الماتى وبلىسى سارقان اۋدانى اكىمىنىڭ 1999 جىلعى 30 ناۋرىزداعى شەشىمى بويىنشا «اقتۋما» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ جەرىنەن ماعان جالپى كولەمى 40 گەكتار, ونىڭ ىشىندە سۋارمالى 20 گەكتار, شابىندىق 20 گەكتار جەر بەرىلگەن ەدى. 2000 جىلى 24 ناۋرىزدا جەر تەلىمىنىڭ باعاسىن انىقتاۋ اكتىسى جاسالدى. وعان سول كەزدەگى اۋداندىق جەر كوميتەتىنىڭ باستىعى م.ابدراحيموۆ قول قويدى. ماعان بەرىلگەن جەر كارتادا ناقتىلاندى. سول كەزدەن باستاپ, ءبولىنىپ بەرىلگەن جەرگە ەگىن ەگىپ, ەكى جىلداي كۇنىمىزدى كورىپ وتىردىق. كورەسىنى سول ەكى جىلدان كەيىن كوردىك. ەشقانداي نەگىزسىز, ماعان ەسكەرتپەي, مەنىڭ مەنشىگىمدەگى 40 گەكتار جەردى اكىمدىك الىپ قويدى. كىنام جوق. نە جازباشا, نە اۋىزشا ەسكەرتۋ جاسالمادى. جەر كودەكسىنىڭ تالاپتارى مەنىڭ تاراپىمنان بۇزىلعان جوق. سول جەردىڭ ماعان بەرىلگەنى تۋرالى اۋىل اكىمى قاۋلىسىنىڭ كۇشى جويىلماعان.
جەر داۋىنا بايلانىستى سەرگەلدەڭ سول كەزدەن باستالدى. 2005 جىلى سارقان اۋداندىق سوتى ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن انىقتاپ, جەردى ماعان قايتارۋ جونىندە شەشىم شىعاردى (سارقان اۋداندىق سوتى شەشىمىنىڭ كوشىرمەسى ارىزعا تىركەلگەن). سوتتىڭ شەشىمى زاڭدى كۇشىنە ەنسە دە اۋداندىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ سول كەزدەگى باستىعى ە.كيزيلوۆ ءوزىنىڭ قىزمەتتىك مىندەتىن ورىنداماي, سوت شەشىمىنە قاتىستى تالاپتى اتقارماي قويدى. دەگەنمەن, 2005 جىلى سارقان اۋدانى اكىمىنىڭ №266 قاۋلىسى شىعىپ, ماعان بۇرىنعى ءوز جەرىمە يەلىك ەتۋ قۇقىعى بەرىلدى. سول جىلى قاراشادا جەرىمە مەملەكەتتىك اكت الدىم. سوعان قاراماستان, جەر ماعان بوساتىلىپ بەرىلمەدى. مەن سوتقا قايتا ارىزداندىم. سوت مەنىڭ پايداما تاعى شەشىم شىعاردى. بىراق ءبارىبىر جەرىمە يەلىك ەتە المادىم. ەندى الماتى وبلىستىق اۋدانارالىق مامانداندىرىلعان ەكونوميكالىق سوتىنا تالاپ-ارىز ءتۇسىردىم. وسى سوتتىڭ 2009 جىلعى 28 ساۋىردەگى شەشىمىمەن جەرگە يەلىك ەتۋ قۇقىعى ماعان بەرىلدى. وسى كەزگە دەيىن مەنىڭ جەرىمە يەلىك ەتىپ كەلگەن جاقسىكەلدينوۆتىڭ مەملەكەتتىك اكتىسى جارامسىز دەپ تانىلدى. 2009 جىلعا دەيىن وسى جەر تەلىمى ەكى قوجالىقتىڭ يەلىگىندە بولىپ كەلدى. ءبىر مەملەكەتتىك اكت جاقسىكەلدينوۆتىڭ اتىندا بولسا, ەكىنشى مەملەكەتتىك اكت مەنىڭ اتىمدا بولدى. بىراق داۋلاسىپ جۇرگەن مەرزىمدە جەردى جاقسىكەلدينوۆ پايدالانىپ كەلدى.
سونىمەن مەنىڭ قۇقىم 2009 جىلدىڭ 28 ساۋىردەگى سوت شەشىمىمەن قالپىنا كەلدى. جەر تەلىمى ماعان قايتارىلعانعا دەيىنگى كەزدەگى شىعىندى ءوندىرىپ الۋ قۇقىعى بۇعان دەيىن مەندە بولعان جوق. بۇل قۇقىق سوت شەشىمىمەن جەر تەلىمى ماعان قايتارىلىپ, زاڭداستىرىلعان كۇننەن باستاپ پايدا بولدى. ياعني 2009 جىلدىڭ 28 ساۋىرىنەن كەيىن مەن سول كەزدەگى شىعىندى ءوندىرۋ جونىندە سوتقا شاعىمدانۋ مۇمكىنشىلىگىمدى پايدالاندىم. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق كودەكسىنىڭ 9-بابى, 4-تارماعى بويىنشا وسى ۋاقىتقا دەيىنگى, ياعني 2001 جىلدان 2009 جىلعا دەيىنگى 8 جىل بويى الا الماي قالعان ءونىمىمدى جاۋاپتى تاراپ – اۋداندىق جەر قاتىناستارى بولىمىنەن تالاپ ەتۋگە تولىق قۇقىق پايدا بولعان سوڭ ەكونوميكالىق سوتقا ارىزداندىم.
