كريپتوۆاليۋتا قارجى نارىعىن قالاي وزگەرتەدى؟

بۇل سالا ەسىگىمىزدەن ەندى-ەندى ەنىپ جاتقاندىقتان, حالىقتا ءسال دە بولسا كۇمان بار. بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتۋدەن اياق تارتادى. مۇنداي كوزقاراس اتالعان سالانىڭ ەكونوميكامىز­دىڭ تورىنەن ورىن الۋىنا كەدەرگى بولۋى مۇمكىن. ال «Edelman Financial Engines» كومپانياسىنىڭ نە­گى­زىن قالاۋشى, تانىمال قارجىگەر ريك ەدەلمان كريپتوۆاليۋتا نارىعىن ەلەمەۋ ۇلكەن قاتەلىك, قازىردەن باستاپ ۇيرەنىسۋىمىز كەرەك دەيدى.

«ساقتىق تانىتۋ ورىندى, بىراق شامادان تىس قورقۋعا بولمايدى. قازىر الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىرى ينستيتۋتسيونالدىق ينۆەستورلار, زەينەتاقى قورلارى مەن ۆەنچۋرلىق كاپيتال يەلەرى كريپتونارىققا كىرىپ جاتىر. بۇل تسيفرلىق اكتيۆ­تەردىڭ ەندى ويىنشىق ەمەس, ناعىز ين­ۆەستيتسيالىق قۇرالعا اينالىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. الەمدىك ەكو­نوميكاداعى تسيفرلانۋ ۇدەرىسى مەن قارجى نارىعىنىڭ اشىقتىققا ۇمتىلىسى بۇل باعىتتىڭ بولاشاعىن ايقىنداپ بەردى. ەندى ينۆەستورلار ءوز پورت­فەلىن جاڭا زاماننىڭ ترەندىمەن ۇيلەستىرۋى ءتيىس», دەيدى ر. ەدەلمان.

راسىندا, ۇدەرىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ماسەلەن, جاقىندا عانا «ەۋرازيالىق بانك» ەلىمىزدە «Mastercard» جانە «Intebix» كريپتوبيرجاسىمەن بىرلەسىپ العاشقى كريپتوكارتالاردى سىناقتان وتكىزە باستادى. بۇل كارتالار ارقىلى پايدالانۋشىلار ستەيبلكويندارمەن تولەم جاساي الادى. قازىر تەك بىرنەشە كارتا شى­عارىلىپ, ولاردىڭ جۇمىسى تەكسەرىلىپ جاتىر. وندا كريپتوۆاليۋتا تولەم كەزىندە اۆتوماتتى تۇردە تەڭگەگە اينالادى. بارلىق تولەمدەر ەل اۋماعىندا تەڭگەمەن جاسالادى. ترانزاكتسيا كوميسسياسى 1%. باسقا ەلدەردە بۇل كورسەتكىش 3–6%-عا دەيىن جەتەدى.

ۇلتتىق بانك وسى جوبانى زاڭدى نەگىزدە ىسكە قوسۋعا رۇقسات بەردى. باس بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەرىك شولپانقۇلوۆ كريپتوكارتالاردى ەلدىڭ قارجى جۇيەسى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىك دەپ وتىر.

«كريپتوكارتالار جوباسى كريپتويندۋستريانى رەسمي تولەم جۇيەسىنە قاۋىپسىز ءارى ىڭعايلى تۇردە ەنگىزۋگە جول اشادى. بۇل – تسيفرلىق اكتيۆتەر مەن ءداستۇرلى بانكتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ ءتۇيىسۋى. مۇنداي شەشىم ەلدەگى قارجىلىق تەحنولوگيالاردىڭ جاڭا كەزەڭىن باستايدى. سىناق كەزەڭى اياقتالعان سوڭ جۇيەنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتىلىعى تولىق باعالانادى. ەگەر ناتيجە وڭ بولسا, كريپتوكارتالار كەڭ كولەمدە قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. بۇل جوبا – كريپتوۆاليۋتانى ەلدىڭ رەسمي تولەم جۇيەسىنە بىرتىندەپ ەنگىزۋدىڭ العاشقى ناقتى قادامى», دەدى ول.

2025 جىلدىڭ العاشقى 6 ايىندا ەلدەگى تسيفرلىق اكتيۆتەر ارقىلى جاسالعان وپەراتسيالار كولەمى 3,6 ملرد دوللارعا جەتتى. بۇل كورسەتكىش ەلدە كريپتوۆاليۋتاعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارت­قانىن ايعاقتايدى. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى­نىڭ دەرەگىنشە, قازىر 27 ليتسەن­زيالانعان كومپانيا تسيفرلىق اكتيۆتەرمەن جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات العان. ونىڭ ىشىندە 12 كومپانيا كريپتوبيرجا رەتىندە تىركەلگەن. وسى كومپانيالاردىڭ جارتى جىلداعى جالپى ساۋ­دا اينالىمى 2,8 ملرد دوللارعا جەتكەن. ەكى ءىرى پلاتفورما – «BN KZ Technologies» جانە «Bybit» تولىق ليتسەنزيامەن جۇمىس ىستەيدى. ولار بولاشاق رەسمي كريپتوتولەم جۇيەسىنىڭ نەگىزگى قاتىسۋشىلارى بولادى. قازىر ەلىمىزدە كريپتوۆاليۋتا قىزمەتىن پايدالانۋشىلار سانى 170 مىڭنان استى. باسىم بولىگى جەكە تۇلعالار. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, نارىق ازىرگە جەكە ينۆەستورلار ەسەبىنەن ءوسىپ وتىر. دەگەنمەن رەسمي كريپتوتولەم جۇيەسى ىسكە قوسىلعان سوڭ سالاعا ءىرى قارجى ۇيىمدارى مەن كومپانيالار دا كىرە باستايدى.

«كريپتوتولەمدەر جۇيەسىن ەنگىزۋ ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى. قارجى نارىعىنا سەرپىن بەرەدى. بىزدە قۇقىقتىق, ينفرا­قۇرىلىمدىق بازا دا­يىن. ەندى باستى مىندەت – وسى جۇيەنى حالىققا قاۋىپسىز ءارى تۇسىنىكتى ەتۋ», دەدى ورتالىقتىڭ رەسمي وكىلى.

وسى باعىتتا كوپتەگەن جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. مىسال رەتىندە ۇلتتىق بانك پەن ۇلت­تىق تولەم كورپوراتسياسىنىڭ باقىلاۋىن­داعى رەتتەۋ الاڭىندا سىنالىپ جاتقان «Bybit Pay» جوباسىن الايىق. مۇندا جۇيە ارقىلى پايدالانۋشىلار ءوز كريپتواكتيۆىمەن تولەم جاساپ, ساتۋشىلار تاۋاردىڭ اقشاسىن تەڭگەمەن قابىلداي الادى. تۇتىنۋشى «Bybit» قوسىمشاسى ارقىلى QR-كودتى سكانەرلەيدى, سومانى راستايدى, ال جۇيە كريپتوۆاليۋتانى اۆتوماتتى تۇردە تەڭگەگە ايىرباستايدى. بارلىق ۇدەرىس بىرنەشە سەكۋندتا اياقتالادى. تولەم جاسالعان ساتتە ساتۋشىنىڭ شوتىنا تەڭگە تۇرىندە قاراجات تۇسەدى. وسىلايشا, ساتۋشى ءۇشىن دە, ساتىپ الۋشى ءۇشىن دە تولەم جاساۋ ۇيرەنشىكتى ءارى ىڭعايلى بولىپ قالادى.

«Bybit» كومپانياسىنىڭ فياتتى تولەمدەر جونىندەگى ديرەكتورى مازۋركا زەنگتىڭ ايتۋىن­شا, «Bybit Pay» جۇيەسى الەمنىڭ بىرنەشە ەلىندە ءساتتى ىسكە اسقان. برازيليا, ۆەتنام, فيليپپين, مەكسيكادا جۇمىس ىستەپ تۇر. ءار ەلدە جوبا جەرگىلىكتى زاڭنامالار مەن قارجىلىق ينفراقۇرىلىمعا بەيىمدەلگەن.

«كريپتوۆاليۋتا يەلەرىنە اكتيۆتەرىن الدىن الا ساتۋ­دىڭ قاجەتى جوق. ولار بار كريپتوقال­دىقتارىمەن تىكەلەي تولەم جاساي الادى. ءبىز حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىنە ساي كەلەتىن ەكى فاكتورلى اۋدەنتيفيكاتسيا, Face ID جانە ساۋساق ىزىمەن تەكسەرۋ سياقتى قورعانىس ادىستەرىن قولدانامىز. قازىر ءبىز جاڭا نارىققا شىعۋعا دايىندالىپ, قوسىمشا ليتسەنزيا الۋ مەن كاسىبي ينۆەستورلارعا ارنالعان ونىمدەردى ازىرلەپ جاتىرمىز. جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانىپ, جۇيەمىزدى جىلدامداتامىز», دەدى ول.

«Binance Kazakhstan» كومپا­نياسىنىڭ باسشىسى نۇرحات كۇشىموۆتىڭ سوزىنشە, كەيىنگى ەكى جىلدا ەلدە كريپتوۆاليۋتا قولدا­نۋشىلارىنىڭ سانى ەداۋىر ارت­قان, ال ساۋدا اينالىمى ايتار­لىقتاي ۇلعايعان.

«قازاقستانداعى كريپتونارىق جوعارى سەرپىنمەن دامىپ كەلەدى. پايدالانۋشىلار كوبەيىپ, ولار­دىڭ بەلسەندىلىگى مەن ساۋدا كولەمى ءوسىپ وتىر. «Binance Kazakhstan» تاراپىنان ءونىم تۇرلەرىن كەڭەيتتىك. ەگەر 2024 جىلى سپوتتىق ساۋدادا 130 توكەن قولجەتىمدى بولسا, 2025 جىلى ولاردىڭ سانى 350-گە جەتتى. كەيىنگى ۋاقىتتا كريپتونارىقتى زاڭداستىرۋ مەن دامىتۋ باعىتىندا ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتىر. ۇلتتىق بانك تسيفرلىق اكتيۆتەردى رەتتەۋ ەرەجەلەرىن قا­بىلداپ, زاڭدى كريپتوبيرجالار مەن جاڭا توكەن تۇرلەرىن ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل باستامالار وتە ماڭىزدى. ولار نارىقتى «كولەڭكەلى ايماقتان» شىعارادى. بىراق مۇنداي جۇيە ءبىر كۇندە قۇرىلمايدى. بارلىعى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءجۇرۋى كەرەك. ەڭ باستىسى, بيرجالار مەن كريپتووپەراتورلار زاڭدى الاڭدا جۇمىس ىستەۋى قاجەت. سوندا عانا قولدانۋشىلارعا قىسىم ازايىپ, نارىق كولەڭكەدەن شىعادى», دەيدى ن.كۇشىموۆ.