جاڭا عاسىردىڭ جاڭا سالاسى

بەسجىلدىقتىڭ بەس كۇنى

يننوۆاتسيالار

«يننوۆاتسيالار ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن تيىمدىلىگىنىڭ كۇرت كوتەرىلۋىنە اكەلۋى ءتيىس. مەملەكەت يننوۆاتسيالاردىڭ ءوسۋىن ىنتالاندىرۋدا. سوڭعى بەس جىلدا بۇل سالانى قولداۋ ءۇش ەسە ءوسىپ, 50 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن جەتتى. بالكىم, ابسوليۋتتىك ساندىق تۇرعىدان العاندا, بۇل ءالى كوپ تە ەمەس شىعار, بىراق ءوسىم ديناميكاسىنىڭ ءوزى كوپ نارسەنى كورسەتەدى. عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ازىرلەنىمدەرگە (عزتكا) جۇمسالعان شىعىن كولەمى 49 ميللياردتان 74 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. مۇنىڭ 30 ميلليارد تەڭگەسى جەكە سەكتوردىڭ قارجىلاندىرۋى ەسەبىنەن قوسىلدى. پاتەنتتىك بەلسەندىلىك جونىنەن قازاقستان الەمنىڭ 141 ەلىنىڭ ىشىندە 42-ءشى ورىنعا يە بولىپ وتىر. ەلىمىزدە يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەر بەلسەندى تۇردە قالىپتاستىرىلۋدا».

نۇرسۇلتان نازارباەۆ,

2014 جىلدىڭ 8 جەلتوقسانىنداعى يننوۆاتسيالىق دامۋ

ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەستە سويلەگەن سوزىنەن.

دەرەك پەن دايەك:

مەملەكەتتىڭ يننوۆاتسيالىق سالاعا بولگەن قارجىسىنىڭ 1 تەڭگەسىنە 1,38 تەڭگە جەكەمەنشىك قارجىسى تارتىلدى. 2014 جىلى يننوۆاتسيالىق گرانتتاردى الۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق دامۋ اگەنتتىگىنە 7 039,4 ميلليون تەڭگەنىڭ 280 تاپسىرىسى ءتۇستى. تاۋەلسىز ساراپتاۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسىنان كەيىن اگەنتتىك 38 ۇسىنىستى ماقۇلداپ, وسى بويىنشا جاسالىنعان كەلىسىمشارتتاردى قارجىلاندىرۋعا 641,1 ميلليون تەڭگەنىڭ يننوۆاتسيالىق گرانتىن ءبولدى. 2014 جىلى ونىڭ الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا, يننوۆاتسيالىق گرانت الۋ ءۇشىن وتىنىمدەر سانى 50 پايىزعا ءوستى. مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزدەگى وسى سالاداعى بەلسەندىلىكتىڭ ارتا تۇسكەندىگىن بىلدىرەدى جانە يننوۆاتسيالىق ورتاداعى ءتۇسىندىرۋ, كەڭەس بەرۋ جۇمىستارىنىڭ جاقسارعاندىعىن كورسەتەدى. گرانتتىق قارجىلاندىرۋ تەتىگى ارەكەت ەتكەن ۋاقىتتىڭ ىشىندە گرانتقا يە بولۋشىلار 1100 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇردى, 930,3 ميلليون تەڭگەنىڭ سالىقتارىن تولەدى. 33,3 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونىمدەرى شىعارىلىپ, 83 يننوۆاتسيالىق پاتەنت الىندى, 4 تاۋار بەلگىسى تىركەۋگە الىندى. بۇرىن قولداۋعا يە بولعان 18 جوبا بويىنشا ونىمدەر ءوندىرۋ باستالدى. سالالىق كونسترۋكتورلىق بيۋرولار (سكب) بويىنشا 2014 جىلى 18,9 ميلليون تەڭگەنىڭ تازا پايداسى الىندى. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە 4 سكب جۇمىس ىستەيدى. ولار –  «كولىكتىك ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ كونسترۋكتورلىق بيۋروسى» جشس, «كەن-مەتاللۋرگيا قۇرال-جابدىقتارىنىڭ كونسترۋكتورلىق بيۋروسى» جشس, «اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىنىڭ كونسترۋكتورلىق بيۋروسى» جشس جانە «مۇناي-گاز قۇرال-جابدىقتارىنىڭ كونسترۋكتورلىق بيۋروسى» جشس. 2014 جىلى سالالىق كونسترۋكتورلىق بيۋرولار  73 كونسترۋكتورلىق-تەحنولوگيالىق قۇجاتتاما كەشەنىن ازىرلەدى جانە ەكى كەشەندى ساتىپ الدى. 8 ءونىم ءتۇرى سىناقتان ءوتتى جانە 9 ءونىم تۇرىنە سەرتيفيكات بەرىلدى.

