شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيالار قانشا سالىق تولەيدى؟

«Ranking» ساراپشىلارىنىڭ مالى­مە­تىنشە, ۇكىمەتتە بۇل سالىق شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيالاردى وتاندىق كوم­پانيالارمەن تەڭەستىرىپ, نارىق­تى باسەكەگە قابىلەتتى ەتەدى دەگەن پىكىر بىرنەشە رەت ايتىلدى. شىندىعىندا, جاعداي مۇلدە باسقاشا. وتاندىق كومپانيالار, سونىڭ ىشىندە ينتەرنەت-كومپانيالار مەن ماركەتپلەيستەر ققس-تان بولەك تاعى دا كوپ­تەگەن سالىق پەن تولەم جاساۋعا مىندەتتى.

شەتەلدىك كومپانيالار تەك ققس تولەسە, وتاندىق كومپانيالار ققس, كتس (كورپو­را­تيۆتى تابىس سالىعى), الەۋمەتتىك سالىق, م ۇلىك سالىعى (ەگەر بولسا), باسقا دا سا­­لىقتار, كەدەن الىم­دارى (قاجەت بول­­عان جاع­دايدا), الەۋمەتتىك اۋدا­رىم­دار, جۇ­مىس بەرۋشىنىڭ مىندەتتى زەينەت­­اقى جار­ناسى, مىندەتتى الەۋمەتتىك مە­دي­­تسينالىق ساقتاندىرۋ اۋدارىمىن تو­لەي­دى.

تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن شەتەلدىك كومپا­نيالاردىڭ كەيبىرىن جانە ققس-تى نە ءۇشىن تولەيتىنىن ايتىپ وتەيىك: ماسەلەن, «Google» كومپانيا­سى «Google Play» ارقىلى جارناما قىزمەتتەرىن ۇسىنعانى, سونداي-اق قوسىمشالار مەن مەدياكونتەنت ساتقانى; «Apple» كومپانياسى «iTunes» جانە «App Store» ارقىلى كونتەنت ساتقانى, سونداي-اق «Apple Music» جانە «iCloud» قىزمەتتەرىنە قوسىلعانى; «Netflix» ۇزدىكسىز بەينە تاراتۋ قىزمەتى; «Amazon» كومپانياسى «Amazon Web Services» (AWS) پلاتفورماسى ارقىلى ساتى­لاتىن تسيفرلىق تاۋارلار مەن دەرەك­تەردى جەلىدە ساقتاۋ قىزمەتتەرى ءۇشىن سالىق تولەيدى. بىلتىردان باستاپ تىزىمگە «Temu», «Garmin», «Twitch», «1688.com Pte Ltd», «Alibaba.com», تاعى باسقا كومپانيالار ەندى.

2024 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا 76 شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيا ەل بيۋدجەتىنە شامامەن 41 ملرد تەڭگە تولەدى (بۇل تىزىمگە الەمدىك IT-الىپتار مەن ونلاين-ماركەتپلەيستەر كىرەدى). ماسەلەن, «Temu» – 5,9 ملرد تەڭگە, «iHerb» – 4,6 ملرد تەڭگە, «Lamoda» – 1,3 ملرد تەڭگە, «eBay Marketplaces GmbH» – 308,2 ملن تەڭگە, «Aliexpress Russia Holding Pte Ltd» 151,1 ملن تەڭگە.

«ەلدەگى ەڭ ءىرى بەس ماركەتپلەيس مەملەكەت قازىناسىنا 185,5 ملرد تەڭگە اۋدار­دى. «Kaspi.kz» – 133,7 ملرد تەڭگە, «Wildberries» – 37 ملرد تەڭگە, «Ozon» – 9,8 ملرد تەڭگە, OLX – 3,6 ملرد تەڭگە, «Flip.kz» 831 ملن تەڭگە سالىق تولەدى.

«كورىپ وتىرعانىمىزداي, «Google سالىعى» ويىن شارتتارىن تەك ءىشىنارا تەڭەستىرسە دە, شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيالار ءالى دە باسىمدىققا يە. شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيا­لار تەك تسيفرلىق قىزمەتكە ققس تولەسە, وتاندىق كومپانيالار, ياعني ءىرى ماركەتپلەيستەر نەمەسە سەرۆيستىك پلاتفورمالار بىرقاتار مىندەتتەمەنى ورىندايدى. ناتيجەسىندە, وتاندىق كومپانيالار قازىناعا ايتار­­لىق­تاي ۇلەس قوسىپ, سونداي-اق حالىقتى جۇمىس­پەن قامتاماسىز ەتەدى, ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتىپ, مەملەكەت ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا سالادى. شەتەلدىك ونلاين-الىپتار ءوز كولەمى مەن تابىسىنا قاراماستان, قازاقستاندا تەك شارتتى سالىق تولەۋشى بولىپ وتىر. ولار تەك ەڭ قاجەتتى مىندەتتەمەلەردى ورىنداپ جات­قاندا, بيۋدجەتتى تولىقتىرۋ ءارى ەلدىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ ەنشىسىندە قالادى», دەيدى ساراپشىلار.