كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن جامبىل وبلىسىندا بولدى
جامبىل – ەجەلدەن ماڭگىلىك ەل يدەياسىنان تۋىنداپ وتىرعان ۇلتتىق بىرلىكتى سانادا ساقتاعان, تاتۋلىقتىڭ ورداسى بولعان ءوڭىر. كوپۇلتتى قازاق دالاسىندا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق ورنىقتى دا ورىندى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ارقاسىندا سالتانات قۇرىپ وتىر. بۇگىندە بۇل وڭىردە 87 ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى ءومىر سۇرۋدە. 1995 جىلدان بەرى جامبىل وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءوز شاڭىراعىنىڭ استىنا 25 ەتنومادەني بىرلەستىكتى توپتاستىردى.
مىنە, ەلباسى ن.نازارباەۆ اۋليەاتا جەرىندەگى جۇمىس ساپارىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان «ەلىمنىڭ تاعدىرى – مەنىڭ تاعدىرىم» اتتى فورۋمعا قاتىسۋدان باستادى. ال ءۇش مىڭنان اسا جامبىلدىقتار مەن وسى وڭىردە تۇراتىن ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى قاتىسقان بۇل پاتريوتتىق فورۋمدا مەملەكەت باسشىسى ەل دامۋىنداعى ۇلتارالىق كەلىسىم مەن بىرلىكتى, ىنتىماقتى ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
– ەكى مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى جاساپ كەلە جاتقان تاراز قالاسى ەلىمىزدىڭ تاريحي ورتالىعىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. وبلىس پەن قالانىڭ تاريحي ورىندارى يۋنەسكو-نىڭ بۇكىل الەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن. وسىناۋ قاسيەتتى جەردە ءبىز كۇزدە قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ 550 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن بولامىز. بۇل – بىرلىگىمىز بەن بەرەكەمىزدى پاش ەتەتىن ماڭىزدى شارا, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىنا دا نازار اۋداردى.
– مەن ۇسىنعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جاڭا يندۋستريالاندىرۋ اياسىندا 116 ميلليارد تەڭگەنىڭ 33 جوباسى ىسكە قوسىلدى. قۇنى شامامەن 600 ميلليارد تەڭگە بولاتىن تاعى 23 جوبانى ىسكە قوسۋ كەزەك كۇتىپ تۇر. سونىڭ ىشىندە «تاراز حيمپارك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ بازاسىندا حيميا كلاستەرىن, كاۋستيكالىق سودا مەن حلور ءوندىرىسىن جولعا قويۋ, اقباقاي التىن ءوندىرۋ كومبيناتىن جاڭعىرتۋ شارالارى بار. جالپى, وسى نىسانداردىڭ بارلىعىندا 11 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيتىن بولادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتى وڭىردە تۋريزم سالاسى جاقسى دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى.
– ءۇش ءىرى تۋريستىك نىساننىڭ – «كوكساي» تاۋ شاڭعىسى بازاسىنىڭ, «تاۋ سامالى» جانە «كيىز ءۇي وتەلى» كەشەنىنىڭ قۇرىلىستارى ءجۇرىپ جاتىر, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەلباسى بارشا قازاقستان حالقىنىڭ كۇش-جىگەرى ارقاسىندا تاتۋلىق پەن تىنىشتىق ءححى عاسىرداعى ەل دامۋىنىڭ ىرگەتاسىنا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
– بيىل مەن قازاقستاندى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان بەس حالىقتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ باستاماسىن كوتەردىم. ءبىز زاماناۋي مەملەكەتتىك قىزمەتتى, ادىلەتتى سوتتى, جاڭا يندۋستريانى, بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلتتى جانە ەسەپ بەرۋشى مەملەكەتتى قالىپتاستىرىپ جاتىرمىز. وسىنىڭ ءبارىن ءبىز ازاماتتارىمىز ءۇشىن, ەڭبەك ادامدارى ءۇشىن جاساپ كەلەمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقاندارى ءۇشىن فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, بارشا قازاقستاندىقتارعا تاتۋلىق پەن باق-بەرەكە تىلەدى.
فورۋم بارىسىندا وبلىستىڭ ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ وكىلدەرى دە ءسوز سويلەدى.
سونداي-اق, بۇل كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كارديوحيرۋرگيا جانە ترانسپلانتولوگيا عىلىمي-كلينيكالىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. اتالعان ورتالىقتى ەسىمى ەلىمىزگە تانىمال اكادەميك سەيىتحان جوشىباەۆ 2008 جىلى اشقان بولاتىن. عىلىمي-كلينيكالىق ورتالىقتا 7 ءبولىم بار, 74 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ 20-سى جوعارى ءبىلىمدى دارىگەر. بۇگىندە ورتالىق اقىلى جانە تەگىن قىزمەت تۇرلەرىن كورسەتەدى. مەملەكەتتىك تاپسىرىس, قىزمەت كورسەتۋ اياسىندا زاماناۋي وتالاردىڭ بارلىق تۇرلەرىن ەسەپكە الا وتىرىپ, جاساندى قان اينالدىرۋ اپپاراتىن قولدانۋ ارقىلى جۇرەككە «جابىق» جانە «اشىق» وپەراتسيا جاسايدى. سونىمەن بىرگە, ورتالىق ەلىمىزدىڭ كارديوحيرۋرگيا, كارديوانەستەزيولوگيا جانە رەانيماتسيا بويىنشا جاس ماماندارىن دايىنداۋ ءۇشىن كوپتەگەن مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كلينيكالىق بازاسى بولىپ تابىلادى. ورتالىق 2013 جىلدان باستاپ جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن مەديتسينالىق كومەك كورسەتىپ كەلەدى. باسقا ايماقتاردىڭ تۇرعىندارى اۋرۋحاناعا ورنالاستىرۋ بيۋروسىنىڭ پورتالى ارقىلى تەگىن كومەك الا الادى. بۇگىندە ەمدەلۋ كەڭەسىن الۋ ءۇشىن ورتالىققا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنان, ءتىپتى, كورشى وزبەكستان مەن قىرعىزستاننان دا كەلۋشىلەر بار.
جاڭا عيمارات تاراز ورتالىعىندا بەس جىل بويى جەكە قارجىعا سالىندى. مۇندا 1-2 ورىنعا ارنالعان جايلى پالاتالار, وپەراتسيا جاسايتىن, زاماناۋي قوندىرعىسى بار رەانيماتسيا ءبولىمى قاراستىرىلعان. سونىمەن بىرگە, سۋبۇرقاقتى ەكى قىسقى باق قامتىلعان.
ەلباسى, سونداي-اق, تاراز حيميا-تەحنولوگيا كوللەدجىندە بولدى. ەلباسىمىز ن.نازارباەۆ: «كاسىبي-تەحنيكالىق جانە جوعارى ءبىلىم – ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ماماندارعا دەگەن قازىرگى جانە كەلەشەكتەگى سۇرانىسىن بارىنشا وتەۋى كەرەك», دەگەن بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى جامبىل وبلىسىندا 24 كوللەدجدىڭ بىلىمگەرلەرى 21 ماماندىق بويىنشا دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىمەن ءبىلىم الۋدا. مىنە, تاراز حيميا-تەحنيكالىق كوللەدجى وڭىردەگى حيميالىق وندىرىستەرگە مامانداردى قايتا دايارلاۋ مەن بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ ماقساتىندا اشىلىپ, وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. نىساننىڭ جالپى اۋماعى 4 گەكتاردى قۇرايدى. ءدال قازىر بۇل ءبىلىم وشاعىندا 438 وقۋشى 12 ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الۋدا. ورتالىق زاماناۋي ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامەن جابدىقتالىپ, وقۋ ورنىندا 81 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. كوللەدج وڭىردەگى 12 ءىرى كاسىپورىنمەن كەلىسىمشارت جاساپ, دۋالدى جۇيەمەن ءبىلىم بەرۋدە.
قازاقستان پرەزيدەنتى كوللەدجدە بولعان كەزىندە وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى كوللەدجدىڭ وقىتۋشىلار قۇرامىمەن جانە ستۋدەنتتەرىمەن اڭگىمەلەستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەحنولوگيالار مەن وڭدەۋشى سالالار ەسەبىنەن دامىپ كەلە جاتقان ەۋروپا مەن ازيانىڭ جەتەكشى مەملەكەتتەرى ۇلگىسىمەن ەلىمىزدە بالامالى ەكونوميكا قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
– يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ورىنداۋدىڭ العاشقى بەس جىلىندا 770-تەي كاسىپورىن سالىندى, تەك وسى جىلدىڭ وزىندە 75 نىسان ىسكە قوسىلدى. يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا ارنايى كوڭىل بولىنەتىن بولادى. وسى كوللەدج بازاسىندا قۋاتتى تەحنيكالىق كلاستەر دامىپ كەلەدى. ەلىمىزگە كەن ءوندىرۋ كاسىپورىندارىندا دا, وڭدەۋ كاسىپورىندارىندا دا جۇمىس ىستەي الاتىن حيميك-ينجەنەرلەر, بىلىكتى ماماندار كەرەك. قاجەتتى ماماندىققا يە بولعان تۇلەكتەر قازاقستاننىڭ بارلىق جەرىندە جۇمىس ىستەي الادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كوللەدجدە 12 ماماندىق بويىنشا كادرلار دايارلانادى. سونداي-اق, مۇندا حيميا ءوندىرىسى سالاسىندا اشىلىپ جاتقان وندىرىستەر ءۇشىن قىزمەتكەرلەردى قايتا دايارلىقتان وتكىزۋ جانە بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ ءىسى جۇزەگە اسىرىلادى. وقۋ ورنى 600 ادامعا لايىقتالعان, زاماناۋي ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامەن جابدىقتالعان. كوللەدج ينفراقۇرىلىمى وقۋ شەبەرحانالارىن, زەرتحانا بولمەلەرىن, كومپيۋتەر سىنىپتارىن, مۋلتيمەديا جانە لينگافون كابينەتتەرىن, كومپيۋتەر زالى بار كىتاپحانانى, 200 ورىنعا ارنالعان جاتاقحانانى قامتيدى.
شىنىندا, سوڭعى جىلدارى جامبىل جەرىندە حيميا ونەركاسىبى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ەلىمىزدەگى حيميا سالاسىنىڭ الىبى – «قازفوسفاتتا» 6 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيدى. بۇدان بولەك, قاراتاۋدا 13 ملرد. تەڭگەگە ناتري ءتسيانيدى زاۋىتى سالىندى. مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ الەمدىك كولەمىنىڭ 2 پايىزىن, ەۋروپادا ساتىلاتىنىنىڭ 4 پايىزىن وندىرەتىن رەسەيدىڭ «ەۋروحيم» كاسىپورنى قاراتاۋ باسسەينىنىڭ بىرقاتار فوسفوريت كەن ورىندارىن يگەرۋ قىزمەتىنە بەلسەنە كىرىسىپ كەتتى. ال شۋ قالاسىنىڭ ماڭىنان سالىنىپ جاتقان «تاراز» حيميالىق پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قولعا العالى جاتقان تىرلىگى تىپتەن وراسان. جاقىن جىلداردا بۇل ايماقتا 16 كاسىپورىن ورىن تەۋىپ, 2,7 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلماق.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەلباسىمىز اتاپ كورسەتكەندەي, ماماندىق ماسەلەسىنە بايىپتى قاراپ, بولاشاعىنا ءبىر ءسات كوز جۇگىرتىپ, باعدارلاي بىلگەن جانعا جامبىلدا جۇمىس كوپ. لايىم, بۇل جاستارىمىزدىڭ ساناسىن جاڭعىرتىپ, ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسىن ارتتىرا بەرسىن.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.