جەر – حالىقتىڭ قازىناسى

حالىقتىڭ قازىناسىن زاڭسىز پايدالانىپ كەلگەندەرگە توسقاۋىل قويۋدى مەملەكەت باسشىسى «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا قاداپ ايتىپ, جەرگىلىكتى جەرلەردەگى اتقامىنەرلەرگە شۇعىل تاپسىرما جۇكتەگەنى بەلگىلى. پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا بارلىق ءوڭىر سەكىلدى جامبىل وبلىسىندا دا ناقتى جۇمىس قولعا الىندى. كەيىنگى بىرنەشە جىل بەدەرىندە جامبىل وڭىرىندە زاڭسىز يەلەنگەن جەرلەردى قايتارۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ, مىڭداعان گەكتار القاپ مەملەكەت مەنشىگىنە بەرىلگەن ەدى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىسى جامبىل وڭىرىندە بىرنەشە جىل بۇرىن مىقتاپ قولعا الىنعانى ءما­لىم. باياندى باستامانىڭ ەل دامۋىن­دا اي­رىقشا ماڭىزعا يە ەكەنىن جەدەل تۇ­سىنگەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىل­دەرى اۋقىمدى جۇمىس اتقارعانىنا ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. ناتيجەسىندە, تالاي مىقتىنىڭ ۋىسىندا كەتكەن ۇلان-عايىر القاپ ەل يگىلىگى ءۇشىن مەملەكەت مەنشىگىنە ءوتتى. جەرگىلىكتى حالىق اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردىڭ يگىلىگىن كورەتىن كۇن دە جەتتى.

ناقتى دەرەككە جۇگىنسەك, 2021 جىلى مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن 106,3 مىڭ گەكتار القاپ كەرى قايتارىلسا, 2022 جىلى بۇل كورسەتكىش 201 مىڭ گەكتاردى قۇ­را­عان. ال 2023 جىلى مەملەكەت مەن­شى­گىنە قايتارىلعان جەردىڭ ۇلەسى 201,2 مىڭ گەكتارعا جەتكەن ەدى. جامبىلدىق اتقامىنەرلەر 2024 جىلى 80 مىڭ گەكتار القاپتى ەل يگىلىگى ءۇشىن كەرى قاي­تارۋدى جوسپارلاعانى بەلگىلى. الايدا بۇل كورسەتكىشتى العاشقى 8 ايدىڭ قورى­تىندىسىندا اسىرا ورىنداعان. ناق­تىراق ايتساق, 87,5 مىڭ گەكتار جەر 8 ايدىڭ بەدەرىندە مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعان. وسىلايشا, وڭىردە بىرنەشە جىلدا كەرى قايتارىلعان جەردىڭ ۇلەسى جۇزدەگەن مىڭ گەكتارعا جەتكەن.

بىرنەشە جىل بەدەرىندە توقتاۋسىز جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان بۇل جۇمىس وبلىس اۋماعىندا وڭ ناتيجە بەرىپ وتىرعانى انىق. وتكەن جىلى ءوڭىر باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءابىلحايىر تامابەك ەل يگىلىگى ءۇشىن كەرى قايتارىلعان مىڭداعان گەكتار القاپتى ءوڭىر ەكونوميكاسىن دامىتۋ ماقساتىندا قايتا اينالىمعا ەنگىزۋ جۇمىسى جولعا قويىلعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

«پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا قولعا الىنعان باياندى باستاما ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىر. 2021 جىلى – 60,2 مىڭ, 2022 جىلى – 46,9 مىڭ, 2023 جىلى – 66,1 مىڭ, 2024 جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس 46,9 مىڭ گەكتار جەر اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا تارتىلدى», دەگەن ەدى ول.

وبلىس اكىمدىگى جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى دانيار وتەپوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, يگەرۋسىز جاتقان جەرلەرگە قاتىستى شارا قولدانۋ جۇمىسى وسى جىلى دا قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. اسىرەسە اۋداندار تاراپىنان مال باسى تىركەلمەگەن القاپتار تۇراقتى باقىلاۋعا الىنعان كورى­نە­دى.

