كەن ورنىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىش

مەملەكەت باسشىسى بىل­تىر قىركۇيەكتە جاريا­لاعان جولداۋىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋدى ۇلتتىق ەكو­نوميكا­نىڭ باستى باسىمدىق­تارىنىڭ ءبىرى رەتىندە اتاعان ەدى. «تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسى قاشاندا قازاقستان­نىڭ جاڭا يندۋستريالدى قالىبى­نىڭ سەنىمدى تىرەگى بولىپ كەلەدى. ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسى – 8 پايىز. بىراق سالانىڭ دامۋ الەۋەتى زور. اسىرەسە تەرەڭ وڭدەلەتىن ونىم­­دەردى شىعا­رۋعا مول مۇم­كىن­دىگى بار. جاھان­دىق ۇدە­رىستەر­گە سايكەس, سيرەك كەز­دەسەتىن مەتالداردىڭ جانە ايرىقشا قاجەت باسقا دا ماتەريال­داردىڭ ماڭىزى ارتا ءتۇس­تى. بۇل سالاداعى الەمدىك وندىرىس­تەر مەن ساۋدا-ساتتىق­تىڭ جاڭا جەلى­سىندە ءوز ورنىن نىق­تاپ الۋىنا قازاق­ستاننىڭ تولىق مۇمكىندىگى بار», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.

وسى مىندەت اياسىندا اباي وبلىسىندا بىرقاتار وندىرىستىك جوبا جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – 2021 جىلى مەملەكەت باسشىسى قاتىسۋىمەن ىسكە قوسىلعان اقتوعاي كەن ورنى. بىلتىر مۇندا 60 ملن توننادان استام ءسۋلفيدتى كەن وڭدەلىپ, رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول­جەتكىزدى. ءبىز اقتوعاي تاۋ-كەن كە­شەنىنە ارنايى بارىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ بارىسىمەن تانىسىپ قايتتىق.

كەن ءوندىرىسىنىڭ تولىق تسيكلىن وسى كەن ورنىندا كوپ جىل جۇمىس ىستەگەن تاجىريبەلى كەنشى ەربولات تولەپوۆ تانىستىرىپ شىقتى. ما­ماننىڭ ايتۋىنشا, بۇل تاۋ-كەن ورنىنا قاراستى ەكى فابريكا دا ناتيجەگە تەڭ دارەجەدە ۇلەس قوسقان. ءار فابريكانىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 25 ملن توننا كەندى قۇرايدى. ال 2025 جىلعى قورىتىندىعا سايكەس, وڭدەۋ كولەمى №1 فابريكادا – 30,9 ملن توننا, №2 فابريكادا – 31,2 ملن توننا بولعان.

«جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي جيىنتىق وڭدەۋ كولەمى 62 ملن توننادان استى. بۇل – كەننىڭ ديىرمەندەردە ۇساقتاۋ كەزەڭىنەن وتكەن كولەمى. مۇنداي وڭدەۋ دەڭگەيى ەلىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, الەمدىك اۋقىمدا دا بىرەگەي كورسەتكىش بولىپ سانالادى. قازىر الەمدە وسى تيپتەگى شامامەن 25 ديىرمەن عانا جۇمىس ىستەيدى جانە ولاردىڭ ساناۋلىسى عانا جىلىنا 25 ملن توننادان استام كەندى وڭدەي الادى», دەيدى ول.

اباي وبلىسىندا ورنالاسقان اقتوعاي كاسىپورنى 2024 جىلى 229 مىڭ توننا مىس وندىرگەن. قازىرگى ۋاقىتتا مۇندا جوعارى ءسۋلفيدتى كەندى بايىتاتىن ەكى فابريكا, سونداي-اق وكسيدتى كەندى قايتا وڭدەۋ جەلىسى جۇمىس ىستەيدى. نەگىزگى ءونىم – مىس كونتسەنتراتى مەن كاتودتى مىس. سونىمەن قاتار التىن مەن مىرىش ءوندىرىسى دە بار. 2021 جىلى كەن ورنىن كەڭەيتۋ جوباسى اياسىندا وندىرىستىك قۋاتى ەكى ەسە ارتقان.

ء«بىزدىڭ كاسىپورىن ءۇشىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى – ەڭ ماڭىزدى ماسەلە. ستراتەگيامىز بەن ليتسەنزيامىز وسى باعىتتا جاسالعان. ەكولوگيالىق تالاپ, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك جانە باسقارۋ ستاندارتتارىن قاتاڭ ساقتاۋعا تىرىسامىز», دەيدى كاسىپورىن وكىلى.

