جەتىستىكتەر جالعاسادى
“قۇتتى قوناق كەلگەندە, قوي ەگىز تابادى” دەيدى حالقىمىز. “ەگەمەن قازاقستان” رگ” اق پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتى جىلى شىرايمەن قارسى الىپ, قابىلداعان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ ەكەۋارا كەزدەسۋدە وعان حالقىمىزدىڭ وسى ناقىلىن ەسكە سالدى. وبلىس باسشىسىنىڭ مۇنىسى نەگىزسىز ەمەس-ءتى. ويتكەنى, قىركۇيەكتىڭ جايماشۋاق جازعا بەرگىسىز وسى ءبىر كۇندەرىندە اقجايىقتا تابىستاردىڭ تاستارى ورگە دومالاپ جاتتى دەسە دە بولادى.
ءارى بۇعان مىسالدى الىستان ىزدەۋدىڭ دە قاجەتى جوق. ايتالىق, وسى ءبىر كۇندەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگى بەلگىلەگەن بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكا وبلىستارى اراسىنداعى رەيتينگتە باتىس قازاقستان وبلىسى كوش باستاعانى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ ايقىن دالەلى. وتكەن جىلدىڭ ءناتيجەسى بويىنشا شىعارىلعان ءدال وسىنداي رەيتينگتىك كورسەتكىشتە 5-ءشى ورىنعا تابان تىرەگەن باتىسقازاقستاندىقتاردىڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءبىرىنشى ورىنعا كوتەرىلۋى اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە.
– بۇل رەيتينگتىك كورسەتكىشتەر 24 پوزيتسيادان تۇرادى. سونىڭ باستى بولىگى بويىنشا ءبىزدىڭ وبلىس سۋىرىلىپ العا شىقتى, — دەدى “ەگەمەن قازاقستان” باسشىسىنا وبلىس اكىمى ب.ىزمۇحامبەتوۆ. — مۇنىڭ ءبىرىنشى تىزبەگىندە ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى مەن بيۋدجەت قارجىسىن وڭتايلى, ءتيىمدى پايدالانۋ, ونى ورنىمەن يگەرۋ ماسەلەلەرى تۇر. بۇدان كەيىنگى باعىتتار شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, ءوندىرىس پەن قۇرىلىستى وركەندەتۋ بويىنشا انىقتالعان. سونداي-اق رەيتينگتە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ, قىلمىسپەن كۇرەس, انا مەن بالا ءولىمىن ازايتۋ, مەكتەپالدى دايارلىقپەن قامتۋ ماسەلەلەرى دە جەتەكشى مانگە يە.
ورال وڭىرىندەگى بيىلعى جەتىستىكتەر تىزبەگى تەك مۇنىمەن شەكتەلمەيتىنى دە گازەت پەن وبلىس باسشىسىنىڭ كەزدەسۋى كەزىندە ايقىن كورىندى. مىسالى, قازاقستاننىڭ كونە دە جاڭا ورال قالاسى وسى مەرزىم ارالىعىندا جاسالعان قالالار اراسىنداعى رەيتينگتە ەكىنشى ورىنعا كوتەرىلسە, وبلىستاعى ءبورلى اۋدانى رەسپۋبليكاداعى 160 اۋداننىڭ اراسىندا العاشقى بەستىككە ءىلىنىپتى.
مۇنىڭ ءبارى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ كۇندەلىكتى نازارىنداعى ءىس دەسەك, حاتتاما بويىنشا نازارعا الۋ مىندەتتەلمەيتىن, تەك باسشى پارىزى تۇرعىسىنان عانا كورىنىس تابا الاتىن شەتىن, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ بايىپتى ءتۇردە جالعاسىن تاۋىپ جاتقانى دا اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە. مىسالى, رەسپۋبليكانىڭ قاي تۇكپىرىندە دە جەتىم بالالار ۇيلەرى بار. ولار سوندا مەكتەپ بىتىرگەنشە وقىپ, تاربيە الادى. جاسىراتىنى جوق, جەتىم بالالاردىڭ مۇنان كەيىنگى تاعدىرلارىنا ەشكىم باس اۋىرتا بەرمەيدى. ورال وڭىرىندەگى ارتىقشىلىق – باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ب.ءىزمۇحامبەتوۆتىڭ باستاماسىمەن ولارعا تەك سوڭعى ەكى جىل ىشىندە 108 پاتەر بەرىلىپتى. ەگەر بۇعان دەيىنگى 8 جىل ىشىندە تۋا سالا تاعدىر تەپەرىشىنە ۇشىراعاندارعا تەك 6 پاتەر تاپسىرىلعانىن ەسكەرسەك, بۇل وبلىس باسشىسى تاراپىنان جاسالعان اجەپتاۋىر الەۋمەتتىك كومەك ەكەنى ايىندالا تۇسەدى.
– ءبىز اتا-انالارىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان قوعامنىڭ جاس مۇشەلەرىنىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تاۋىپ كەتۋىنە سەلقوس قاراي المايمىز. كوپ جاعدايلاردا مەكتەپ, كەي جاعدايلاردا جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن دە ولار ومىردەن ءوز ورىندارىن تابا الماي, باستارىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوعىپ جاتادى. كريمينالدىق جاعدايلارعا دا كەزىگەدى. بۇل ءۇردىس وسىنداي الەۋمەتتىك داعدارىستاردىڭ الدىن الۋ نيەتىنەن تۋىندادى. ولارعا وسىنداي الەۋمەتتىك قولداۋ الداعى كەزدە دە جالعاسا بەرمەك, – دەدى باقتىقوجا سالاحاتدين ۇلى.
س.ابدراحمانوۆ پەن ب.ءىزمۇحامبەتوۆتىڭ كەزدەسۋى كەزىندە وڭىردە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ىسىندەگى قولعا الىنعان شارالار جونىندە دە ەگجەي-تەگجەيلى اڭگىمەلەر قوزعالدى. سونىڭ ءبىرى — حالال ەت ءوندىرۋ تۇرعىسىنان ورىستەدى. بۇل رەتتە وبلىس باسشىسى ورال قالاسىنداعى “جايىق-ەت” جشس قولعا العان ءوندىرىستىك جوبا جونىندە جان-جاقتى اڭگىمەلەپ بەردى. ول تاۋلىگىنە 10 توننا حالال ونىمدەر ازىرلەي الادى.
ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىنادا. ءاڭگىمە حالال ەت جونىندە بولىپ وتىرعاندىقتان, مۇندا سويىلاتىن مال دا ادال جولمەن قان شىعارىلىپ سويىلۋى كەرەك. مۇنداي جاعدايدا مالدى ەلەكتر توعىمەن ۇرىپ ءولتىرۋگە بولمايدى. ايتپەسە ول حالال ەت قاتارىنا كىرمەيدى. وسىندا قويىلعان بۇگىنگى زامانعى تەحنولوگيا وسىنداي قادامعا جول اشا الادى. ياعني, بۇعان دەيىن ءيسى مۇسىلمان, اراب ەلدەرى قولدانىپ كەلگەن ءتاسىل بويىنشا مالدىڭ باسى كوتەرىلىپ, مۇسىلمانشا ءتۇسىنىككە سايعاندا باسى قۇبىلاعا قاراتىلىپ, سويىلاتىن مال جاتقىزىلىپ, اياقتارى بايلانىپ جاتقانداي كۇيگە كەلتىرىلەدى ەكەن. باۋىزداۋ ءتاسىلى نەگىزىنەن پنەۆماتيكالىق, ياعني اۋا ارقىلى جانىن شىعارۋ ادىسىنە ارقا سۇيەيدى.
قۇنى 420 ميلليون تەڭگەگە تەڭ جوبا قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋ مەرزىمى الداعى قازان ايىنا بەلگىلەنگەن. سول كەزدە حالال ەت ءونىمدەرىمەن وبلىس تۇرعىندارىن قامتۋعا ءارى يمپورتتىق ەت باعاسىن تۇسىرۋگە مۇمكىندىك تۋماق. بۇعان رەسەي مەن ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلدەرى قازىردىڭ وزىندە ءتيىستى سۇرانىستار ءتۇسىرىپ قويىپتى. سونىمەن بىرگە, جوبادا كوپتەن بەرى تۇرعىنداردى تولعاندىرىپ جۇرگەن مال تەرىلەرى مەن جانۋارلاردىڭ ىشكى اعزاسى قۇرىلىمدارىن كادەگە اسىرۋ ءماسەلەلەرى دە قوسا قاراستىرىلعان. تاعى دا ءبىر اتاپ وتەرلىك ءجايت, بۇل رەسپۋبليكادا تۇڭعىش رەت قولعا الىنىپ وتىرعان جوبالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
باقتىقوجا سالاحاتدين ۇلىنىڭ مالىمدەۋىنە قاراعاندا, مۇنداي العاشقى جوبا الماتى قالاسىندا ىسكە اسىرىلعان.
سونداي-اق كەزدەسۋدە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ “ەگەمەن قازاقستان” رگ” اق پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆقا اقجايىق وڭىرىندەگى ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەردىڭ وڭ قىزمەتى, ولاردىڭ وبلىس ەكونوميكاسى مەن مادەنيەتىن ورىستەتۋگە قوسىپ وتىرعان ەلەۋلى ۇلەستەرى تۋرالى بايانداپ بەردى.
اڭگىمە الداعى جىلدىڭ جازىلۋ بارىسىنا اۋعان كەزدە وتانىمىزدىڭ باس گازەتى – “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” وبلىستاعى تارالىمىن 13 000 داناعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار ەكەندىگى ءجونىندە ورتاق ۇيعارىم جاسالدى.
شىعارماشىلىق ءىسساپارىنىڭ ەكىنشى بولىگىندە س.ابدراحمانوۆ ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءماجىلىس زالىندا قالا زيالىلارىمەن, وقۋ ورنىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن جانە ستۋدەنت جاستارمەن كەزدەستى. بۇل كەزدەسۋ جونىندەگى ەسەپ گازەتىمىزدىڭ الداعى نومىرلەرىنىڭ بىرىندە جاريالاناتىن بولادى.
تەمىر قۇسايىن.
باتىس قازاقستان وبلىسى.
----------------------------------
سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ.