«بىزگە مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭدى ازىرلەۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت بولادى. مەملەكەتكە قىزمەت ەتۋ ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ ءۇشىن نەگىز بولۋى ءتيىس.
مەملەكەتتىك قىزمەت ەتنوستىق قاتىستىلىعىنا قاراماستان, مەريتوكراتيا قاعيداتتارى نەگىزىندە ءوزىن ءوزى كورسەتۋگە ءبىردەي مۇمكىندىكتەر بەرەتىن ءادىلەتتى قازاقستاندىق قوعامنىڭ تۇپبەينەسىنە اينالۋى كەرەك». ەلباسى ن. نازارباەۆ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XVI سەزىندە بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى تولىق اتتەستاتسيادان وتكىزىپ, مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن قورعاۋ مەن جەمقورلىققا جول بەرمەۋدىڭ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك ەكەنىن باسا ايتتى.
شىنىندا سىبايلاس جەمقورلىق مەملەكەتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن تومەندەتىپ, قوعامدا دەموكراتيالىق قايتا قۇرۋلاردى جۇزەگە اسىرۋدى تەجەيتىنى, ەلدىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە كولەڭكە تۇسىرەتىنى بەلگىلى. حالىقارالىق ءتاجىريبەگە كەلسەك, مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىق ءبىر-بىرىمەن مۇلدە سىيىسپايتىن ءتۇسىنىكتەر. وكىنىشكە قاراي ارامىزدا مۇنى تۇسىنبەي جۇرگەن ازاماتتار دا جوق ەمەس. سولاردىڭ سىبايلاس جەمقورلىق ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ سالدارىنان ءتۇرلى يگىلىكتەر زاڭسىز الىنىپ, ناتيجەسىندە قوعام مۇددەلەرىنە نۇقسان كەلتىرىلەدى جانە مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بەدەلى تومەندەيدى. وسى باعىتتا ارنايى زاڭدىلىق اكتىلەردى قابىلداۋ, جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ, سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەردى جاساۋعا مۇمكىندىك كوزدەرىن بارىنشا ازايتۋ سياقتى ءىس-شارالار جۇيەسى جاسالىنىپ جاتىر.
ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى تولىق اتتەستاتسيادان وتكىزۋ ءماسەلەسى مەملەكەتتىك بيلىك اپپاراتىنداعى بىلىكتىلىگى تومەن قىزمەتكەرلەردى انىقتاپ, كادر ساپاسىن جاقسارتۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن قولدانۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قاتارى ءباسەكەگە قابىلەتتى, باسقارۋشىلىق ويلاۋعا داعدىلانعان ماماندارمەن تولىقتىرىلادى. ياعني, ەل تۇرعىندارىنا ساپالى قىزمەت ۇسىنىلىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتە كاسىبي بىلىكتى, ءوز ءىسىنە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ادال ازاماتتار جۇمىس ءىستەيتىن بولادى. سونىمەن قاتار, شەنەۋنىكتەرمەن مەملەكەتتىك قىزمەت الۋشىلاردىڭ قارىم-قاتىناسىن ازايتۋ ءۇشىن, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ جانە ءبىرقاتار قۇجاتتاردى ەلەكتروندى پورتال ارقىلى الۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ قاراستىرىلاتىن بولادى.
سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋدىڭ پارمەندى تەتىگى – قوعامدىق باقىلاۋ. مەملەكەتتىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتىنىڭ ءتيىمدىلىگى, ءبىرىنشى كەزەكتە, سوت تورەلىگىنىڭ ءمىنسىز جۇيەسىن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى. سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋ, سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن سوت قىزمەتىندەگى سىبايلاس جەمقورلىقتى بولدىرماۋ, ونىڭ ىشىندە سۋديالىققا ۇمىتكەر تۇلعالارعا قويىلاتىن تالاپتاردى قاتاڭداتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. بۇل ءجونىندە ەلباسى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سوڭعى سەزىندە وتە وتكىر ايتتى.
مەملەكەت پەن قوعامنىڭ تىعىز سەرىكتەستىگى عانا سىبايلاس جەمقورلىققا تابىستى قارسى تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قوعامنىڭ قولداۋىنسىز جوعارىدان جۇرگىزىلىپ جاتقان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى شارالار تەك ءىشىنارا ناتيجە بەرەتىنى ءسوزسىز. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋدا ءوسكەلەڭ ۇرپاقپەن جۇمىس قاعيداتتى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. تەك جاس كەزىنەن مىنەز-ق ۇلىقتىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستاندارتتارىن ەنگىزۋ, بۇل الەۋمەتتىك ز ۇلىمدىقتى جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سىبايلاس جەمقورلىقتى ۇلتتىق مادەنيەتكە جات قۇبىلىس رەتىندە سەزىنۋ جانە قابىلداماۋ – قوعامىمىزدىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتىنىڭ نەگىزى بولۋى تيىس. كوررۋپتسيامەن كۇرەس باعىتىنداعى ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ. بۇل جۇمىستىڭ نەدەن قۇرالىپ, ونىڭ ناتيجەسىنىڭ قانداي بولاتىنىن جەتە تۇسىنە وتىرىپ, قاي باعىتتا جۇمىس جۇرگىزەتىنىمىزدى ءبىلۋىمىز قاجەت. ەلباسىنىڭ بۇل سالاعا تىڭ سەرپىن بەرۋى جانە بىرلەسكەن جۇمىستارىمىزدىڭ باعىتى جەمقورلىققا مۇلدەم توزبەۋشىلىكتىڭ جاعدايىن قالىپتاستىرادى دەپ سەنەمىن.
سونداي-اق, ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول» جولداۋى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ستراتەگيالىق دامۋىنىڭ باعدارشامى ءارى بۇل جان-جاقتى ويلاستىرىلعان ناقتى ءىس-ارەكەتتەر جوسپارى بولىپ تابىلادى. جەتىستىگىمىزدى سارالاپ, كەلەشەگىمىزدى باعدارلاۋعا, ەڭ باستىسى بارشامىزعا ورتاق ۇلى ماقساتقا جەتۋدىڭ دۇرىس جولىن بىرلەسە ايقىنداۋىمىزعا باعىتتالادى. قاجىرلى ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن, كەلەشەگى كەمەل نۇرلى جولدا ءبىرلىگىمىزدى بەكەمدەپ, ايانباي تەر توگۋىمىز كەرەك.
ماقسات قوجاباەۆ,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى جامبىل وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى.
جامبىل وبلىسى.