قازىر ستارتاپ دەسە كوپشىلىك ءموبيلدى قوسىمشالار مەن ونلاين قىزمەتتى عانا ەلەستەتەدى. تاكسي شاقىراتىن, تاماق جەتكىزەتىن, وقۋ پلاتفورمالارىن ۇسىنىپ جۇرگەن جوبالار از ەمەس. ال «DeepTech» – مۇلدە باسقا دەڭگەي. بۇل سالا عىلىمعا سۇيەنىپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ازىرلەيدى. وسى باعىتتاعى ستارتاپتاردى جاساۋ ۇزاق ۋاقىتتى, قوماقتى قارجىنى جانە جوعارى بىلىكتى مامانداردى تالاپ ەتەدى. بىراق ناتيجەسى دە سوعان ساي, ياعني «DeepTech» جوبالار ناقتى سالالاردى تۇبەگەيلى وزگەرتە الادى.
عىلىمعا نەگىزدەلگەن ستارتاپتاردى دامىتۋ قاجەتتىلىگى ەندى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ناقتى كۇن تارتىبىنە شىقتى. ۇكىمەت وتىرىسىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك بۇل باعىتتى دامىتۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرىنە توقتالدى.
ء«بىز «DeepTech», ياعني ىرگەلى عىلىمعا نەگىزدەلگەن ستارتاپتاردى, تەحنولوگيالىق باستامالاردى جانە كۇردەلى وندىرىستەردى دامىتۋدىڭ جۇيەلى مودەلىنە كوشەمىز. بۇل مەحانيزم وڭىرلىك فورسايتتاردى جۇرگىزۋدى, كاسىپورىنداردىڭ پروبلەمالارىن انىقتاۋدى, پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردى ىزدەۋدى, تەحنولوگيالىق مىندەتتەردى قويۋدى, ونەركاسىپتىك ۇلگىلەردى جاساۋدى جانە وندىرىستەردى ىسكە قوسۋدى قامتيدى. نەگىزگى قاعيدات – تەحنولوگيالىق تىزبەكتەردى تەرەڭدەتۋ», دەدى ساياسات نۇربەك.
«DeepTech» باعىتىنداعى مۇنداي جۇيەلى ءتاسىل عىلىم مەن ءوندىرىس اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتا تۇسپەك. وسىلايشا, زەرتحانالىق دەڭگەيدەگى جوبالاردىڭ ناقتى ونىمگە اينالۋىنا جول اشىلادى. سونىڭ ناتيجەسىندە جوعارى تەحنولوگيالىق شەشىمدەر ەكونوميكاعا بىرتىندەپ ەنگىزىلە باستايدى.
ەلىمىزدە «DeepTech» ستارتاپتار از بولعانىمەن, وسى باعىتتا العاشقى قادامدار جاسالىپ جاتىر. ماسەلەن, جاقىندا شىمكەنتتە وتكەن «Digital Qazaqstan 2026» فورۋمىندا ەلدىڭ ۇزدىك ستارتاپتارى باس قوسىپ, تەحنولوگيالىق شەشىمدەرىن ۇسىنعان ەدى. فينالعا شىققان 20 جوبانىڭ قاتارىندا جاساندى ينتەللەكت, ءبىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ باعىتىنداعى باستامالار بولدى. سولاردىڭ ىشىندە ەرەكشە كوزگە تۇسكەن «DeepTech» جوبانىڭ ءبىرى – جاس زەرتتەۋشى اسىلجان ابدۋللاەۆ ازىرلەگەن «CortexAI». اتالعان جۇيە دونور مەن ناۋقاستىڭ گەنەتيكالىق جانە مەديتسينالىق دەرەكتەرىن جيناپ, ولاردى تالدايدى جانە سول ارقىلى ترانسپلانتاتسيانىڭ ءساتتى وتەتىنىن نەمەسە قاۋىپتى ەكەنىن الدىن الا بولجايدى. دارىگەر وسى اقپاراتتى پايدالانىپ, ەڭ دۇرىس شەشىمدى قابىلداي الادى. وسىنداي كۇردەلى مىندەتتى شەشۋ ماقساتىندا ستارتاپ جەتەكشىلەرى بيوستاتيستيكا, يممۋنولوگيا جانە جاساندى ينتەللەكت سالالارىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەرگە سۇيەنگەن.
«CortexAI» جوباسىنىڭ اۆتورى اسىلجان ابدۋللاەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى باستاما ناقتى ماسەلەنى شەشۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋعان.
«الەمدە جىل سايىن مىڭداعان ترانسپلانتاتسيا جاسالعانىمەن, ولاردىڭ شامامەن 30%-عا جۋىعى ءساتسىز اياقتالادى. بۇل كوبىنە دونور مەن رەتسيپيەنت اراسىنداعى سايكەستىكتى ءدال انىقتاي الماۋدان تۋىندايدى. ءبىز وسى ۇدەرىستى دەرەكتەر مەن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جاقسارتۋدى ماقسات ەتتىك», دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
«DeepTech» جوبالاردىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – ولاردىڭ نەگىزىندە عىلىمي دالەل جاتادى. اتالعان جۇيە وسى تالاپقا تولىق ساي. مۇنداي ستارتاپتاردى دامىتۋدا ەكوجۇيەنىڭ دە ءرولى ماڭىزدى. بۇل رەتتە «Astana Hub» الاڭى جاس ستارتاپتارعا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
«Astana Hub» بىزگە مەنتورلىق قولداۋ, ساراپشىلارمەن جۇمىس ىستەۋ جانە حالىقارالىق نارىققا شىعۋ مۇمكىندىگىن بەردى. بۇل جوبانى يدەيادان ناقتى ونىمگە اينالدىرۋدا ۇلكەن ءرول اتقاردى. «CortexAI» – جاي IT ءونىم ەمەس, بۇل «DeepTech» شەشىم. ءبىز گەنەتيكا, مەديتسينا جانە جاساندى ينتەللەكتىنى بىرىكتىردىك. مۇنداي ءونىم ادامنىڭ ومىرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى», دەيدى اسىلجان ابدۋللاەۆ.
قازىرگى تاڭدا «CortexAI» قاناتقاقتى كەزەڭدە. دەگەنمەن العاشقى ناتيجەلەردىڭ ءوزى جامان ەمەس. جوبا بولاشاقتا ترانسپلانتاتسيانىڭ ءساتتى ءوتۋ ىقتيمالدىعىن ارتتىرىپ, اسقىنۋ قاۋپىن ازايتۋعا كومەكتەسۋى مۇمكىن.
الداعى جوسپار دا اۋقىمدى. ء«بىزدىڭ ماقسات – «CortexAI»-دى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مەديتسينالىق ستاندارتقا اينالدىرۋ. ەلىمىزدەن باستاپ, كەيىن اقش پەن ەۋروپا نارىعىنا شىعۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
وسىنداي «DeepTech» باعىتىنداعى جوبالاردىڭ قاتارىن وتاندىق بيوتەحنولوگيا سالاسىنداعى باستامالار دا تولىقتىرىپ كەلەدى. سولاردىڭ ءبىرى – جاس عالىم ازامات ارمان ۇلى ازىرلەگەن «Foldexa.bio» پلاتفورماسى. جوبا تەراپيالىق انتيدەنەلەردى جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن جوبالاۋعا باعىتتالعان. ادەتتە مۇنداي زەرتتەۋلەر بىرنەشە جىلعا سوزىلىپ, قوماقتى قارجىنى تالاپ ەتەدى. ال «Foldexa» بۇل ۇدەرىستى كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ ارقىلى بىرنەشە اپتاعا دەيىن قىسقارتادى.
«بۇل يدەيا مەنىڭ ماگيستراتۋرادا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە پايدا بولدى. سول كەزدە انتيدەنەلەردى ازىرلەۋ ۇدەرىسىنىڭ تىم ۇزاق ءارى قىمبات ەكەنىن كورىپ, ونى قالاي جىلدامداتۋعا بولاتىنىن ويلادىم. كەيىن وسى ماسەلەنى تەحنولوگيا ارقىلى شەشۋگە تالپىنىپ, «Foldexa» جوباسى دۇنيەگە كەلدى», دەيدى ستارتاپ نەگىزىن قالاۋشى ازامات ارمان ۇلى.
پلاتفورما «تسيفرلىق زەرتحانا» قاعيداتىمەن جۇمىس ىستەيدى. ياعني جۇيە الدىمەن مىڭداعان ىقتيمال مولەكۋلانى جي ارقىلى مودەلدەپ, كەيىن ولاردىڭ قۇرىلىمدىق ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن كومپيۋتەر ىشىندە تەكسەرەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەڭ ءتيىمدى نۇسقالار عانا زەرتحاناعا جىبەرىلەدى. جوبا اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءتاسىل ونكولوگيا جانە باسقا دا كۇردەلى اۋرۋلاردى ەمدەۋدە جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشۋى مۇمكىن. «Foldexa» قىزمەتى ونلاين جۇيە ارقىلى قولجەتىمدى. عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەر وسى پلاتفورما ارقىلى انتيدەنەلەردى كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى.
جالپى, مۇنداي ءۇردىس جوعارى وقۋ ورىندارى بازاسىندا دا بايقالادى. بىلتىر استانادا تۇڭعىش رەت وتكەن «Deeptech بايگە» بايقاۋى سونىڭ ايقىن كورىنىسى. Nazarbayev University-دە ۇيىمداستىرىلعان بۇل سايىستا عىلىمي زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلگەن ونداعان جوبا ۇسىنىلىپ, ولاردىڭ قاتارىندا مەديتسينا, ءوندىرىس, اگروتەحنولوگيا باعىتىنداعى كۇردەلى شەشىمدەر بولدى.
مۇنداي جوبالاردىڭ پايدا بولۋى ەلدەگى عىلىمي الەۋەتتىڭ بىرتىندەپ ناقتى ونىمگە اينالىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. بۇرىن زەرتحانالىق دەڭگەيدە قالىپ قوياتىن كوپتەگەن يدەيا ەندى نارىققا باعىت الىپ, قولدانبالى سيپاتقا يە بولا باستادى. بۇل ءۇردىس جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي ورتالىقتاردىڭ بيزنەسپەن بايلانىسىنىڭ كۇشەيگەنىن اڭعارتادى. ياعني عىلىم ەندى تەك تەوريامەن شەكتەلمەي, قوعامعا تىكەلەي قىزمەت ەتەتىن شەشىمدەر ۇسىنۋعا بەت بۇردى. «DeepTech» باعىتىنداعى باستامالار ءدال وسى وزگەرىستىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ وتىر.