جاڭا عاسىردىڭ جاڭا سالاسى

ەلىمىزدە مەملەكەتتىڭ باستاماشىلدىعى جانە بەلسەندى قاتىسۋىمەن بۇرىن بىزگە بەيمالىم بولىپ كەلگەن يننوۆاتسيا اتالاتىن جاڭا سالا پايدا بولىپ, كۇرت دامىپ كەلەدى. يننوۆاتسيا – العا ۇمتىلعان ءاربىر دامۋشى ەلدىڭ بولاشاقتا جۇرەر جولى. بولاشاقتان ءوزىنىڭ وسىنداي سۇرلەۋىن تابا الماعان جانە ونى داڭعىل جولعا اينالدىرا الماعان ەلدەر ءححى عاسىرداعى ءومىر كوشىنىڭ شاڭىن قاۋىپ قالا بەرمەك. سوندىقتان, مەملەكەت باسشىسى بۇل ماسەلەگە ەرەكشە ءمان بەرۋدە. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرعان كەزدە ءبىز تەك ءوزىمىزدىڭ شيكىزات بايلىعىمىزعا عانا ەمەس, سول بايلىقتىڭ دەم بەرۋىمەن ءوسىپ شىعاتىن ناق وسى يننوۆاتسيالىق سالالارعا ارقا تىرەيتىن بولامىز. يننوۆاتسيالىق جولعا ءتۇسۋ – وتە كۇردەلى ماسەلە. مىنە, سوندىقتان دا قازاقستاندا قازىرگى كۇنى ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنا رەفورمالار جۇرگىزىلۋدە. ەلىمىزدىڭ جاستارى شەت مەملەكەتتەردىڭ وزىق وقۋ ورىندارىندا وقىتىلۋدا. ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەر اشىلۋدا. قول جەتكىزگەن ءبىر ۇلكەن جەتىستىگىمىز – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ, ءوزىنىڭ العاشقى تۇلەكتەرىن ءومىردىڭ ۇلكەن جولىنا باعىتتادى. ەكىنشى بەسجىلدىقتا ەلىمىزدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنە ۇلكەن ەكپىن بەرىلەتىن بولادى. بۇل رەتتە يننوۆاتسيالىق ساياساتتا باستى ەكى باعىت بەلگىلەنگەن. ءبىرىنشىسى – ءداستۇرلى سالالارداعى (مەتاللۋرگيا, گەولوگيا, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ت.ب.) تەحنولوگيالىق ارتتا قالۋشىلىقتى ەڭسەرۋ قاجەت. ەكىنشىسى – روبوتتى تەحنيكالار, اۆتوماتتاندىرۋ, ينجينيرينگ, مۋلتيمەديالىق تەحنولوگيالار سەكىلدى ەكونوميكانىڭ جاڭا سالالارىن قۇرىپ, دامىتۋدى باستى نازاردا ۇستاۋ. وسىعان بايلانىستى ەلىمىزدە جوبالىق جانە ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ ءىسى جولعا قويىلۋدا. ونىڭ دا بىرقاتار جارقىن مىسالدارى بار. ماسەلەن, تەحنولوگيالىق دامۋ اگەنتتىگى (تدا) «اسپان تەلەكوم» كومپانياسىن دامىتۋ ىسىنە قاتىسقان بولاتىن. قازىرگى كۇنى بۇل كومپانيا بىرقاتار جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. ول WiMax تەحنولوگيالارى ارقىلى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلۋ قىزمەتىن كورسەتەدى. بۇل كومپانياعا تدا 2007 جىلى 78,9 ميلليون تەڭگەنىڭ ينۆەس­تيتسياسىن سالعان بولاتىن. وتكەن جىلى ونى 99,9 ميلليون تەڭگەگە ساتتى. ءسويتىپ, 21 ميلليون تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسىن الدى. سول سەكىلدى «اۆ Metalls» جشس رومەلت تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ, شويىن وندىرەدى. جاڭا تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەيتىن وسى كاسىپورىندى سەرپىندى دامىتۋ ءۇشىن تدا 199,6 ميلليون تەڭگەنىڭ ينۆەس­تيتسيالارىن قۇيدى. قازىرگى كۇنى ينۆەستيتسيالاردىڭ قايتارىمى 219,4 ميلليون تەڭگەگە جەتتى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 117 ميلليون تەڭگە الۋ جوسپارلانىپ وتىر. مىنە, وسىلاردىڭ بارلىعى جوبالىق جانە ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋدىڭ جارقىن كورىنىستەرى. يننوۆاتسيالىق ۇدەرىستەردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا 2014 جىلى ەلىمىزدە استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ اياسىندا ءىح يننوۆا­تسيالىق كونگرەسس بولىپ ءوتتى. وعان الەمنىڭ 12 ەلىنەن 400 ادام قاتىستى. كونكۋرس قورىتىندىسىندا بىرقاتار شەتەلدىك مىقتى كومپانيالار مەن يننوۆاتسيالىق باعىتتاعى كەلىسىمدەر مەن مەموراندۋمدار جاسالدى. 2014 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا الماتى قالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق كلاستەردى ىسكە قوسۋعا ارنالعان بىرقاتار شارالار وتكىزىلدى. وعان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىستى.

تابىستار تاريحى

قازىرگى كۇنى قازاقستاندا 8 وڭىرلىك تەحنوپارك جۇمىس ىستەيدى. ولار استانا, الماتى, شىمكەنت, قاراعاندى, ورال, وسكەمەن قالالارىندا ورنالاسقان. 2014 جىلى تەحنوپاركتەر قىزمەت ەتە باستاعان ۋاقىتتان بەرى ءبىرىنشى رەت 46,2 ميلليون تەڭگە كولەمىندە تازا پايدا الىندى. مۇنىڭ سىرتىندا 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا, اكىمشىلىك شىعىندار 18 پايىزعا وڭتايلاندىرىلدى. تەحنوپاركتەر اۋماعىندا ورنالاسقان رەزيدەنتتەردىڭ جالپى سانى – 152. ولاردىڭ 68,5 پايىزى يننوۆاتسيالىق كومپانيالار مەن جوبالار بولىپ تابىلادى. قازىرگى كۇنى يننوۆاتسيالىق باعىتتا دامىعان بىرقاتار ەلدەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناستار ورناتىلا باستادى. ولاردىڭ قاتارىندا اقش, فرانتسيا, وڭتۇستىك كورەيا, قىتاي, نورۆەگيا جانە باسقالار بار. بەس حالىقارالىق تەحنولوگيالار ترانسفەرتى ورتالىعىنىڭ ەلىمىزگە قىزمەت كورسەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىستار جالعاسۋدا. سونىڭ ىشىندە 14 بىرلەسكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇلاردىڭ 8-ءى عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارى, 6-ۋى ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, ەنەرگەتيكا, بيوتەحنولوگيا, فارماتسەۆتيكا سالالارى بويىنشا تەحنولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋ جونىندەگى جوبالار بولىپ تابىلادى. تەحنولوگيالىق بولجاۋ قورىتىندىسى بويىنشا جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 175 تەحنولوگيا تاڭداپ الىندى. ولاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ باعدارلاماسى ازىرلەندى. نەگىزىنەن يننوۆاتسيالىق گرانتتار ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ جولى تاڭدالدى. وسىعان سايكەس 800 ميلليون تەڭگەگە دەيىن گرانت بەرۋدىڭ جوباسى جاسالىندى. ەل ىشىندە ونەرتاپقىشتاردى, يننوۆا­تسيالىق جاڭالىق تۋدىرۋعا قابىلەتى مول ادام­داردى انىقتاۋ, ولارعا قولداۋ كورسەتۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. وسى ماقساتتا 2014 جىلى ونەرتاپقىشتىق ۇسىنىستاردىڭ اراسىنان ەڭ ۇزدىكتەرىن ايقىنداۋ ماقساتىندا ارنايى كونكۋرس وتكىزىلدى. «ۇزدىك ونەرتاپقىشتىق ۇسىنىس» نوميناتسياسى بويىنشا جەڭىمپاز دەپ الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ۆلاديمير سەۆوستيانوۆ پەن ۆلاديمير ابەلەنتسەۆ تانىلدى. ولارعا اشقان جاڭالىقتارى ءۇشىن 2 ميلليون 500 مىڭ تەڭگەنىڭ سىيلىعى بەرىلدى. باسقا دا بىرقاتار ونەرتاپقىشتاردىڭ ۇسىنىستارى قارجىلاي سىيلىقپەن اتاپ ءوتىلدى. ونەرتاپقىشتىق جاڭالىقتاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن «ۆولكوۆگەولوگيا» اق كورسەتتى. بۇل كاسىپورىن 216 ميلليارد 654 ميلليون تەڭگەنىڭ تيىمدىلىگىن بەرگەن 138 ونەرتاپقىشتىق ۇسىنىستى جۇزەگە اسىرعان. اشقان جاڭالىقتارىنا سايكەس 41 يننوۆاتسيالىق پاتەنتكە يە بولعان. بەتتى ازىرلەگەن سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان».