وسى اپتانىڭ ەنشىسىندەگى ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى – ەلوردادا وتەتىن VIII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى بولعالى تۇر. تورتكۇل دۇنيەدەن دەلەگات جيناپ, عالامدىق عالىمداردىڭ باسىن قوساتىن, نوبەل سىيلىعى لاۋرەاتتارىن شاقىرىپ, جاھاندىق ماسەلەلەردى بىرگە وتىرىپ تالقىلايتىن ۇلكەن شاراعا ەلىمىز بيىل دا ءوز دەڭگەيىندە دايىندالىپ وتىر.
جالپى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ نەگىزگى قىزمەتى الەمدىك قوعامداستىقتىڭ جانە قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق, مادەني ماسەلەلەرىنە ءتيىمدى جاۋاپ ىزدەپ, قازاقستان ۇكىمەتى, اەف-كە قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى ءۇشىن جانە «ۇلكەن جيىرمالىق» مەملەكەتتەرىنىڭ كوشباسشىلارى ءۇشىن ۇسىنىستار ازىرلەۋ ەكەنى بەلگىلى. استانا ەكونوميكالىق فورۋمى – ەكونوميكالىق مىندەتتەردى تالقىلاپ, شەشىم شىعاراتىن ەۋرازياداعى ءبىرىنشى ۇنقاتىسۋ الاڭى. اەف-ءتىڭ ماقساتى الەمدىك ساراپشىلار قاۋىمداستىعىن جاھاندىق ەكونوميكانىڭ ەڭ وزەكتى دەگەن ماسەلەلەرى بويىنشا ناقتى شەشىم شىعارۋعا جۇمىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. فورۋمدا ءىرى شارتتار مەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلادى. فورۋم جۇمىسىنىڭ باستى قورىتىندىسى – الەم ساراپشىلارىنا جاھاندىق ەكونوميكانىڭ دامۋ باعىتتارى ءۇشىن ناقتى كەڭەس بەرۋ. جىل سايىن اەف قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالارىنا ميللياردتاعان تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتادى. بۇل الەمنىڭ ەڭ ءىرى حالىقارالىق فورۋمى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جانە تىكەلەي قاتىسۋىمەن وتكىزىلەدى. جىل سايىن ۇزبەي وتكىزىلىپ وتىرعان مۇنداي فورۋمنىڭ ەل ءۇشىن دە, الەم ءۇشىن دە قاجەتتىلىگىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
بۇرىن-سوڭدى «التىنشى فورۋمعا از ۋاقىت قالدى», «جەتىنشى فورۋمعا دەيىنگى جول» دەگەن سياقتى تاقىرىپتارمەن وسى فورۋمنىڭ ءمان-ماڭىزىن جۇيەلەپ جازعان ەدىك. ەندى, مىنە, كەزەكتى VIII فورۋمدى دا شەجىرەگە قوسقالى وتىرمىز. ەندەشە, جىلداعى ءداستۇرمەن استانا ەكونوميكالىق فورۋمدارىنىڭ وتكەنىنە تاعى ءبىر شولۋ جاساپ شىعۋدى ءجون سانادىق.
ءيا, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى العاش رەت 2008 جىلى ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىگى مەن ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى سول جىلى «عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى» قاۋىمداستىعىن قۇرىپ, سونىڭ اياسىندا «جاھاندانۋ جاعدايىنداعى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ زاماناۋي اسپەكتىلەرى» تاقىرىبىندا I استانا ەكونوميكالىق فورۋمىن وتكىزگەن بولاتىن. بۇل فورۋمعا ساياساتكەرلەر, ەكونوميستەر, كاسىپكەرلەر جانە عالىمدار, الەمنىڭ 40 ەلىنەن 400-دەي ادام, سونىمەن قاتار, 100-گە تارتا باق وكىلدەرى قاتىستى. ال 2009 جىلى «ەۋرازيانىڭ جاھاندىق قاتەرلەر جۇيەسىندەگى ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگى» اتتى II استانا ەكونوميكالىق فورۋمىندا ەلورداعا 59 ەلدىڭ وكىلدەرى كەلدى. فورۋمعا قازاقستاننان 900-دەي, الەمنىڭ 59 ەلىنەن 250-دەن استام شەتەلدىك قوناقتار, قازاقستانداعى شەتەل ەلشىلىكتەرىنەن 74 وكىل ءجانە حالىقارالىق ۇيىمداردان 69 ادام قاتىستى. 2010 جىلى III استانا ەكونوميكالىق فورۋمى «داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدەگى تۇراقتى ەكونوميكانى قۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىندا ءوتتى. بۇل جولى فورۋمعا الەمنىڭ 50-دەن استام ەلىنەن 2000-نان استام ساياسي جانە ىسكەر توپ وكىلدەرى جينالدى. سونىمەن قاتار, جاھاندىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا بايلانىستى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ءۇشىن الەمنىڭ جەتەكشى عالىمدارى, قوعام جانە باق وكىلدەرى قاتىسقان ەدى. 2011 جىلى IV فورۋم «جاڭا ونجىلدىق: سىن-قاتەرلەر مەن پەرسپەكتيۆالار» تاقىرىبىن قامتىدى. فورۋمعا الەمنىڭ 80-نەن استام ەلىنەن 5000-نان اسا قاتىسۋشىلار كەلدى. بۇل جولى بارلىعى 18 وتىرىس پەن پانەلدىك سەسسيالار وتكىزىلدى. فورۋم ناتيجەسى بويىنشا مەموراندۋمدارعا جانە ىنتىماقتاستىق كەلىسىمشارتتارىنا قول قويىلدى, سونىمەن قاتار, G-20 مەملەكەتتەرى كوشباسشىلارى ءۇشىن الەم ەكونوميكاسىن دامىتۋ مەن ساۋىقتىرۋعا بايلانىستى ۇسىنىستار ازىرلەندى. 