پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ب.ساپارباەۆتىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جۇمىس ساپارى تۇركىستان قالاسىندا جالعاستى. ول الدىمەن تۇركىستانداعى بالالار اۋرۋحاناسى مەن قالالىق بالالار ەمحاناسىندا بولىپ, جاعدايىمەن تانىستى. اۋرۋحاناعا تەك تۇركىستان قالاسىنان عانا ەمەس, كورشىلەس كەنتاۋ, سوزاق اۋدان, قالالارىنان, قىزىلوردا وبلىسىنان دا ناۋقاس بالالار كەلىپ ەم الادى ەكەن. «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى بويىنشا اشىلعان تۇركىستان قالالىق ەمحاناسىندا ماۋسىمىنا 500 ادام ەم قابىلدايدى.
بۇدان سوڭ ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «قازاق مەملەكەتتىلىگىندەگى قازاق حاندىعىنىڭ ورنى» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسياعا قاتىستى. كونفەرەنتسياعا تۇركيا, يران, كورەيا, رەسەي, ءوزبەكستان, قىرعىزستان, قازاقستان جانە ت.ب., ەلدەردەن 200-دەن اسا تاريحشى, فيلوسوف, تەولوگ, فيلولوگ, شىعىستانۋشى, ەتنوگرافتار مەن دەرەكتانۋشى, تاريحناماشى عالىمدار, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى شاقىرىلعان.
كونفەرەنتسياعا دايىندىق بارىسىندا ق.ا.ياساۋي ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىنىڭ باستاماسىمەن ەلىمىزدە العاش رەت «قازاق حاندارى» اتتى ەنتسيكلوپەديالىق انىقتامالىق جيناق دايىندالدى. جيناققا 78 قازاق حاندارى تۋرالى جانە جاس ۇرپاققا رۋحاني جىگەر بەرەر تىڭ مالىمەتتەر جيناقتالىپتى. شەتەلدىكتەردەن بولەك ەلىمىزدىڭ تاڭداۋلى عالىمدارى جينالعان كەلەلى كەڭەستى وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ جۇرگىزىپ, العاشقى ءسوزدى بەردىبەك ساپارباەۆقا بەردى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ «نۇرلى جول» جولداۋىندا «2015 جىل – ۇلتتىق تاريحىمىزدى ۇلىقتاۋ جانە بۇگىنگى بيىكتەرىمىزدى باعالاۋ تۇرعىسىنان مەرەيلى بەلەستەر جىلى. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن كونستيتۋتسيامىزدىڭ 20 جىلدىعىن, ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز. وسىناۋ تاريحي بەلەستەر جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى ۇرپاق جادىنا سىڭىرۋدە ايرىقشا رولگە يە» دەپ اتاپ كورسەتتى, دەدى ب.ساپارباەۆ. كونفەرەنتسيانىڭ تۇركىستاندا ءوتۋىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى مەن ماڭىزدىلىعى زور. تۇركىستان قالاسى – «ەكى دۇنيە ەسىگى, ەر تۇرىكتىڭ بەسىگى» اتانعان قاراشاڭىراق, ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحاني استاناسى, قازاق حاندىعىنىڭ 300 جىلدىق ورداسى, كۇللى تۇرىك دۇنيەسىنە يدەولوگ بولعان ۇلى اقىن قوجا احمەت ياساۋي, قازاقتىڭ جيىرمادان استام حاندارى, جۇزدەن استام بيلەرى مەن باتىرلارى ماڭگىلىككە دامىلداپ جاتقان قاسيەتتى جەر. ەلباسى ۇلىتاۋ سۇحباتىندا: «ءبىزدىڭ ەلىمىز, قازاق جۇرتىنىڭ ارعى ءتۇبى عۇنداردان باستالادى. عۇنداردان كەيىن كوك تۇرىكتەرگە جالعاسادى. ودان كەيىن التىن وردا ورنىعادى. ءسويتىپ, حاندىق داۋىرگە ۇلاسىپ, كەيىن بىرتىندەپ تاۋەلسىزدىككە كەلىپ تىرەلەدى. وسىنداي ۇلكەن تاريحىمىز بار. جاستارىمىز مۇنى ءبىلۋى كەرەك. ءبىز كەشە عانا پايدا بولا قالعان حالىق ەمەسپىز. ...