«قاراوزەك» سەرىكتەستىگى بۇل كۇندەرى ەگىستىك القابىنىڭ 80 پايىزدان استامىن جيناپ ۇلگەردى. كۇن اشىق بولسا, ءتورت-بەس كۇندە دالا جۇمىسى تولىق اياقتالماق. ەرتە كوكتەمدە سەرىكتەستىك 8 150 گەكتار القاپقا ءدان سىڭىرگەن, ونىڭ 2 750 گەكتارى – زىعىر, 1 115 گەكتارى – جاسىمىق, قالعان بولىككە بيداي مەن ارپا ەگىلگەن. مايلى جانە بۇرشاق داقىلدارىن ەگۋگە سەبەپ بولعان جاي – باعاسىنىڭ قىمباتتىعى.
«جاسىمىقتىڭ جاسىلىن دا, قىزىلىن دا ەكتىك. بابىن تاپساڭ, ءتاپ-ءتاۋىر ءونىم بەرەدى, – دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى نارتاي ىسقاقوۆ. – ءبىر جاقسىسى, سۋىققا شىدامدى. ەرتە كوكتەمدە دە ەگۋگە بولادى. قاتتى بيداي مەن ارپانىڭ ءونىمى جاقسى. شارۋاشىلىق 660 گەكتار جەرگە ارپا ەگەدى. بۇل ارادا ءبىر ايتا كەتەتىن دۇنيە – ارپانىڭ مال سۇمەسىمەن كۇن كورىپ وتىرعان حالىققا كەرەكتىگى. بيىل كوكتەن ءيىپ, جەردەن بەرىپ, ارپا جاقسى كوتەرىلدى. قازىر گەكتار بەرەكەسى 25 تسەنتنەردەن اينالدى. ال بيداي القاپتارى گەكتارىنا 20 تسەنتنەردەن ورالىپ تۇر».
وسى ارادا «قاراوزەك» سەرىكتەستىگى باسشىلىعىنىڭ ەلگە پانا بولىپ وتىرعان يگىلىكتى ءىسى تۋرالى سىنالاپ ايتا كەتۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇر. 2023–2024 جىلعى قىس مالساق قاۋىمعا سىناق بولدى. جازداعى ەرەسەن قۇرعاقشىلىقتان جايىلىمداعى ءشوپ كوتەرىلمەدى. قىستا جاڭبىر جاۋىپ, جىلقى تەبىندەيتىن القاپتىڭ ءبارى دەرلىك كوك مۇز بولىپ قاتىپ جاتتى. ءتورت ت ۇلىكتىڭ ىشىندە ءوز كۇنىن ءوزى كورەدى دەيتىن قامبار اتا تۇقىمى قولعا قاراپ قالدى. قىرۋار مالعا دايىن تۇرعان جەم-ءشوپ جوق. قازاق جىلقىعا مال ازىعىن دايىنداي قويمايدى. توڭىرەكتەگى ءتامام جىلقى اش قالىپ, كوتەرەمگە اينالىپ, جۋان جىڭىشكەرىپ, جىڭىشكە ءۇزىلىپ جاتقاندا قاراوزەك اۋىلىنىڭ ءبىر قوتىر تايى شىعىن بولعان جوق. ءدال وسى تىعىرىققا تىرەلگەن ساتتە نارتاي جۇماتاي ۇلى كەلەر جىلعى ەگىننىڭ پايىن الىڭدار دەپ جار سالعان. ءتىپتى ەكى جىلعى پايدى دا بەرەمىن, تەك كۇن كورىپ وتىرعان مالدارىڭدى امان الىپ شىقساڭدار بولدى دەپتى. ەل قامىن جەگەن ەردىڭ شىنايى كوڭىلى, ىزگى نيەتى ەدى. ارپا ەگۋى دە سول ەل جايىن ويلاعاندىقتان. وزگە شارۋاشىلىقتارداي ەمەس, سابانىن دا ساتپايدى. قاجەت بولسا, كەرەگىنشە جيناپ الىڭدار دەيدى.
سەرىكتەستىك بىرنەشە جىلدان – بەرى چەح كومپانياسىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەيدى. زىعىر ەگەدى. چەحتاردىڭ ءوز تالابى بار: القاپقا جوعارى ساپالى بەلگىلى ءبىر پرەپاراتتاردى عانا ءسىڭىرۋ كەرەك. ەگەر وزگە, ارزانىن سىڭىرسە, زىعىر ساپاسى ب ۇلىنەدى. وندىرىلگەن ءونىم تالاپقا ساي قاپتالىپ, تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ كولىگىمەن ەۋروپاعا جونەلتىلەدى. جۇمىستىڭ مۇنداي ىرعاعى ءتيىمدى. ويتكەنى ارادا دەلدال جوق. ءوز ەڭبەگىمەن وسىرگەن ءونىمنىڭ ناقتى قۇنىن الا الادى.
«داقىلدار ىشىندە تۇراقتى تابىس بەرەتىنى – بيداي. ونى پەتروپاۆل قالاسىنداعى «سۇلتان» ماكارون فابريكاسى ساتىپ الادى. القاپقا ەليتالىق تۇقىم ەگەمىز, – دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى, – ەليتالىق تۇقىم قۇنىنىڭ 70 پايىزى بيۋدجەتتەن سۋبسيديالانادى. ءۇشىنشى رەپرودۋكتسيادان تومەن تۇقىمدى ەشقاشان پايدالانبايمىز. جىل سايىن «قازاگروقارجى» مەملەكەتتىك باعدارلاما جەلىسى ارقىلى 2-3 استىق كومباينىن الۋعا مۇمكىندىك تۋىپ تۇر».
ايتسە دە, شارۋالاردىڭ الدىنان كەسە-كولدەنەڭ شىعاتىن قيىندىق بار, ول – الا جازداعى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىن بۇلداپ ساتۋ.
«ماۋسىمدىق جۇمىستارعا قاجەت بولعاندىقتان الىنعان نەسيەنى ۋاقىتىندا تولەۋىمىز كەرەك. مەملەكەتتىك باعدارلامامەن بەرىلگەن قارجىنى تولەۋ مەرزىمى بارلىعىمىزعا بىردەي. قاراشا جانە اقپان ايلارى. مىنە, وسى ۋاقىتتا الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ ساتىپ الۋشىلارى ءونىمنىڭ باعاسىن تۇسىرۋگە ۇمتىلادى. بىزدەگى جاعدايدى وزبەكستان, قىرعىزستان, تۇركيا مەن ەۋروپا دا جاقسى بىلەدى. نەسيە تولەيتىن ۋاقىت جەتكەندە شارۋالار امالسىزدان ساتا باستايدى, باعا دا تۇسەدى. مىسالى, مەن 400 ملن تەڭگە نەسيە العانمىن. تاياۋ ارادا تولەي باستاۋىم كەرەك», – دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى.
بىلايعى جۇرت جوعارى ءونىم السا, شارۋا تابىسقا كەنەلەدى دەپ ەسەپتەيدى. اقيقاتىن ايتساق, نارىقتاعى بيداي باعاسى جۇمسالعان قاراجاتتى جابۋعا ازەر جەتىپ تۇر.
«2011 جىل بەرەكەلى بولىپ, رەكوردتىق دەڭگەيدە ءونىم جينالدى. كوپ بولعانى نە كەرەك, بيداي باعاسى 8–10 مىڭ تەڭگە بولىپ قالدى. مىنە, وسى كەزدە مەملەكەتتەن 5 ملن توننا استىقتى تونناسىنا 25 مىڭ تەڭگەدەن ساتىپ الۋعا شەشىم شىعاردى. وسى شەشىمنىڭ ارقاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى امان قالدى. كەيىن استىق باعاسى وسكەن سوڭ, مەملەكەت ساتىپ العان استىقتى قايتا ساتىپ پايدا تاپتى. قازىر دە وسىنداي شەشىم شىعارىلسا, وڭ بولار ەدى», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.
تورتكۇل دۇنيەدەگى تۇراقسىزدىق استىق باعاسىنا دا اسەر ەتىپ تۇر. بۇرىن قوماقتى استىق ەۋروپاعا جونەلتىلسە, قازىر بۇل تاراپتا دا ماسەلە بار. بەلورۋسسيا ارقىلى وتەتىن جۇك كولىكتەرى ءۇشىن پولياك شەكاراسى جابىق. مىنە, سوندىقتان ىشكى نارىقتاعى بيداي باعاسى ارزان.
«سوندىقتان تىكەلەي مەملەكەت ساتىپ الاتىن استىق كولەمى كوبەيتىلۋى كەرەك. ال بىزدەگى باعاعا ترەيدەرلەر مەن الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ ساتىپ الۋشىلارى اسەر ەتەدى. مىنە, وسىنداي جاعدايدا تەك بيداي داقىلىن عانا ەگەتىن شاعىن جانە ورتا شارۋاشىلىقتار شىعىنعا باتۋى ابدەن مۇمكىن», دەيدى نارتاي جۇماتاي ۇلى.
اقمولا وبلىسى,
زەرەندى اۋدانى