تالىستى كورەم دەسەڭ, اقسايعا كەل!

جاقىندا باتىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ ءبورلى اۋدا­نىنا جولىمىز ءتۇستى. اقساي قالاسىنداعى اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە ارنايى ات باسىن تىرەدىك. قازىنالى قاراشىعاناعىمەن ايگىلى ءوڭىر­دىڭ مۇراجايى نەگىزىنەن گاز بەن مۇنايعا, ەكونوميكالىق, تەحنيكالىق جەتىستىكتەرگە تولىپ, وزگە تاقىرىپقا ورىن قال­ماعان شىعار دەپ ويلا­عانبىز. قاتەلەسىپپىز.

ءوڭىردىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن تولىق قامتىعان مۋزەيدى ارالاپ كەلە جاتىپ, كيىز ءۇي­دىڭ كەرەگەسىنە ىلىنگەن مىنا بۇيىمدارعا كوزىمىز ءتۇستى. جىل­قى مەن تۇيەنىڭ باس تەرىسى تۇتاس سويىلىپ, وڭدەلىپ, ءادىپتى نوقتا تاعىلىپ, ەرەكشە قورجىنعا اينالىپتى.

اپىرماي, مىناۋ – تالىس قوي! مۇنىڭ ءبىر اتاۋى – باسپاق. ءبىراز جىل بۇرىن قولونەرشى تابيعات دوسىم جىلقىنىڭ باس تەرىسىنەن ءبىر ۇلگىسىن جاساعانى ەسىمدە.

«ەرتەدە ءبىر بايدىڭ ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىسى بولعان ەكەن. ءبىر جى­لى قىس قاتتى بولىپ, بۇكىل جىلقى قىرىلىپتى. قۇ­رىعىن قولىنا ۇستاپ قالعان باي ونەرلى ەكەن. ولگەن جىلقىسىن سويىپ, وڭدەپ, باس تەرىسىنەن دوربا جاساپتى. ول ىدىس-اياق سالىپ قويۋعا, ۇستانىڭ قۇ­رالدارىن ساقتاۋعا, كوشى-قون كەزىندە پايدالانۋعا تاپتىرمايتىن قورجىنعا اينالىپتى. تاپسىرىس كوبەيىپ, شەبەر جىگىتتىڭ ساۋداسى ءجۇرىپ, كوپ كەشىكپەي-اق جۇت جۇتقان بايلىعىن قايتا جيناپ العان ەكەن. «باسقا تۇسسە, باسپاقشىل» دەگەن ءسوز وسىدان قالىپتى...»

وسى اڭگىمەنى مايىن تامىزىپ ايتىپ بەرگەن قول­ونەرشى, سۋرەتشىلەر ودا­عى­نىڭ مۇشەسى تابيعات قو­جان­باەۆ ۇلكەندەردەن سۇراس­تىرا ءجۇرىپ, تالىستى قايتادان قال­پىنا كەل­تىرگەن بولاتىن. مىنا جىل­قىنىڭ باسىنان جاسالعان تالىس سول بولىپ شىقتى. مۋزەي قورىنا 2001 جىلى قابىلدانعان بۇيىم كەل­گەن جاننىڭ نازارىن وزىنە اۋدارىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق قول­ونەرىنىڭ ءبىر تاريحىنان حابار بەرىپ تۇر.

ءبورلى تاريحي-ولكەتانۋ مۋ­زەيىنىڭ ەكسكۋرسوۆودى انيتا حاناتقىزى تۇيە تەرىسىنەن جاسالعان ەكىنشى تالىستى 2013 جىلى نۇرزيا وپاعاليقىزى ەسىمدى تۇرعىن تاپسىرعانىن اي­تادى. ءبىر قىزىعى, بۇل تالىس تۇرمىس-تىرشىلىكتە قولدا­نىلعان, ناعىز جادىگەر بولىپ شىقتى. تۇيە تالىستىڭ يەسى – زايلاعالي قازيەۆ 1921 جىلى, ال زايىبى زاۋرەجامال 1924 جىلى تۋعان ادامدار ەكەن. وكى­نىشكە قاراي, باسقا دەرەك جوق.

باتىس قازاقستان وبلىسى