ال اقتوعاي كەن بايىتۋ فابريكا­سى­نىڭ وندىرىستىك باسقارما باسشىسى ەربول ابۋتاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىندا الەمدەگى ەڭ ءىرى كونۋستى ۇگىتكىشتەر, رەدۋكتورسىز وزدىگىنەن ۇساقتاۋ ديىرمەندەرى مەن جوعارى ءونىمدى جابدىقتار قولدانىلادى.

«بۇعان دەيىن دە كۇردەلى وندىرىستىك كەزەڭدەردەن وتتىك. جابدىق تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, ۇدەرىستەر دۇرىس ۇيىم­داس­تىرىلسا, جوسپار تولىق ورىن­دالادى. بيىلعى ناتيجە – تەحنولوگيا مەن كادر ساپاسىنىڭ جەمىسى», دەيدى ول.

ءبىرىنشى كەن بايىتۋ فابريكاسىنىڭ وندىرىستىك باسقارما باسشىسى نيكولاي تريزنوۆ تا ماقساتقا جەتۋگە دەگەن سەنىمى شەشۋشى ءرول اتقارا­تى­نىن ايتادى.

«رەكوردتىق ناتيجەگە جەتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى – الدىڭعى جىلدارى كەزدەسكەن جوسپاردان تىس جۇ­مىس­تىڭ توقتاپ قالۋى سەكىلدى جاع­داي­لار بولعان جوق. قۇرال-جابدىق­تىڭ ۇتقىرلىعى, ديىرمەندەر مەن فلوتا­تسيانىڭ تۇراقتى جۇمىسى ءوندىرىس ۇدەرىسىن ۇدەتە ءتۇستى. سونىمەن قاتار جوسپارلاۋ كەزەڭىندە كەن پارامەتر­لەرىن وڭتايلاندىرۋ ديىرمەندەردىڭ ءتيىمدى جۇمىسى كورسەتكىشتەرگە ايتار­لىقتاي اسەر ەتتى», دەيدى ول.

كاسىپورىن 2026 جىلدىڭ جوسپارىنا سايكەس, وڭدەۋ كولەمىن ارتتىرا تۇسپەك. ماسەلەن, فابريكالار جو­بالىق قۋاتتان شامامەن 25% ارتىق جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن ەسكەرە وتىرىپ, وڭدەۋ كولەمىن ودان دا ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىر. باسىمدىق – تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, جاڭا جوبالاردى ەنگىزۋ مەن كادرلىق رەزەرۆپەن جۇمىس ىستەۋ.

«اقتوعاي كەن ورنىنداعى رەكورد­تىق كورسەتكىش – كاسىپورىننىڭ تاڭ­داعان ستراتەگياسىنىڭ تيىمدىلىگىن جانە وندىرىستىك كوماندانىڭ كاسىبي­لى­گىن دالەلدەدى. بۇل تاجىريبە ءوندىرىستى ءارى قاراي دا قاۋىپسىز ءارى تۇراقتى دا­مى­تۋعا نەگىز بولادى», دەيدى كوم­پانيانىڭ باسقارما توراعاسى اندرەي ترەتياكوۆ.

اباي وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ دەرەگىنشە, وڭىردەگى 2025 جىلعى قاڭتار-مامىردا ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 2024 جىلعى قاڭتار-مامىرمەن سالىستىرعاندا 0,6%-عا وسكەن.

رەسمي دەرەككە سايكەس, ەلىمىزدە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىنىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى – 8 پايىز, سالادا 224 مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. 2024 جىلى مەتاللۋرگيا سالاسىنا 1,7 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلعان. ءبىر جۇ­مىس­­شىعا شاققانداعى ەڭبەك ونىم­دىلىگى 102 مىڭ دوللارعا جەتىپ, 9,4 % ارتقان. قازىر ەلىمىزدە بارلىعى 2 907 ليتسەنزيا جانە 251 پايدالى قازبالار كەلىسىمشارتى بار.

اقتوعاي كەن ورنى ايماق ەكونوميكاسى مەن جەرگىلىكتى ەلدى مەكەندەر ءۇشىن ءىرى سالىق تولەۋشى ءارى الەۋمەتتىك سەرىكتەس سانالادى. كومپانيا رويالتي, كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن تولەپ قانا قويماي, 3 مىڭنان استام ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر, ينفرا­قۇ­رىلىم مەن الەۋمەتتىك جوبالارعا قارجى بولەدى. الايدا وندىرىلگەن كەننىڭ نەگىزگى بولىگى – مىس كونتسەنتراتى شەتەلدە وڭدەلىپ, قوسىمشا قۇن سىرتتا قالىپ وتىر. ەگەر مەملەكەت مىس بالقىتۋدى لوكاليزاتسيالاپ, وڭدەۋدى ەلىمىزدە قولعا السا, بۇل ەكونوميكالىق پايدا كوپ ەسەلەنە تۇسەر ەدى.

اباي وبلىسى,

اياگوز اۋدانى