اقمولا وبلىسىنىڭ قاتاركول كەنتىندە قازاقستان ەنەرگەتيكتەرى ارداگەرلەرىنىڭ ەكىنشى سەزى بولىپ ءوتتى.
ناق وسى جيىندا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ الداعى بەس جىلعا ارنالعان تۇزەتىلگەن جوسپارى قازاقستاننىڭ داعدارىستان شىعۋى ورايىنداعى باسىم باعىت دەپ جاريالاندى. ءسويتىپ قازاقستان ەلەكترەنەرگەتيكالىق قاۋىمداستىعى مۇرىندىق بولىپ, بۋرابايداعى “KEGOC” اق وقۋ ورتالىعىنداعى وتكەن قازاقستان ەنەرگەتيكتەرى ارداگەرلەرىنىڭ ەكىنشى رەسپۋبليكالىق سەزىنىڭ قورىتىندىسىندا قابىلدانعان قاراردىڭ ءبىر تارماعى وسى جايدى ايعاقتادى.
قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ يندۋستريالدىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسىن تابىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەنەرگەتيكالىق قۋاتتاردى ۇلعايتۋ قارقىنىن, ەلەكتر ستانسالارى مەن ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ جابدىقتارىن جاڭالاۋ مەن قايتا قۇرۋدى جەدەلدەتىپ, ەنەرگەتيكا سالاسىن باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ەلدىڭ بۇكىل ەنەرگەتيكالىق كەشەنىنىڭ قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. مىنە, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ, “KEGOC” اق پەن سالا كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى جانە ەنەرگەتيكا ارداگەرلەرى باس قوسقان سەزگە قاتىسۋشىلار وسىنداي ورتاق وي توعىسىنا كەلدى.
“قازاقستان ەكونوميكاسىن يندۋستريالدىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باعدارلاماسىن جەدەل ىسكە اسىرۋداعى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنىڭ ءرولى” تاقىرىبىنداعى نەگىزگى باياندامانى قاۋىمداستىق توراعاسى شايمەردەن ورازالينوۆ جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەت ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىن دامىتۋدىڭ تاياۋداعى بەس جىلعا, ياعني 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باعدارلاماسىن ازىرلەۋدە. وسى كەزەڭدە جاڭا قۋاتتىلىقتاردى قاتارعا قوسۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەلەكتر ستانسالارىن كەڭەيتۋ بەلگىلەنگەن. باعدارلامادا “KEGOC” اق كومپانياسى ىسكە اسىرىپ جاتقان قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەلەكتر تورابىن دامىتۋعا ەرەكشە ورىن بەرىلگەن. وسى جۇمىستا ايتارلىقتاي ىلگەرى باسۋشىلىق بايقالادى. مىسالى, ۆل-500 كۆ “سولتۇستىك-وڭتۇستىك”, “ەكىباستۇز-باتىس” جەلىلەرىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ۇلتتىق ەلەكتر تورابىنىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ەداۋىر ارتتىرۋعا, رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەرىنىڭ ءزارۋ تۇتىنۋشىلارىن ەلەكترمەن سەنىمدى جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
220-500 كۆ-تىق ەلەكتر ستانسالارى مەن ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ جابدىقتارىن جاڭالاۋ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جونىندە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋ كوزدەلۋدە. بەلگىلەنگەن جوسپارلاردى 2015 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2,8 ترلن. تەڭگە ينۆەستيتسيا قاجەت ەتىلەدى.
ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ءىس-جاي جانە ونداعى اعا ۇرپاقتىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىرعان تولعاقتى پروبلەمالار جايىندا قازاقستان ەنەرگەتيكتەر ارداگەرلەرى كەڭەسىنىڭ توراعاسى سوۆەتحان نۇرپەيىسوۆ اڭگىمەلەدى. ول, اتاپ ايتقاندا, ەنەرگەتيكا نىساندارىن سالۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جاڭالاۋ جونىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس قارقىنى مەن كولەمى ەكونوميكانىڭ دامۋ دەڭگەيىنەن ارتتا قالىپ قويعانىن تىلگە تيەك ەتتى. 19,1 مىڭ مۆت قۋاتتىلىق قويىلعان جاعدايدا قازاقستان ەلەكتر ستانسالارى 14,8 مىڭ مۆت قۋاتقا عانا يە. 2010 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا قۋاتتىلىقتاردىڭ الشاقتىعى 4,3 مىڭ مۆت قۇراعان. جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىنىڭ ەنەرگيا ءوندىرۋشى قۋاتتارىنىڭ 41 پايىزعا جۋىعى 30 جىلدان ارتىق پايدالانىلىپ كەلەدى. مۇنىڭ ءوزى اپاتتى احۋالداردىڭ شىعۋى ورايىنداعى تاۋەكەلدەردى ايتارلىقتاي ارتتىرا تۇسۋدە. جاعدايدى تۇزەتۋ ءۇشىن گەنەراتسيا سەكتورىنا ينۆەستورلار مەن قارجىنى كوبىرەك تارتۋ كەرەك. بۇگىنگى تاڭدا جاڭا ەلەكتر ستانسالارىن سالۋدى جانە قولدانىستاعىلارىن جاڭالاندىرىپ, كەڭەيتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن قۋاتتىلىق رىنوگىنىڭ مودەلى جاسالۋدا. بۇل تۋرالى ارداگەرلەرگە “KEGOC” اق باسقارۋشى ديرەكتورى ۆلاديمير وسوچەنكو ايتىپ بەردى.
ارداگەرلەر ءوز كەزەگىندە جامبىل گرەس-ءى قۋاتتىلىعىنىڭ تولىق پايدالانىلماي وتىرعاندىعىنا قىنجىلىستارىن ءبىلدىردى. اقساقالدار مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ينسپەكتسيا مەن مەملەكەتتىك ەنەرگوباقىلاۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءرولى تومەندەپ كەتكەندىگىن وكىنىشپەن اتاپ كورسەتتى. سونىڭ سالدارىنان ەنەرگەتيكا نىساندارىن قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى مەن پايدالانۋ ەرەجەلەرىن ساقتاۋ تۇرعىسىنان تولىق قۇقىقتى ينسپەكتورلىق تەكسەرىس جۇرگىزىلمەيدى, قاجەتتى ءنورماتيۆتى-تەحنيكالىق نۇسقاۋلىقتار مەن اپاتتاردىڭ الدىن الاتىن پارمەنحاتتار شىعارىلمايدى.
تاعى ءبىر سۇراق بىلاي قويىلدى: ينجەنەر-تەحنيك قىزمەتكەرلەرى مەن جۇمىسشى كادرلاردى دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى ءوزىن-ءوزى اقتاعان رەسپۋبليكالىق وقۋ ورتالىقتارى نەگە جۇمىس ىستەمەيدى؟ سەز دەلەگاتتارىن وزگەرىسكە ۇشىراعان ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بىرقاتار اسا ماڭىزدى قىزمەتتەرىن سالالىق ۇيلەستىرۋشىگە (ارەم) بەرۋ تاقىرىبى دا بەيجاي قالدىرمادى. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا, ەلدىڭ تەحنيكالىق تۇرعىدان كۇردەلى, كوپسالالى ەنەرگەتيكالىق كەشەنىنىڭ ىرعاقتى جۇمىسى دەربەس ۆەدومستۆو تۇرىندەگى ورتالىق كاسىبي ورگاننىڭ قۇرىلۋىن تالاپ ەتەدى. ۋكراينا, بەلارۋس, وزبەكستان سياقتى تمد-نىڭ بىرقاتار جەتەكشى ەلدەرى بۇرىنعى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىن ساقتاپ قالۋلارى تەگىن ەمەس.
سەز دەلەگاتتارى ءتيىستى قارار قابىلداپ, ونى يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعى مۇقيات قارايتىنىنا, ءسويتىپ قابىلدانعان شارالار مەن شەشىمدەر جايلى قازاقستان ەنەرگەتيكتەرى ارداگەرلەرىنىڭ كەڭەسىنە حابارلايتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىردى.
الەكسەي جۋكوۆ.