جاساندى جاڭبىر – بىرەگەي باستاما

تۇركىستان وبلىسى – اگرار­لىق الەۋەتى جوعارى ءوڭىر بولعاندىقتان ەگىن القاپتارىن تۇراقتى سۋارۋ, سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ مەن زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ وتە ماڭىزدى. وسى ورايدا جۇزەگە اسىرىلا باس­تاعان جوبا سۋ قويمالارىن تولىقتىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعى اۋماقتارىن سۋ رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق وبلىستاعى جالپى كولە­مى 911 مىڭ گەكتاردان اساتىن ەگىستىك جەرلەرگە اسەر ەتەتىن قۇرعاقشىلىق پەن سۋ تاپ­شى­لى­عىنىڭ سالدارىن ازايتۋعا ارنالعان. رەسپۋبليكاداعى سۋار­­مالى جەرلەردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى, ياعني 575 مىڭ گەكتار جەر – تۇركىستان وبلىسىنا تيەسىلى. سوندىقتان سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ – ءوڭىر ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى مىندەت.

جوبانى ىسكە قوسۋ راسىمىنە قاتىسقان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ما­ديەۆ­تىڭ مالىمدەۋىنشە, قازاقستان كلي­مات­تىق ورنىقتىلىقتىڭ جاڭا جۇيە­سىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان پراك­تيكالىق قادام جاساپ جاتىر. ء«بىز ءۇشىن بۇل – عىلىمعا, حالىقارالىق سەرىك­تەس­تىك­كە جانە تسيفرلىق تەح­نو­لوگيالارعا نەگىز­دەلگەن زاماناۋي كلي­ماتتىق ينفرا­قۇرىلىمدى قالىپ­تاستىرۋدىڭ باستاۋى. جوبا الەمدىك جەتەكشى ساراپشىلارمەن بىرلەسە جۇزەگە اسىرىلۋدا جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرى مەن وتاندىق مامانداردى دايارلاۋدىڭ نەگىزىن قالايدى», دەدى ج.ماديەۆ. وسى ورايدا تۇركىستان وبلىسىنىڭ ماماندارىن اۋا رايىن موديفيكاتسيالاۋ تەحنولوگيالارىنا وقىتۋدى ىنتىماقتاستىق اياسىندا ءباا ۇلتتىق مەتەورولوگيا ورتالىعىنىڭ ماماندارى جۇرگىزىپ جاتقانىن ايتا كەتەلىك. ولاردىڭ قاتارىندا مەتەورولوگتەر, ۇشقىشتار, ينجەنەرلەر مەن سالالىق ماماندار بار. سونىمەن قاتار تەحنولوگيانى ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە كەڭەي­تۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ, وتان­دىق كليماتتىق تەحنولوگيالاردى قالىپ­تاستىرۋدىڭ ىرگەلى نەگىزى قالانىپ وتىر.

سالتاناتتى راسىمدە تۇر­كىستان وبلى­سىنىڭ اكىمى نۇرالحان كوشەروۆ جوبانىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. «مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سۋ قاۋىپسىزدىگى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ءاردايىم كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. وسى تۇرعىدا تۇركىستان وبلىسىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. جاھاندىق كليماتتىڭ وزگەرۋى وڭتۇستىك وڭىرلەرگە ءوز اسەرىن تيگىزىپ وتىر. ءبىز بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قارقىندى ەنگىزىپ جاتىرمىز. كەيىنگى ءۇش جىلدا 114 مىڭ گەكتار جەردى زاماناۋي جۇيەگە كوشىردىك. الداعى بەس جىلدا قوسىمشا 250 مىڭ گەكتارعا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇگىنگى ۇسىنىلىپ وتىرعان جاساندى جاڭبىر جاۋعىزۋ تەحنولوگياسى – بولا­شاققا باعىتتالعان بىرەگەي جوبا. قازىردىڭ وزىندە ناقتى ىستەر اتقارىلدى. شاھارعا 4 توننا يننوۆاتسيالىق رەاگەنت جەتكىزىلدى. ارنايى اۋە كەمەسى العاشقى تەحنيكالىق ۇشۋ ساپارىن ءساتتى ورىندادى. جاساندى جاڭبىر جاۋعىزۋ ارقىلى القاپتاردى سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ, جايىلىمداردىڭ ونىم­دىلىگىن ارتتىرامىز», دەدى وبلىس اكىمى.

ماماندار حالىقارالىق باعالاۋلارعا سايكەس, جاساندى جاڭبىر شاقىرۋ تەحنو­­لوگيالارى تابيعي دەڭگەي­مەن سالىس­تىرعاندا جاۋىن-شاشىن كولەمىن 10–20%-عا دەيىن ارتتىرا الاتىنىن ايتىپ وتىر. الەۋەتتى ەكونو­ميكالىق تيىمدىلىك جىلىنا 35 ملرد تەڭگەگە دەيىن باعا­لانادى. مۇنداي تەحنولوگيالار قىتاي, اقش, ءباا, فرانتسيا جانە ساۋد ارابياسىندا بەلسەندى تۇردە قولدانىلىپ كەلەدى. جوبا سۋعا سۇرانىسى جوعارى اۋدانداردا, ەڭ الدىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى اۋماق­تارىندا جەرگىلىكتى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلادى. جۇمىس جۇرگىزىلەتىن ايماقتاردى تاڭداۋ مەتەورولوگيالىق قىزمەت ماماندارى مەن پرو­فيلدىك مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ قاتىسۋىمەن اۋا رايى جاعدايىن, ەكولوگيالىق احۋال­دى جانە سۋعا قاجەتتىلىكتى ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. تەحنولوگيانىڭ اسەر ەتۋ اۋماعى جەرگىلىكتى سيپاتقا يە جانە راديۋ­سى 5 شاقىرىمنان اسپايدى, سونداي-اق اۋقىمدى اۋا رايى قۇبىلىستارىن قا­لىپ­تاستىرۋمەن بايلانىس­تى ەمەس. جۇ­مىستى جۇرگىزۋ ءۇشىن حالىقارالىق تاجىريبەدە قولدانىلاتىن تۇز نەگىزىندەگى رەاگەنتتەر پايدالانىلادى.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, جاۋىن-شاشىن تاپشىلىعى ورتالىقتا جانە وڭتۇستىك-باتىستا, ياعني ۇلىتاۋ, اقتوبە وبلىستارى, قوستاناي وبلىسىنىڭ وڭتۇستىگى, تۇركىستان وبلىسىنىڭ سول­تۇستىگى جانە باتىس قازاقستان ءوڭىرىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىندا بولۋى مۇمكىن. اتالعان جو­بانىڭ جۇزەگە اسىرىلا باس­تاعانىنان حاباردار بولعان ءوڭىر تۇرعىندارى اۋا رايىن موديفيكاتسيالاۋ جانە جاۋىن-شاشىندى جاساندى تۇردە كوبەيتۋ سالاسىندا كوپجىلدىق تاجىريبەسى بار ءباا ۇلتتىق مەتەورولوگيا ورتالىعىمەن حالىق­ارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ وڭ ناتيجە بەرەتىنىنەن ءۇمىتتى.

ايتا كەتەلىك, الداعى ۆەگەتاتسيا كە­زەڭىن­دە وبلىستىڭ ماقتاارال جانە جە­تىساي اۋداندارى ديقاندارىنىڭ قاجەت­تىلىگى ءۇشىن مەملەكەتارالىق «دوس­تىق» كانالى ارقىلى سۋ بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

تۇركىستان وبلىسى