تاريحىن بىلمەگەن ۇلتتىڭ بولاشاعى دا ب ۇلىڭعىر بولۋى مۇمكىن», – دەگەن وتە سالماقتى وي, ساليقالى ءسوز ايتتى. تاريحي بەلەستەردى باعىندىرۋدا ەلباسىمىز كۇن ءتارتىبىنە قويعان ۇلت جوسپارى ءارقايسىمىزدى ۇلى ىزدەنىس پەن سەرپىلىسكە مىندەتتەپ وتىر. پرەزيدەنت جارلىعىمەن قۇرىلعان جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا جۇمىسىن باستاپ كەتتى. ينستيتۋتتىق بەس رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ الداعى 10-15 جىل اياسىندا ەلىمىزدىڭ زاماناۋي بولمىس-ءبىتىمىن ايقىندايتىن بولادى. ۇلتتىق تاريحىمىزدا بۇرىن-سوڭدى قولعا الىنباعان اۋقىمدى ىستەر جۇزەگە اسىرىلادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ «نۇرلى جولى» جاڭا داۋىردەگى قازاق مەملەكەتىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ اق تاڭىندا ۇزاق ساپار, جاسامپاز جورىققا شىققان جارقىن جولى. ءاربىر ازامات وسى جورىقتىڭ بەل ورتاسىندا جۇرسە ءبىز مىقتى ەل بولارىمىز حاق. «نۇرلى جول» – قازاقتىڭ ارمانى ماڭگىلىك ەلگە جەتكىزەر جول. ەندەشە, تۇركىستانداعى بۇگىنگى باسقوسۋ وتكەنگە قاراپ, ەرتەڭىمىزدى كەمەلدەندىرۋگە جاسالعان يگى قادام بولسىن! ءسوزىن وسىلاي قورىتقان ۆيتسە-پرەمەر كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار مەن ونى ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقى بولعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇدان سوڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ءسارىنجىپوۆ پەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى ءسوز الىپ, حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيانىڭ تابىستى وتۋىنە ساتتىلىك تىلەدى. ال, قوناقتاردان العاشقى بولىپ ءسوز العان وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىسىنىڭ ورىنباسارى, پروفەسسور سونگ گيم يونگ «ءبىزدىڭ ەل قازاقتارمەن وسىدان اتتاي مىڭ جىل بۇرىن ۇلى جىبەك جولى ارقىلى بايلانىسقان. ايىرماشىلىعى ەكى ەلدىڭ كولىگى ات, ەسەك بولسا مەن ۇشاقپەن ۇشىپ كەلىپ تۇرمىن», دەپ جۇرتتى كۇلدىردى. قازاقتار تاريحقا باي, كەڭپەيىل ەل. رەپرەسسيا كەزىندە قازاق ەلىنەن پانا تاپقان اعايىندارىمىز ءوز ەلىندە جۇرگەندەي ءوزىن ەركىن سەزىنەدى. ول ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىسىمىز شەكسىز. وسىلاي وركەندەي بەرىڭىزدەر, دەدى. «يمان نۇرلى تۇركىستان ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىز, ءبىزدىڭ ءتۇپ-تۇقيانىمىز ءبىر» دەپ تەبىرەنىپ سويلەگەن باشقۇرتستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن, رەسەي مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ دەپۋتاتى گۇلفيا يۋنۋسوۆا مەن قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەندەگەنىن, تاريحتاعى الاتىن ورنى ايرىقشا ەكەندىگىن عىلىمي دالەلدەرمەن دايەكتەگەن قازان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى حاتيپ ميننەگۋلوۆ جانە يران يسلام رەسپۋبليكاسى ەلشىلىگى مادەني وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى اسگار سابەريدىڭ ءسوزىن كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار جىلى قابىلداپ, قوشەمەت كورسەتتى. حالىقارالىق قازاق ءتىلى قوعامىنىڭ توراعاسى, ۇعا اكادەميگى ومىرزاق ايتباي ۇلى ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى جيىنعا كەلگەن جۇرتشىلىقتى قۇتتىقتاپ, قازاق تاريحىنان تاعزىم الىپ مارقاياتىنداي اتالى ويلار ايتتى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ كىتاپحاناسىندا بولدى. پروفەسسور قۇلبەك ەرگوبەكتىڭ كۇش سالۋىمەن اشىلعان كىتاپحاناعا شەتەل عالىمدارى ءوز ەلدەرىنەن اكەلگەن, قازاق تاريحىن بەدەرلەيتىن قۇندى كىتاپتاردى سىيعا تارتتى. «بالاپان» باعدارلاماسى اياسىندا اشىلعان «سابينا» بالاباقشاسىنىڭ جايىمەن تانىسقان ب.ساپارباەۆ ءتۇركىستانداعى ساپارىن م.جۇماباەۆ اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياسىندا قورىتىندىلادى.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن قايسار شەرىم.