جايىق وزەنىنە قويىلعان قالقىما سورعى كوشىم سۋارمالى-سۋلاندىرۋ جۇيەسىنە سۋ جىبەرە باستادى. قىركۇيەك ايىندا ىسكە قوسىلعان ستانسا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ وڭتۇستىك اۋداندارىن سۋمەن قامتۋعا شامامەن 50 ملن تەكشە مەتر سۋ ايدايدى.
كوشىم سۋارمالى-سۋلاندىرۋ جۇيەسى – باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اقجايىق, بايتەرەك, جاڭاقالا, قازتالوۆ, تاسقالا اۋداندارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ تۇرعان كۇرەتامىر سانالادى. جۇيە بويىنداعى 4 ءىرى سۋ قويماسىن, جۇزدەگەن شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان سۋ ارناسىنىڭ قالىپتى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە جايىقتان جىلىنا 600 ملن تەكشە مەتر سۋ ءتۇسىپ تۇرۋعا ءتيىس. بىراق كەيىنگى جىلدارى وزەن دەڭگەيى تىم تومەندەپ كەتكەندىكتەن, كوشىم جۇيەسى دە سۋدان تاپشىلىق كورىپ وتىر. تەك بىلتىر, الاپات سۋ تاسقىنى كەزىندە عانا جايىق كوتەرىلىپ, كوشىم جۇيەسىنە 770 ملن تەكشە مەتردەي سۋ وزدىگىنەن قۇيىلدى. بىراق جىلدا بۇلاي بولا بەرمەيدى. 2019 جىلى جۇيەگە بار بولعانى 159 ملن تەكشە مەتر سۋ تۇسكەن. بيىل دا جايىق قايتا ءتۇسىپ كەتتى.
ء«بىز بۇل جۇمىستى ەكى جىل بۇرىن جوسپارلاپ, سورعىلاردى دايىنداپ قويعانبىز. بىراق بىلتىرعى سۋ تاسقىنى كەزىندە ستانسانى قوسۋعا قاجەتتىلىك بولماي قالدى. قازىردە سۋدىڭ دەڭگەيى تۇسۋىنە بايلانىستى سورعىنى قوسىپ, مەحانيكالىق ادىسپەن جايىق سۋىن كوشىم ارناسىنا جىبەرىپ جاتىرمىز. ويتكەنى وڭتۇستىكتەگى 5 اۋداننىڭ مال سۋاتتارى, سۋارمالى جەرلەرى وسى جايىق-كوشىم جۇيەسىنە جۇكتەلگەن. جايىق-كوشىم بويىندا ورنالاسقان شارۋا قوجالىقتارى مەن ەلدى مەكەندەر وسى سۋدى پايدالانىپ وتىر», دەيدى «قازسۋشار» رمك بقو فيليالىنىڭ ديرەكتورى راۋان قۇسايىنوۆ.
سورعى ستانساسىنىڭ ينجەنەر مامانى اسىلبەك ءحايرۋلليننىڭ ايتۋىنشا, قازىر بۇل جەردە ارقايسىسىنىڭ قۋاتى 400 كيلوۆاتتىق 4 ناسوس جۇمىس ىستەپ تۇر. ءبىر ناسوس سەكۋندىنا 1,66 تەكشە مەتر سۋ جىبەرەدى. سوندا تاۋلىگىنە شامامەن 600 مىڭ تەكشە مەتر سۋ الىنىپ جاتىر.
ستراتەگيالىق ماڭىزى بار سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ جايىنا مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا باسا ءمان بەردى. ءوڭىر حالقىن سۋ رەسۋرستارىمەن سەنىمدى قامتاماسىز ەتۋ, سۋ شىعىندارىن ازايتۋ ماقساتىندا «قازسۋشار» فيليالى سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, بىرقاتار ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىستى. سونىڭ ماڭىزدىلارى – جوعارىدا ايتىلعان جايىق-كوشىم جۇيەسى بويىنداعى بىتىك, دوڭگەلەك, پياتيمار سۋ قويمالارى مەن 7 ماگيسترالدىق كانالدى قايتا جاڭعىرتۋ. قازىر مۇنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ جاتىر. ءبىر جاڭالىق – بولاشاقتا سۋدى ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى ەنگىزىلەدى.
«بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كيروۆ سۋ قويماسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسى تولىق ءبىتىپ, پايدالانۋعا بەرىلەدى. بۇدان بولەك, قازىر جايىق-كوشىم جۇيەسىنىڭ جايىقتان شىعاتىن تابيعي ارناسىن تازارتىپ جاتىرمىز. سونداي-اق جانىبەك جۇيەسى دە تولىق جاڭعىرتىلادى. ول جۇمىس باستالىپ تا كەتتى, قازىر قاجەتتى زاتتار ساتىپ الىنىپ جاتىر», دەيدى ر.قۇسايىنوۆ.