بىرنەشە ارىزىم ءتۇرلى سەبەپتەرمەن قابىلدانبادى, بىراق سوڭعى 2012 جىلعى 11 ساۋىردە جازعان ارىزىم قابىلدانىپ, قر ازاماتتىق كودەكسىندەگى 178-باپ, 1-بولىمىندە بەلگىلەنگەن 3 جىلدىق مەرزىمگە ۇلگەردىم. جوعارىدا ايتقانىمداي, جەر يەلەنۋگە تولىق قۇقىعىم 2009 جىلدىڭ 28 ساۋىرىندە ەكونوميكالىق سوتتىڭ شەشىمىمەن قالپىنا كەلسە, ال كەيىنگى تالاپ-ارىزىم 2012 جىلدىڭ 11 ساۋىرىندە قابىلداندى. ياعني قر ازاماتتىق كودەكسىنىڭ 9-بابى, 4-ءبولىمى بويىنشا الا الماي قالعان ءونىمدى ءوندىرىپ الۋعا قۇقىعىمنىڭ مەرزىمى وتكەن جوق.
مەنىڭ ارىزىم بويىنشا الماتى وبلىسىنىڭ اۋدانارالىق مامانداندىرىلعان ەكونوميكالىق سوتىنىڭ وتىرىسىندا سۋديا ر.قادىرباەۆا ۋاقىتىندا بولعان ىستەردىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنبەي, دالەلسىز, مەنىڭ ىسىمە قارسى ءسوز جيىنتىقتارىن قۇراستىرۋ ارقىلى شەشىم شىعارعان. تالاپ مەرزىمىنىڭ ءوتىپ كەتۋى تۋرالى دالەلدى تۇردە كەلتىرىلگەن ءۋاجى جوق.
ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ 71-بابى 2-بولىگىندە «سوتتىڭ بۇرىن قارالعان ازاماتتىق ءىس بويىنشا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن شەشىمىمەن بەلگىلەنگەن ءمان-جايلار سوت ءۇشىن مىندەتتى جانە سوت ادامدار قاتىساتىن باسقا ازاماتتىق ىستەردى تالقىلاۋ كەزىندە قايتادان دالەلدەنبەيدى» دەلىنگەن. بىراق قادىرباەۆا سارقان اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمىندە تولىعىمەن دالەلدەنىپ, مەنىڭ پايداما شەشىلگەن ءمان-جايدى قايتالاپ, قايتا تەرگەۋگە تىرىسىپ باقتى. اۋداندىق سوتتىڭ 2005 جىلعى 2 اقپانداعى شەشىمىندەگى نەگىزگى جاۋاپكەر جاقتىڭ, ياعني اۋداندىق جەر قاتىناستار ءبولىمى باسشىسىنىڭ قاتەلىگىن مويىنداعان سوزىنە مۇلدە ءمان بەرىلمەگەن.
«سارقان اۋدانىنىڭ جەر قاتىناستار ءبولىمى سوتقا جولداعان وتىنىشىندە تالاپ قويۋ مەرزىمىنىڭ ءوتىپ كەتۋىنە بايلانىستى تالاپكەردىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋدى سۇراعان» سوت وتىرىسىندا قاي مەرزىمنىڭ كۇنى ايتىلعانى انىقتالعان جوق. بىراق جەر كوميتەتىنىڭ وكىلى بايجۋمانوۆ ايتتى دەپ, باسقا جاۋاپ جازىپ تۇسىرگەن. سوتتىڭ ءوز شەشىمىندە «سوت تالقىلاۋىنىڭ قورىتىندىسى جاقتاردىڭ تۇسىنىكتەرىن, ءىس-قۇجاتتارىن زەرتتەپ, سوت تالاپكەردىڭ قويعان تالاپتارى نەگىزسىز بولعاندىقتان جانە تالاپ قويۋ مەرزىمنىڭ ءوتىپ كەتۋىنە بايلانىستى تالاپتى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋدى ءجون دەپ سانادى» دەلىنگەن.
مەن ەكونوميكالىق سوتتىڭ شەشىمىنە قاناعاتتانباعاندىقتان, الماتى وبلىستىق سوتىنا شاعىمداندىم. وكىنىشكە قاراي, وبلىستىق سوتتىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى اپەللياتسيالىق القاسىنىڭ سۋدياسى گ.ۆاليموۆا مەنىڭ جاعدايىمدى تۇسىنگىسى دە كەلمەي, ەكونوميكالىق سوتتىڭ شەشىمىن ءوز كۇشىندە قالدىردى. بۇل قالاي؟ مۇنداي جاعداي باسقا ازاماتتاردىڭ دا باسىندا بار شىعار. سوندىقتان قولىما قالام الىپ, «ەگەمەنگە» ارىز جازىپ وتىرمىن.
نۇرداۋلەت جاقىپوۆ,
جەكە كاسىپكەر.
تالدىقورعان.