2012 جىلى «جاھاندىق ەكونوميكالىق وزگەرۋلەر: سىن-قاتەرلەر جانە دامۋ پەرسپەكتيۆالارى» اتتى V استانا ەكونوميكالىق فورۋمى وتكىزىلدى. فورۋمعا الەمنىڭ 93 ەلىنەن 8000-نان استام قاتىسۋشى كەلدى. فورۋم بارىسىندا ءارتۇرلى پىشىندە پلەنارلىق جانە پانەلدىك سەسسيالار, كونفەرەنتسيالار مەن كونگرەستەر, جالپى, 55 ءىس-شارا وتكىزىلدى. ناتيجەسىندە, 50-دەن استام ىنتىماقتاستىق كەلىسىمى مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. سونىمەن قاتار, G-20 كوشباسشىلارىنا ۇسىنىستار ازىرلەندى. بۇدان باسقا, فورۋمعا رەسپۋبليكانىڭ 2000-نان استام ستۋدەنتى قاتىسىپ, نوبەل سىيلىعى لاۋرەاتتارىنىڭ دارىستەرىن تىڭدادى. ال VI استانا ەكونوميكالىق فورۋمى «G-Global فورماتىندا تەڭدەستىرىلگەن ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىن الەم نازارىنا ۇسىندى. وسى فورۋم مەن تۇڭعىش داعدارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسياسىنا «عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى» قاۋىمداستىعى 136 مەملەكەتتەن 12 مىڭنان اسا قاتىسۋشىنى جينادى. فورۋمعا 35 قازىرگى جانە بۇرىنعى مينيسترلەر, 40-تان استام حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, كورپوراتسيا مەن كاسىپورىنداردىڭ جەتەكشىلەرى, 10 نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى قاتىستى. استانا ەكونوميكالىق فورۋمى مەن داعدارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيا كەزىندە جالپى 73 شارا, سونىڭ ىشىندە, «G-Global فورماتىندا تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ» «كوشباسشىلار ديالوگى» ءوتتى. تۇڭعىش داعدارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيا ناتيجەسى بويىنشا «استانا دەكلاراتسياسى» قابىلداندى. VI اەف-تىڭ بيزنەس-فورۋمدارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2,7 ملرد. اقش دوللارى سوماسىندا ءارى قارايعى ىنتىماقتاستىق جايلى شامامەن 80 كەلىسىم مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلىپتى.
ال وتكەن جىلى جەتىنشى رەت وتكىزىلگەن استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا الەمنىڭ 139 مەملەكەتتەرىنەن بەدەلدى ساراپشىلار, بەلگىلى ساياساتكەرلەر, ەكونوميكا عىلىمىنىڭ كوشباسشىلارى قاتىستى. ونىڭ باستى ەرەكشەلىگى, G-Global اقپاراتتىق كوممۋنيكاتيۆتىك الاڭى نەگىزىندە بەلگىلەنگەن الەمدىك داعدارىسقا قارسى جوسپار تۇجىرىمداماسى قابىلداندى.
بيىلعى جىلى فورۋمدا ەڭ جوعارى تيىمدىلىك پەن مازمۇنعا باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ۇيىمداستىرۋشىلار تالقىلاناتىن ماسەلەلەر سانىن قىسقارتىپ, نەگىزگى تاقىرىپتارعا باسىمدىق بەرگەن. نەبارى ەكى كۇن ىشىندە 30 ماڭىزدى سەسسيا وتكىزىلمەك. بۇل سەسسيالاردىڭ بارلىعى دەرلىك نەگىزگى تاقىرىپ – ەكونوميكانىڭ باسىم باعىتى رەتىندەگى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماسەلەسىنە ارنالادى. بيىلعى استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى «ينفراقۇرىلىم – ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ درايۆەرى» دەپ اتالدى. بۇل فورۋم – ەلىمىزگە جاڭا كولەمدى ينۆەستيتسيالار تارتۋدىڭ نەگىزگى كوزى. قازاقستان تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسيالارىن ەلدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا تارتىپ, كەيبىر ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردى شەتەلدىك سەرىكتەستەردىڭ باسقارۋىنا بەرۋگە نيەتتى. ال جىل سايىن اەف-تە ەڭ ءىرى دەگەن شارتتار مەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلاتىندىعىن ەسكەرسەك, بيىل دا فورۋمنان كۇتەرىمىز كوپ. سەبەبى, بۇل فورۋمعا دا ينۆەستورلاردى تارتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنى مەن ۇسىنىستار دايارلاندى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».