سونىمەن قاتار وڭىردە كوپتەن كۇتكەن جالپاقتال سۋ قويماسىنىڭ دا قۇرىلىسى تاياۋ ۋاقىتتا باستالادى. بۇدان بولەك, قازىردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان كيروۆ سۋ قويماسىن قايتا جاڭعىرتۋ, كوشىم ماگيسترالدىق كانالى مەن شاعان وزەنى تارماعىن مەحانيكامەن تازارتۋ, جاڭادان باستالاتىن جانىبەك سۋلاندىرۋ جۇيەسىنە جۇكتەلگەن 192 شاقىرىم ارنالاردى قايتا جاڭعىرتۋ جوبالارىندا دا اۆتوماتتاندىرۋدى ەنگىزۋ جۇمىستارى قاراستىرىلعان.
جىل سايىن سۋ شارۋاشىلىعى جۇيەلەرى مەن ولاردىڭ نەگىزگى جابدىقتارىنىڭ ناقتى تەحنيكالىق جاعدايىن باعالاۋ ماقساتىندا, گيدروتەحنيكالىق يماراتتارعا كوپفاكتورلى زەرتتەۋ جۇرگىزىلەدى. بۇل زەرتتەۋلەر يماراتتاردى دۇرىس پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, بولاشاق جوبالاۋ جۇمىستارىنا نەگىز بولادى. 2024 جىلى 3 نىساندا وسىنداي زەرتتەۋ جاسالسا, بيىل تاعى 4 نىساندا زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«2024 جىلى 13 نىسانعا جاي جوندەۋ جاسالدى. 74 شاقىرىم كانال ءىشىنارا مەحانيكالىق تازارتىلدى. 2025 جىلى 26 نىساندى جوندەپ, 144 شاقىرىم ارنانى تازالاپ جاتىرمىز. بۇگىندە 11 نىسان جوندەلىپ, 100 شاقىرىمنان اسا ارنا تازارتىلدى, جۇمىس جالعاسىپ جاتىر», دەيدى «قازسۋشار» فيليالىنىڭ باسشىسى.
جالپى كولەمى 28,0 ملن تەكشەمەتر سۋ جينايتىن جالپاقتال سۋ قويماسىن سالۋ, تاسقالا اۋدانىنىڭ جايىقباي سۋلاندىرۋ كانالىن قايتا جاڭعىرتۋ ءىسىن يسلام دامۋ بانكى قارجىلاندىرادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى قولداپ, كەيىنگى ەكى جىلدا فيليالدىڭ اۆتوكولىك, ارنايى جەر قازۋ-قۇرىلىس تەحنيكاسى پاركى ەداۋىر جاڭارتىلدى. 2024–2025 جىلدارى مۇندا 67 تەحنيكا ساتىپ الۋ جوسپارلانعان بولسا, قازىردە ونىڭ 51-ءى جەتكىزىلدى. بۇل تەحنيكا فيليالدىڭ قىزمەتىن كۇشەيتىپ, سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋ ءىسىن ساپالى, ۋاقتىلى ورىنداۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
«2024–2028 جىلدارعا ارنالعان سۋ شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنا سايكەس وبلىستا 127 ءىس-شارا اتقارۋ جوسپارلانعان. ءوڭىر باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن, وبلىستاعى سۋارمالى-سۋلاندىرۋ جۇيەسىن بىرىڭعاي باسقارۋ تاسىلىنە كەلتىرۋ ماقساتىندا مينيسترلىكپەن بىرلەسىپ جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. جايىق-كوشىم, جانىبەك سۋارمالى جۇيەلەرىنە تيەسىلى ۇزىندىعى 826 شاقىرىم بولاتىن كانال مەن جالپى اۋدانى 57,0 مىڭ گەكتاردى قۇرايتىن كولدەتە سۋارمالاۋ جۇيەسىن كوممۋنالدىق مەنشىكتەن رەسپۋبليكالىق مەنشىككە الماستىرامىز. بۇل جۇمىس جىل سوڭىنا دەيىن تولىق اياقتالادى. سودان كەيىن بىردەن قالپىنا كەلتىرۋگە كىرىسەمىز», دەيدى ر.قۇسايىنوۆ.
مەملەكەت باسشىسى «سۋ ماسەلەسىن شەشۋ – الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى ساقتاپ, ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ كەپىلى. بۇل – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن باستى فاكتوردىڭ ءبىرى» ەكەنىن باسا ايتىپ وتىر. ەندەشە, ايماقتى سۋمەن كەپىلدى ءارى ۇتىمدى قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىس كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى