استىق تاۋلارى بيىكتەپ بارادى

وراق-2010 بيىلعى جىلعى قۋاڭشىلىق ديقاندار قاۋىمىن دۇربەلەڭگە سالعانى جاسىرىن ەمەس. كورشى رەسەيدە استىق كولەمىنىڭ 30 پايىزى كۇيىپ كەتكەنى بەلگىلى. ال, قازاقستان ديقاندارى قولايسىز جىلداردىڭ وزىندە قولدارىن قۋسىرىپ قالماعان. ال, سىر مارجانى – اق كۇرىشتى ايالاپ وسىرەتىن سىر ديقاندارى جىل وتكەن سايىن تولايىم تابىستارعا جەتىپ كەلەدى. اعىمداعى جىلى سىر ايما­عىنىڭ 85,5 مىڭ گەكتار جەرىنە ءداندى داقىلدار ورنالاستىرىلسا, كۇرىش ەگىسىنىڭ كولەمى 77,4 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلىپ, وتكەن جىل­مەن سالىستىرعاندا 5,3 مىڭ گەك­تارعا ارتىق ەگىلگەن. ال, 42,43 گەك­تار جەرگە كۇزدىك بيداي, 1080 گەكتار القاپقا جازدىق بيداي, 800 گەكتارعا ارپا, 791 گەكتار جەر­گە تارى ەگىلسە, داندىك جۇگە­رىنىڭ ەگىس كولەمى 1577 گەكتارعا جەتكىزىلگەن. بۇگىندە جازدىق, كۇز­دىك بيدايلار مەن ارپا جيناۋ ناۋقانىنا نۇكتە قويىلىپ, كۇز­دىك بيدايدان 870 توننا, ارپادان 420 توننا ءونىم جينالدى. ايتا كەتۋ كەرەك, ۇستىمىزدەگى جىلى سىر ايماعىندا ءداندى داقىل­داردان بارلىعى 3430 مىڭ توننا ءونىم جينالادى دەپ مەجەلەنۋدە. ەندى, مىنە, سىر ەلىندە اق مارجان – كۇرىشكە جاپپاي وراق سالۋ باستالىپ, ەگىستىك توسكەيى قار­بالاس تا قىزۋ ەڭبەك قۇشا­عى­نا كەنەلگەن. ەڭبەك كورىگىن قىز­دىرىپ, ەل نەسىبەسىن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەگەن ەگىنشىلەردىڭ ەڭ­بەگىمەن تانىسۋدى مۇرات تۇت­قان ءبىز سىرداريا اۋدانىنا قاراستى ىرىستى دا كۇرىشتى – ناعي ءىلياسوۆ اۋىلىنا اتباسىن بۇرعان ەدىك. ايتا كەتەيىك, كە­زىن­دە ىرگەلى شارۋاشىلىق جەرلەرى بولىسكە ءتۇسىپ, توز-توزى شىققان بولاتىن. سول كەزدە جۇزدەگەن گەك­تار جەرلەردى يەلەرى يگەرە الماي, ەگىس كولەمى كۇرت ازايىپ تا كەتكەن. “بىرلىك بار جەردە ءتىر­لىك بار” دەپ اتام قازاق ايت­قانداي, ناعي اۋىلى­نىڭ تۇر­عىن­دارى وسى­ناۋ كە­لەڭ­سىزدىككە توس­قاۋىل قوي­عان اۋىل­داردىڭ ءبىرى. ءسوز ورايى كەل­گەندە ايتا كەتەيىك, 2005 جىلى اۋىل­­دىڭ اتپال ازاما­تى, بەلگىلى كاسىپكەر ابزال ەراليەۆ اۋى­لى­نا ينۆەستيتسيا سا­لىپ, بانكتەرگە بەرە­شەك 110,0 ملن. قارى­زىمەن قابىلداپ الا­دى. “ماع­جان جانە ك” جشس-ءىن قۇرىپ, بارى-جوعى 3 جىلدا جابايى­لانىپ كەتكەن جەر قايتا­دان قال­پىنا كەلتىرىل­گەن. كانال­دار تا­زارتىلىپ, ولار­عا شليۋزدەر قاي­تادان سالىنادى. سەگىز تاناپتى اۋىسپالى ەگىستىك جەر باستاپقى قالپىنا ءتۇستى. ورتالىق قىرمان سوڭعى ۇلگىدەگى استىق تازارتقىش اگرەگاتتارمەن جابدىقتالدى. كۇرىش ەگىسىنىڭ كو­لەمى 3300 گەك­تار­عا جەتىپ, جىل ساي­ىن ءار گەك­تاردان الاتىن سىر مار­جانى 55-57 تسەنتنەرگە جەت­كىزىلەدى. وتكەن جىلعى بەرەكەلى التىن كۇز­دە جوعارى ءونىم جيناپ, وزگەلەردەن وق بويى وزا شاپقان اۋىل ديقان­دارى اعىمداعى جىلى دا سول بيىكتەن كورىنۋدى مۇرات تۇتقان. – بيىل 3650 گەكتار جەرگە سىر سالىسىن وسىردىك. بۇگىندە سونىڭ 2254 گەكتار جەرىنىڭ داقىلى جينالىپ, ءار گەكتاردان ور­تاشا ءونىم 52 تسەنتنەردەن اي­نالۋدا, – دەيدى بىزبەن اڭگى­مەسىندە “ماعجان ي ك” جشس ديرەكتورى دارحان ەراليەۆ. ايتسا ايتقانداي, ناعي اۋىلىنىڭ ەگىستىك القابى قىزۋ ەڭبەك قۇشاعىنا كەنەلگەن. كۇن-ءتۇن كوز ىلمەي التىن استىق تاۋ­لارىن بيىكتەتۋگە بەت بۇرعان كۇ­رىش­شىلەر مەن مەحانيزاتور­لار­دىڭ ماڭدايلارىنان تامعان تام­شىلار ءدان بولىپ توگىلۋدە. كۇرىش­شىلەردىڭ كوش باسىندا نۇرلىحان سمايىلوۆ كەلەدى ەكەن. ول ءوزىنىڭ ماڭداي تەرىمەن سەپكەن 30 گەكتار كۇرىشتىڭ دا­قىلدارىن تولىعىمەن ورتالىق قىرمانعا ءتۇسىرىپ, ءار گەكتاردان 68 تسەنتنەردەن اق كۇرىش جينا­عان. سونداي-اق كۇرىششىلەر ەدىل­باي الىمباەۆ, مارحابات سەيىت­قازيەۆ, اسىلحان تەمىرنۇ­روۆ­تار دا ءار گەكتاردان 57-65 تسەن­تنەر ارالىعىندا ءونىم الۋدا ەكەن. – كۇرىش ورۋدىڭ نەسىبەسى, – دەيدى باس اگرونوم كەنجەبەك ءاناپيا ۇلى, – تىكەلەي جاتكا­شى­لار مەن كومباينشىلارعا قا­تىس­تى. ءبىزدىڭ شارۋاشىلىقتا اۋدان عانا ەمەس, وبلىس كولە­مىن­دە وزگە­لەردەن وق بويى وزا شاۋ­ىپ كەلە جاتقان مەحانيزاتورلار بار­شىلىق. ءيا, اگرونوم ايتسا ايتقان­داي, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكا­لا­رىنىڭ تىزگىنىن ۇستاپ, تۇر­عىن­دار العىستارىن ارقالاپ ءجۇر­گەن­دەر جەتەرلىك ەكەن. جاتكاشى سا­عيت مامىتوۆ كۇنىنە 10-15 گەك­تار سىر سالىسىن دەستەگە سالىپ, بۇگىندە 220 گەكتار جەردىڭ كۇرى­شىن ءبىر ءوزى ورسا, كومباينشى رىسبەك ەلەۋباەۆ كۇنىنە 400-500 تسەنتنەر استىق باستىرىپ, بۇگىن­دە 7 مىڭ تسەنتنەر استىقتى ورتا­لىق قىرمانعا جونەلتكەن. سون­داي-اق جاتكاشى سەرىك نايزا­تاەۆ كۇنىنە 8-12 گەكتار جەر ورىپ, بارلىعى 215 گەكتاردى دەس­تەگە سالىپ, كومباينشى ازا­مات قۇراقباەۆ كۇنىنە 350-400 تسەنتنەر استىق باستىرىپ, بۇگىن­دە 6800 تسەنتنەر استىقتى ەل نەسىبەسىنە ۇسىنعان. – ءبىزدىڭ ورتالىق قىرمان تولىعىمەن جاڭا تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان, – دەيدى قىرمان مەڭگەرۋشىسى ەرلان ىسقاق. – سودان دا سىر سالىسىن تازارتۋ كۇنى-ءتۇنى جۇرگىزىلىپ, استىق تاۋ­لارى كۇن وتكەن سايىن بيىكتەپ بارادى. مۇنداي مول ءونىم اۋدان تۇرماق, وبلىس اۋماعىندا سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىس. بيىلعى كۇز ءبىزدىڭ ديقاندار ءۇشىن بەرەكەلى دە مەرەكەلى كۇز بولماق. ءيا, ايتسا ايتقانداي, ماع­جان­دىقتار بيىلعى جىلى مول ءونىم الۋعا قول جەتكىزبەك. نەسى­بە­لەرىن جەر-انادان تەرگەن اۋىل ازاماتتارى سىر سالىسى – اق مارجاندى جيناۋدى قازان ايىنا دەيىن تولىعىمەن اياقتاۋدى مە­جەلەپ وتىر. ەركىن ءابىل. قىزىلوردا وبلىسى, سىرداريا اۋدانى, ن.ءىلياسوۆ اۋىلى.