىنا مۇرىندىق بولدى.
قازىرگى تاڭدا, تابيعي مۇمكىنشىلىگى باي ءبىزدىڭ ەلىمىز ۇلتتىق تۋريستىك ءونىمىنىڭ قىزىقتىلىعى جانە ەكوتۋريزمنىڭ بارلىق ءتۇرلەرىنىڭ دامۋى بويىنشا تالاي ەلدىڭ نازارىن وزىنە اۋدارىپ وتىر.
ەندىگى مىندەت – وسى تابيعي مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, قالىپتاسقان ەكوجۇيەنىڭ تابيعي تەپە-تەڭدىگىن بۇزباي, ۇرپاق ءۇشىن تابيعي مۇرانى ساقتاپ, كوبەيتە تۇسۋگە كۇش سالۋعا ءتيىسپىز.
– شەتەلدىك ساراپشىلار ەلىمىزدى قالاي باعالاپ ءجۇر؟ تۋريستەردى قازاقستانعا تارتۋدىڭ قانداي جولدارى بار؟
– حالىقارالىق ساراپشىلار اتاپ وتكەندەي, كەيىنگى جىلدارى قازاقستانداعى تۋريستىك سالانىڭ دامۋى ۇدەمەلى, جەدەل جانە تۇراقتى دەپ سيپاتتالادى. جاقىن جىلداردىڭ وزىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ساياحات جانە تۋريستىك ەكونوميكاسى ءىرى دەرجاۆالار دەڭگەيىنە كوتەرىلۋى مۇمكىن. شەتەلدەر قازاقستاندى تۋريستىك عاجاپ مۇمكىندىكتەرى بار, تۇراقتىلىعى سەنىمگە سىزات ءتۇسىرمەيتىن ەل رەتىندە قاراستىرا باستادى.
بۇدان باسقا, شەتەلدىك ساراپشىلار قازاقستاندىقتاردىڭ قوناقجايلىعى مەن قايىرىمدىلىعىنا, تابيعاتىنىڭ ءارالۋاندىعىنا, تاريحى, مادەني جانە ەتنوستىق الۋان تۇرلىلىگى سىندى بىرەگەي ەرەكشەلىكتەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋريزم سالاسى بويىنشا جاقىن بولاشاقتا الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ جونىندە جاۋاپتى مىندەت قويدى. بۇگىنگى كۇندە قازاقستاندىق تۋريستىك كەشەننىڭ رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىن جاڭعىرتۋ مەن ءوسۋ ىرعاعىن جەدەلدەتۋگە مىقتى تەتىك بولا الاتىنىن ءتۇسىنۋدىڭ ماڭىزى زور.
وسىعان بايلانىستى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىلتىرعى جىلدىڭ 18 ماۋسىمىنداعى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسى تۋرالى” №827 جارلىعىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ءبىز 2009 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىندا ۇكىمەتتىڭ №2340 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپارىن جاسادىق. بيىلعى جىلى پرەزيدەنتتىڭ 2010 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىنداعى №958 جارلىعىمەن 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان, “تۋريستىك سالا” دەگەن تاراۋ ەنگىزىلگەن ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى (بۇدان ءارى – ۇيدب) بەكىتىلدى. ۇيدب-عا جانە پرەزيدەنتتىڭ 2010 جىلدىڭ 1 اقپانىنداعى №922 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنا سايكەس, 2010-2014 جىلداردا تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارىن دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ جوباسى جاسالدى.
بيىلعى جىلدىڭ 27 تامىزىندا سالالىق باعدارلاما جوباسى پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن وتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەكونوميكاسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەسى ءجونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا قارالىپ, اتالعان قۇجاتتى ۇكىمەتكە كەلىسىمگە بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
اتالعان باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ءبىز مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن قاتار, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ, سونىمەن بىرگە, ەلىمىزدىڭ بارشا تۋريستىك قوعام وكىلدەرىنىڭ ىسكەرلىگىنە, ىزدەنىسىنە ارقا سۇيەيتىن بولامىز.
2010 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى سىرتقى جانە ىشكى ءتۋريزمنىڭ نەگىزگى دامۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ تۇراقتى وسۋىنە قاراماستان, الەمدىك داعدارىس ىشكى تۋريستىك اعىنعا كەرى اسەرىن تيگىزدى.
سونىمەن بىرگە, بتۇ حالىقارالىق ساراپشىلارىنىڭ بولجامى بويىنشا الداعى ەكى-ءۇش جىلدا تۋريزم ءوزىنىڭ تۇراقتى ءوسۋ ىرعاعىنا تۇسەدى جانە وڭىرارالىق ساپارلاردىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاقستانعا سىرتتان كەلۋشىلەر قاتارى 2020 جىلعا قاراي وسە تۇسپەك.
– تۋريزم سالاسىنىڭ كاسىبي مەرەكەسىنە بايلانىستى قانداي تىلەگىڭىز بار؟
– تۋريستىك يندۋستريا وكىلدەرى جىلىنا ءبىر رەت كەلەتىن كاسىبي مەرەكەسىن لايىقتى اتاپ وتەدى. وڭىرلەردە سالتاناتتى جيىندار, عىلىمي سەمينارلار, ءتۋريزمنىڭ بەلسەندى تۇرلەرى بويىنشا جانە دەمالىس كۇندەرى جورىققا شىعۋ شارالارى وتكىزىلەدى. استانادا تۋريزم كۇنىنە بايلانىستى 28-30 قىركۇيەك ارالىعىندا “استانا-دەمالىس” 7-ءشى حالىقارالىق تۋريستىك كورمەسى ۇيىمداستىرىلادى.
وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, ءوزىمنىڭ ارىپتەستەرىمدى كەلە جاتقان كاسىبي مەرەكەمىز – بۇكىلالەمدىك تۋريزم كۇنىمەن قۇتتىقتايمىن. تۋريستىك سالانىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرىنە زور دەنساۋلىق, بەرەكە-بىرلىك جانە وتاندىق ءتۋريزمنىڭ بولاشاقتا دامىپ, گۇلدەنە بەرۋى جولىندا شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.