«2025 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا اتقا­رىلعان اۋقىمدى جۇمىس از ەمەس. اۋداندار تاراپىنان مال باسى تىركەلمەي يگەرۋسىز قالعان جەرلەرگە شارا قولدانۋ جۇمىسى قولعا الىندى. ناتيجەسىندە, جەر رەسۋرس­تارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنە 419,3 مىڭ گەكتار جەردىڭ قۇجاتى جولدانعان بولاتىن. بۇل جۇمىس ءوز ناتيجەسىن بەرگەنى انىق. وسى جىلدىڭ 11 ايىنداعى قورىتىندىسى بويىنشا 53 مىڭ گەكتار القاپ يگەرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار 31,5 مىڭ گەكتار جەر يەلەرىنىڭ قايتىس بولعانى انىقتالىپ وتىر. بۇل جەرلەردى ازاماتتىق كودەكستىڭ 242-بابىنا سايكەس 1 جىل بەدەرىندە يەسىز م ۇلىك رەتىندە ەسەپكە الۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇدان بولەك, 128,7 مىڭ گەكتار القاپ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس دەپارتامەنتتىڭ وندىرىسىندە تۇر. ال 131,2 مىڭ گەكتار جەردىڭ يەلەرى اۋىسقانىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل جەرلەردى اۋداندار تاراپىنان جاڭا مەنشىك يەسىن انىقتاي وتىرىپ, قايتا ناقتىلاۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلەدى», دەيدى باسقارما باسشىسى.

د.وتەپوۆتىڭ ايتۋىنشا, پايدالانۋسىز قالعان, زاڭنامانى بۇزۋ ارقىلى بەرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى القاپ­تاردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ جۇمى­­سى وسى جىلى دا توقتاۋسىز جۇرگىزىلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە قولعا العان اۋقىمدى جۇمىس اياسىندا 11 ايدا 61 مىڭ گەكتار القاپ مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپتى.

«پرەزيدەنت تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قولعا العان جۇمىس ءتيىستى دەڭگەيدە ىسكە اسىرىلادى. قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن جامبىل, جۋالى, قورداي, مويىنقۇم, سارىسۋ جانە شۋ اۋداندارىندا ءتيىستى كونكۋرس جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, 14,2 مىڭ گەكتار جەر اۋىل شارۋاشىلىعى اينا­لىمىنا قايتا ەنگىزىلدى», دەيدى د.وتەپوۆ.

اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن حالىق ءۇشىن جايىلىم جەر قاي كەزدە دە باس اۋرۋ­عا اي­نالعانى ءمالىم. التىن بەسىككە قازىعىن قاق­قان حالىقتىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ماقسا­تىن­دا دا وڭىردە ىلكىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.

«پرەزيدەنت تاپسىرماسىن جۇيەلى تۇر­دە جۇزەگە اسىرۋدىڭ قاي كەزدە دە ماڭىزى زور دەپ ويلايمىن. سوندىقتان دا ءبىز ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي بىرىگىپ, زاڭسىز الىنعان, پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ ماقساتىندا جىلدار بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بۇل جۇمىستىڭ الداعى ۋاقىتتا دا توقتامايتىنى انىق. ويتكەنى العا قويعان ايقىن ماقسات بار. ەڭ باستىسى, ءدال وسى جۇمىستى جۇيەلى تۇردە اتقارۋ ارقىلى ءوڭىر ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە سۇبەلى ۇلەس قوسساق دەيمىز. اۋىلدىق وكرۋگتەرگە قاراستى ەلدى مەكەندەردىڭ ورتاق پايدالانۋىنداعى جا­يىلىم جەرلەردى كەڭەيتۋ جۇمىسى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلەدى. جالپى العاندا, بوس جاتقان 403,5 مىڭ گەكتار القاپ جايىلىم جەر رەتىندا تاڭدالىپ الىندى. ال جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ پارمەنىمەن 161,1 مىڭ گەكتار جەر رەسمي بەكىتىلدى. سونىمەن قاتار 242,4 مىڭ گەكتار جەردى جا­­­­­يىلىم القابى رەتىندە ورنالاستىرۋ جۇمىسى جوسپارعا ساي اتقارىلادى. جالپى العاندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قوسىلعان جەرلەر جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ شەشىمىمەن بەكىتىلۋى كەرەك. بۇل جۇمىس 2026 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن تولىققاندى اياقتالادى دەگەن سەنىم زور. ءبىزدىڭ باسقارما تاراپىنان بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءوز دەڭگەيىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن ايتا كەتكەن ءجون», دەيدى جاۋاپتى باسقارما باسشىسى.

قالاي دەسەك تە, جامبىل وڭىرىندە كە­يىن­گى 3-4 جىلدىڭ بەدەرىندە سەڭ قوزعال­عا­نىنا ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. ەڭ باستىسى, قولىندا بيلىگى بار كەزدە ۇلان-عايىر القاپتى زاڭسىز يەلەنىپ العان­دار­مەن ىمىراسىز كۇرەس جۇرگىزىلىپ, 100 مىڭ­داعان گەكتار جەر مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن كەرى قايتارىلعانى كوڭىل قۋانتادى. بۇل جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىنى ءسوزسىز. ويتكەنى حالىقتىڭ قازىناسىنا تەلىنگەن قارا جەردىڭ قىزىعىن جەرگىلىكتى قاراپايىم تۇرعىندار كورۋى كەرەك.

جامبىل وبلىسى