تاياۋدا مەن تروللەيبۋستا كەلە جاتىپ ەكى ايەلدىڭ اڭگىمەسىنە ەرىكسىز كۋا بولدىم. اڭگىمە اۋانىنا قاراعاندا, بىرەۋى الماتىلىق تا, ەكىنشىسى جامبىل وبلىسىنان كەلگەن. الىستان كەلگەنى قىزۋلانىپ: “قازىر ناعىز ءومىر ءۇلكەن قالالاردا ءوتىپ جاتىر – تەاترلار, ينستيتۋتتار, ءتىپتى بانكتەردىڭ بارلىعى الماتىدا. ال ءبىز نە ەستەيمىز؟ ۇنەمى ءىس تىندىرۋ ءۇشىن ورتالىقتارعا بارۋ كەرەك!”. قىسقاسى, بۇل ايەل تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى تۋرالى كەلىسىم-شارتقا وتىرۋ ءۇشىن ارنايى الماتىعا كەلگەن. ويتكەنى, ول كىسى تۇراتىن اۋدان ورتالىعىندا “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ” فيليالى جوق كورىنەدى. مەن امالسىزدان كەشىرىم سۇراپ, اڭگىمەگە ارالاسۋعا ءماجبۇر بولدىم. جاڭاعى ايەل تۇراتىن ەلدى مەكەندە “قازپوشتانىڭ” نەمەسە حالىق بانكىنىڭ بولىمشەلەرى بار-جوقتىعىن سۇراستىردىم. مەن ولارعا “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” وسىلارمەن جۇمىس ىستەيتىندىگىن جانە كەلىسىم-شارت جاساسۋ ءۇشىن الماتىعا, ءتىپتى وبلىس ورتالىقتارىنا بارماي-اق, وسى ۇيىمدار ارقىلى جۇمىس ىستەۋگە بولاتىندىعىن ءتۇسىندىردىم. بىلمەگەندىكتەن, مۇنداي قاتەلىككە كوپتەگەن اۋىلدىقتار ۇرىنىپ, اۋرە-سارساڭعا ءتۇسىپ جاتادى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى جۇيەسىنە قاتىسۋ ءۇشىن الىسقا ۇزاماي-اق, “قازپوشتا” جانە حالىق بانكى ارقىلى ارەكەت ەتۋگە بولادى. ويتكەنى, “قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” 2003 جانە 2005 جىلدارى اتالمىش ۇيىمدارمەن اگەنتتىك قىزمەت كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلگەن.
“قازپوشتا” جانە قازاقستان حالىق بانكىمەن قول جەتكىزىلگەن ارىپتەستىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى جۇيەسىن الىس اۋدانداردىڭ ەڭ شالعاي ەلدى مەكەندەرىنە جەتەلەدى. ياعني, تقجب اگەنتتەرىنىڭ ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە فيليالدارى, كاسسالىق-ەسەپتەسۋ بولىمدەرى مەن بانكوماتتارى بار. بۇگىنگى تاڭدا “قازپوشتانىڭ” 177 بولىمشەسى, قازاقستان حالىق بانكىنىڭ 176 بولىمشەسى مەن 1600-دەن استام بانكوماتى اگەنتتىك قىزمەت كورسەتەدى. بۇل ىنتىماقتاستىقتىڭ ارتىقشىلىعى – ول ەكى استانا مەن وبلىس ورتالىقتارىن عانا ەمەس, ەڭ شالعايداعى تۇرعىنداردى دا قامتىپ, قۇرمەتتەپ وتىر. ءتىپتى الماتىلىقتاردىڭ ءوزى دە تولەم جاساۋ ءۇشىن بانكتىڭ ورتالىق كەڭسەسىنە شاپقىلامايدى. “قازپوشتا” مەن حالىق بانكىنىڭ كەز كەلگەن ءبولىمشەسىندە تولەم جۇرگىزىپ, ال قحب كارتوچكاسىنىڭ يەلەرى اي سايىنعى سالىم جارنالارىن نەمەسە قارىزدارىن تاۋلىكتىڭ كەز كەلگەن مەزگىلىندە, كەز كەلگەن بانكوماتتا, كەزەككە تۇرماي-اق, بار بولعانى 30 تەڭگەگە تولەۋگە بولادى, بۇل - اتالمىش بانكتىڭ كوميسسياسى.
وسى اڭگىمەگە وراي, بىزدەر “قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسقار قاليەۆتان “قازپوشتا” جانە حالىق بانكىمەن ءارىپتەستىك كليەنتتەرگە قانشالىقتى قولايلى ەكەنىن تولىعىراق ايتىپ بەرۋدى وتىنگەن ەدىك.
– اسقار عاني ۇلى, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ اگەنتتەرى ناقتى قانداي قىزمەت ۇسىنادى؟
– كليەنت نەمەسە بانكتىڭ كليەنتى بولعىسى كەلەتىندەر اگەنتتەر ارقىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى تۋرالى كەڭەستەر, قولدانىستاعى تاريفتىك باعدارلامالار تۋرالى تولىق اقپاراتتار الىپ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى تۋرالى كەلىسىم-شارت جاساي الادى. ءبىزدىڭ اگەنتتەر كليەنتتىڭ جاعدايى مەن مۇمكىندىگىنە قاراي, قاجەتتى كەلىسىم-شارت سوماسىن, جيناق جارناسىنىڭ كولەمىن جانە كەلەشەكتەگى قارىزدى قايتارۋ كولەمى قانشالىقتى بولاتىندىعىن ەسەپتەپ, تاريفتىك باعدارلامانى تاڭداۋعا كومەكتەسەدى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى كەلىسىم-شارتىنا قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا (ماسەلەن, ءبىر جىلدان كەيىن دەلىك) كليەنت “قازپوشتاعا” نەمەسە حالىق بانكىنە بارىپ, كەلىسىم-شارت جاسايدى جانە الداعى ۋاقىتتا تۇرعىن ءۇي زاەمىن الۋعا قاتىستى كەڭەستەر الا الادى. مەنەدجەر سالىم جارناسىن قايتا ەسەپتەپ, كليەنتتىڭ سول كەزدەگى قارجىلىق مۇمكىندىگىنە قاراي, جارنا كولەمىن كوبەيتۋگە نەمەسە ازايتۋعا كومەكتەسەدى. سونداي-اق, سالىمداردىڭ كولەمىنە قاراي, قاجەتتى قاراجات قاي كەزدە جيناقتالىپ بولاتىندىعىن جانە قاي ۋاقىتتا تۇرعىن ءۇي زاەمىن الۋعا بولاتىندىعىن ەسەپتەپ بەرەدى.
– تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندە جاسالعان كەلىسىم-شارتتار مەن اگەنتتەر ارقىلى جاسالعان كەلىسىم-شارتتاردا ايىرماشىلىق بار ما؟
– بانكتىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارى “قازپوشتا” مەن حالىق بانكىنىڭ بولىمشەلەرىندە جاسالعان كەلىسىم-شارتتارعا دا قاتىستى جۇرەدى. بارىنەن بۇرىن, بۇل دەگەنىڭىز ەڭ تومەن ستاۆكامەن – 3,5 پايىزدان باستاپ 5 پايىزعا دەيىن نەسيە الۋدىڭ مۇمكىندىگى. اتاپ ءوتۋ قاجەت, تۇرعىن ءۇي زاەمىنىڭ سىياقى كولەمى تۇرعىن قۇرىلىس جيناعى جۇيەسى تۋرالى كەلىسىم-شارتقا وتىرعاندا بەلگىلەنەدى, كەلىسىم-شارت تالاپتارى ورىندالعاننان كەيىن كليەنتتەر ءبىزدىڭ بانكتەن الدىن الا كەلىسىلگەن سىياقى ستاۆكاسى بويىنشا نەسيە الا الادى. تۇرعىن ءۇي زاەمىنا قىزمەت كورسەتۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە سىياقى كولەمى وزگەرمەيدى.
مۇنان بولەك, مەملەكەت تاراپىنان ءوزىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتقىسى كەلەتىندەر جىل سايىن سىيلىقاقىمەن كوتەرمەلەنىپ وتىرادى. تۇرعىن ءۇي زاەمىن العاننان كەيىن, زاەمشىعا سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ۇسىنىلادى: جۇمىس بەرۋشى كليەنتتىڭ جالاقىسىن كوتەرگەن كەزدە زاەم بويىنشا سىياقى كولەمىنە تابىس سالىعى سالىنبايدى. بۇل ءۇشىن قارىزگەر قاجەتتى قۇجاتتاردى جۇمىس ورنىنداعى بۋحگالتەرياعا وتكىزۋ قاجەت.
بانك ۋاقىت ۇدەرىسىنە دە ىلەسىپ كەلەدى, ياعني ءوزىنىڭ ارىپتەستەرىمەن ۆەب-سەرۆەرلەردىڭ كومەگى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. بۇل “قازپوشتا” مەن حالىق بانكىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى تۋرالى كەلىسىم-شارتتار جاساۋعا, تقجب اتىنان كليەنتتەرگە ەسەپ-شوت اشۋعا, سالىمداردى ەسەپتەۋگە, جيناقتار بويىنشا سىياقى مەن ناقتى ۋاقىت تارتىبىمەن مەملەكەتتىك سىيلىقاقىنى ەسەپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– كليەنت “قازپوشتا” جانە حالىق بانكى ارقىلى ەسەپ-شوتتى قالاي اشادى؟ نەسيە تۋرالى كەلىسىم-شارتتى قالاي راسىمدەۋ كەرەك؟ قارىزدى قالاي جابۋعا بولادى؟
– “قازپوشتا” مەن حالىق بانكىنىڭ بولىمشەلەرىندە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى تۋرالى كەلىسىم-شارتقا وتىرىپ, شوت اشۋ ءۇشىن وزىمەن بىرگە ستن/ ... جانە جەكە كۋالىگىنىڭ ءوزىن الىپ بارۋ كەرەك. ەگەر كەلىسىم-شارت بالاعا جاسالىناتىن بولسا, وندا قوسىمشا تۋ تۋرالى كۋالىكتى, ەگەر باسقا ءۇشىنشى ادامعا بولسا, سەنىمحات ۇسىنىلادى جانە قارجىلىق مۇمكىندىگىنە قاراي كليەنت قاجەتتى تاريفتىك باعدارلامانى تاڭدايدى (“باستاۋ”, “وركەن”, “كەمەل”, “بولاشاق”) جانە كەلىسىم-شارت سوماسىن انىقتاپ الادى. كەلىسىم-شارت سوماسىنىڭ 0,5 پايىزى بولاتىن كوميسسيالىق وتەمدى تولەيدى (كەمى 5 مىڭ تەڭگە) جانە جانە سالىمنىڭ ءتيىستى باستاپقى جارناسىن تولەيدى.
قىسقاسى, اسقار عاني ۇلى بەرگەن تۇسىنىكتەمەلەر كەلەشەكتە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناعى جۇيەسى ارقىلى باسپانالى بولىپ نەمەسە ءوزىنىڭ ءۇيىن كەڭەيتكىسى كەلەتىندەرگە يگى سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز. ەگەر دە جوعارىدا تروللەيبۋستا كەزدەسكەن ايەل وسىنىڭ بارىنەن حاباردار بولعاندا ۋاقىتىن دا, قاراجاتىن دا ۇنەمدەگەن بولار ەدى.
ايناش ەسالي.
قوسىمشا اقپاراتتاردى “قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” اق-تىڭ تومەندەگى تەلەفوندارى بويىنشا بىلۋگە بولادى:
الماتى ق. – 279-25-55, 377-18-45, قىزىلوردا ق. – 26-26-64, كوكشەتاۋ ق. –25-63-04, تالدىقورعان ق. – 24-79- 72, تاراز ق. – 42-58-60, شىمكەنت ق. – 21-33-62, پاۆلودار ق. – 34-08-99, وسكەمەن ق. – 47-54-72, قاراعاندى ق. – 43-62-52, قوستاناي ق. – 53-38-20, ورال ق. – 54-36-36, اتىراۋ ق. – 32-04-00, اكتاۋ ق. – 43-96-91, استانا ق. – 40-72-77, 36-19-07, اقتوبە ق. – 55-72-21, پەتروپاۆل ق. 42-79-94, سەمەي ق. 52-22-90, نەمەسە www.hcsbk.kz سايتىندا