ەكولوگيالىق مادەنيەت – ەلدىكتىڭ كورسەتكىشى

تازالىق جۇمىستارى ۇزدىك­سىز جالعاسىپ جاتىر. وعان 150-دەي تەحنيكا مەن ەكى مىڭنان استام ەڭبەككەر جۇمىلدىرىلعان. سەنبىلىكتەرگە قالا تۇرعىندارى ەرەكشە ىقىلاس تانىتادى. اكتسياعا ۇلەس قوسقاندار اراسىندا ەڭبەك اردا­گەرلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى, ءتۇرلى مەكەمە قىز­مەتكەرلەرى مەن ەرىكتى جاستار بار.

ەكولوگيالىق باستاما اياسىندا وتكەن جىلى قالادا 200 مىڭعا جۋىق اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى. مەگاپوليستە تازالىققا قاتىستى تۇرعىنداردىڭ ۇسى­نىس-شاعىمدارىن قابىلدايتىن جەلىدە «TazaQazBot» ارنايى پلاتفورما ىسكە قوسىلدى. بۇگىنگە دەيىن وعان تۇرعىنداردان 205 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. ونىڭ 159-ى قارالىپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداندى.

جەرگىلىكتى اكىمدىك قالانى كورىك­تەن­دىرۋ ماقساتىندا ءبىرتالاي جۇمىس اتقارىپ جاتىر. شاھاردىڭ ماگيسترالدى جول قيىلىستارىنا, اينالما جولدار مەن جول جيەكتەرىنە كوپجىلدىق راۋشان گۇلدەرى ەگىلدى. ماماندار گۇلدەردىڭ ءتۇرى مەن تۇستىك ۇيلەسىمىنە دە ەرەكشە ءمان بەردى. قالانى كوركەيتۋ جۇمىستارى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل 13%-عا ارتىق ورىندالدى.

بۇگىندە جول جيەكتەرىنە كوگال ەگىلىپ, تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسى ورناتىلىپ جاتىر. سول ارقىلى كوشەدەگى شاڭ-توزاڭدى ازايتىپ, جالپى شاھاردىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتۋ كوزدە­لىپ وتىر. ودان بولەك, جاز كۇندەرى اپتاپ ىستىقتا سالقىن اۋا كليما­تىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قالادا بىر­­قاتار جۇمىس قولعا الىندى. اتاپ ايتقاندا, شاھاردىڭ ءار اۋماعىندا ورنا­لاسقان قالالىق جايلى ورتانى دامىتۋ باس­قارماسىنا قاراستى 40 سۋبۇرقاق جوندەلىپ, جاڭارتىلىپ جاتىر. بۇل جۇمىستارعا قازىنادان 250 ملن تەڭگە ءبولىندى. سونىمەن بىرگە «بمك» كانالىنان «جاڭا شەك» كانالىنا سەكۋندىنا 200-250 ليتر سۋ بوساتىلدى. وسى كانالدان تاراعان اعىن سۋ ايماۋىتوۆ, اقپان باتىر, يلياەۆ, ادىربەكوۆ, تاۋكە حان داڭعىلى, تولستوي, تاشەنوۆ, قازىبەك بي, دۋلاتي, شايمەردەنوۆ, جەلتوقسان, تەمىرلان تاس جولى كوشەلەرىنىڭ جيە­گىندەگى ارىق-اتىزدارعا بارىپ قۇيى­لادى. الداعى ۋاقىتتا «شىمكەنت» كانا­لى ارقىلى قازىبەك بي, دۋلاتي كوشە­­لەرىندەگى, اباي ساياباعى بويىنداعى ارىق­تارعا سۋ جىبەرۋ كوزدەلىپ وتىر.

قالادا جايلى ورتانى قالىپ­تاس­تىرۋعا وزەن-كولدەردىڭ جاعاسىن بەكىتۋ جۇمىستارى دا كىرەدى. ايتالىق, وسى باعىتتا بادام وزەنىنىڭ ارناسى نىعاي­تىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, جىلان­بۇزعان, توعىس, ماياتاس تۇرعىن الاپتارى, اباي, تۇران اۋداندارىنداعى ەلدى مەكەندەرگە تونەتىن قاۋىپ سەيىلدى. بيىل دا وزەننىڭ ءبىراز اۋماعىندا جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارى جۇر­گى­زىلەدى. وسى ماقساتقا وراي جوبالىق-سمەتالىق قۇجات­تامالار ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتاما جاسالدى. قۇرىلىس جۇمىستارى الداعى ۋاقىتتا باستالادى. سونداي-اق دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن ماياتاس تۇر­عىن الابىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان كوپىر مەن ويىن الاڭشاسى سالىندى. ال قىزىلجار ەلدى مەكەنىندە اسپالى كوپىر قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇدان وزگە, بيىل «اباي», «مەتاللۋرگ», «الاتاۋ», «جەڭىس», «وتباسى اللەياسى» ساياباقتارىندا بالا­لار ويىن الاڭدارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنىمەن قوسا, قالادا جاڭا اللەيالار بوي كوتەرىپ جاتىر. كەيىنگى ەكى جىلدا بىرنەشە گۇلزار سالىنىپ, تۇرعىندار يگىلىگىنە بەرىلدى.

اكىمدىك قولعا العان جۇمىستىڭ ءبىرى – ورمان قورىن مولايتۋ. كەيىنگى ءۇش جىلدا 276 گا جەرگە 230 مىڭ ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىلدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جاسىل جەلەك قالانىڭ ەكولوگيالىق ­احۋالىن جاقسارتادى. ويتكەنى جىلدان-جىل­عا شاھاردا كولىك پەن ءوندىرىس وشاق­تارى­­نىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.