ءوڭىر ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرەتىن كاسىپورىن

بۇل باستاما وڭىرلىك اگرو­ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا, مال شارۋاشىلىعىنداعى ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا, سونداي-اق يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سەرىكتەستىك باسشىسى باۋىرجان سابانوۆ تىڭ جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن «اقجايىق» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە العان. جوبانى جۇزەگە اسىرۋشىلار زاۋىتتان شىعاتىن قوسپا ءتورت ت ۇلىك مال عانا ەمەس, قۇس فابريكالارى مەن بالىق شارۋاشىلىعىندا دا ەرەكشە سۇرانىسقا يە ەكەنىن ايتىپ وتىر. ياعني بۇل تابيعي قوسپانى پاي­دالانعان كەزدە بورداقى مال­دىڭ سالماعى ەسەلەپ ارتىپ, ۋاقىت پەن قارجى ۇنەمدەلىپ, مال شارۋاشىلىعىنىڭ تيىمدى­لىگى ارتا تۇسپەك.

جوبانىڭ جالپى قۇنى 630 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. كا­سىپورىن تولىق قۋاتىنا كوش­كەندە ايىنا 200 تونناعا دەيىن دايىن ءونىم وندىرە الادى. مۇندا 20-عا جۋىق ادام تۇراقتى جۇمىسقا تارتىلادى. وندىرىسكە قول­دانىلاتىن زاماناۋي جاب­دىق­­تار سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىنان جەتكىزىلگەن. ولار تەح­نولوگيالىق تيىمدىلىكتى قام­تا­ماسىز ەتىپ قانا قويماي, ءونىم ساپاسىنىڭ جوعارى بولۋىنا جول اشادى. ءوندىرىستى اۆتومات­تان­دىرۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارت­تى­رۋعا جانە كاسىپورىننىڭ باسە­كەگە قابىلەتتىلىگىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

زاۋىتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ارنايى كەلگەن وبلىس اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ بىلتىر ءوڭىردىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءونىم كولەمى 112,2 پايىزعا ۇلعايىپ, 379,7 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن اتاپ ءوتتى.

«كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعى­تىن­دا مەملەكەت تاراپىنان اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا كاسىپكەرلىك سالاسىنا ايرىقشا ءمان بەرىپ, ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ما­ڭىزىن ناقتى اتاپ ءوتتى. سونىڭ نا­تيجەسىندە وڭىرىمىزدە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قوماقتى قارجى ءبولى­نىپ جاتىر. 2025 جىلدىڭ قورى­تىندىسىندا باتىس قازاقستان وبلىسىندا اۋىل شا­ر­ۋا­­شى­لىعىنا ارنالعان ءتۇرلى باعدارلاما ارقىلى 50 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن ازاماتتارعا بەرىلدى. سونىمەن قاتار 32 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قايتارىمسىز سۋبسيديا ءبولىندى. ياعني وڭىرگە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن دامىتۋعا بارلىعى 82 ميل­ليارد تەڭگە باعىتتالدى. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي­كەس 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن وڭدەۋ كورسەتكىشىن 70%-عا جەتكىزۋ مىندەتى قويىلدى. حالىقپەن كەزدەسۋ بارىسىندا ءجيى كوتەرىلەتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى – مال تەرىسى مەن ءجۇنىن كادەگە جاراتۋ بولاتىن. «قايدا وتكىزەمىز؟ قالاي وڭدەيمىز؟» دەگەن سۇراق كوپ قويىلاتىن. ەندى, مىنە, سول ماسەلەنىڭ ناقتى شەشىمى قولعا الىنىپ وتىر. بۇل كاسىپورىندا تەرى وڭدەلىپ, مال ازىعىنا قاجەت­تى ونىمدەر, ياعني پروتەين وندىرى­لەتىن بولادى. بۇگىنگى تەرىنى وڭدەپ, ساپالى ءونىم شىعارۋعا باعىتتالعان زاۋىتتىڭ باسشىسى باۋىرجان قانات ۇلىنا, سەرىكتەسى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن اسىلبەك ايكەنوۆكە العىسىمىزدى بىلدىرە­مىز. جوبا­نىڭ ءساتتى جۇزەگە اسا­تىنى­نا سە­نىمى­مىز مول. بۇل كاسىپ­ورىن ءوڭىر ەكو­نوميكاسىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ, جاڭا بەلەستەرگە جول اشادى دەپ سەنەمىز», دەدى ن.تورەعاليەۆ.

جاڭا زاۋىت باسشىسى باۋىرجان سابانوۆ بۇل كا­سىپ­­ورىن­نىڭ ەلىمىزدە ءۇشىن­­شى بولىپ اشىلعانىن, الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتىپ, ءونىمدى ىشكى نارىقپەن قاتار ەكسپورتقا شىعارۋ جوسپارى بار ەكەنىن ايتادى. بۇعان جانىبەك كەنتىنىڭ رەسەيمەن شەكارادا, تەمىرجول بويىندا تۇرعانى دا وڭ اسەرىن تيگىزبەك. ءتىپتى وبلىس اكىمى دە باتىس قازاقستان وبلىسىندا وندىرىلەتىن تەرى ونىمدەرىن ىشكى نارىقپەن قاتار, حالىقارالىق دەڭگەيدە ەكسپورتقا شىعارۋعا دا مۇمكىندىك بار ەكەنىنە سەنىمدى.

ايتا كەتەيىك, بىلتىر يراندىق ينۆەستورلارمەن جۇرگىزىلگەن كەلىس­سوز ناتيجەسىندە ورال­دا ءۇش جىلدان بەرى جۇمىسى تۇ­رالاپ قالعان تەرى وڭدەۋ زاۋى­تى دا قايتا ىسكە قوسىلعان ەدى. جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگان بيزنەس-قوعامداستىقپەن بىر­لەسە وتىرىپ, بۇل باعىتتاعى جۇ­مىس­تى جۇيەلى جال­عاس­تى­رىپ جاتىر. وسىلايشا, اۋىلدا مال باق­قان اعايىننىڭ مال شار­ۋا­شى­لى­عىنداعى قوسال­قى ءونىمدى – تەرى مەن ءجۇندى, سۇيەك­تى كادەگە اسىرۋ جونىندەگى تالابى ىسكە اسىپ كەلەدى.

باتىس قازاقستان وبلىسى