الماتى قالاسىنداعى تۇڭعىش مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى – وزىندىك دارا جولىن قالىپتاستىرعان ونەر ورداسى. بۇگىندە 90 جىلعا جۋىق تاريحى بار تەاتر ەلىمىزدە جانە شەتەلدەردە وتكەن رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدارىندا كوپتەگەن جۇلدەلى ورىنعا يە بولىپ, توپ جارىپ ءجۇر. ونەر وشاعىنىڭ رەپەرتۋارىنىڭ اۋقىمى كەڭەيىپ, جاس بالدىرعاندارمەن قاتار, ەرەسەكتەر اۋديتورياسىنا دا الەمدىك كلاسسيكالىق شىعارمالاردى قۋىرشاق بەينەسىندە ساحنالايدى. كورەرمەنگە جول تارتقان ءار قويىلىم ىستىق ىقىلاسقا بولەنىپ, كاسىبي تەاتر ماماندارى تاراپىنان جوعارى باعاعا يە بولىپ كەلە جاتقانى – قۋانتارلىق جايت.
بيىل دا تەاتر ۇجىمى ءۇشىن جەمىستى ءارى جەڭىسكە تولى بولدى. جەمىستى دەيتىنىمىز – جىل باسىنان كىشكەنتاي بالدىرعاندارعا ارنالعان كوڭىلدى ءارى قىزىقتى شارل پەررونىڭ «ەتىك كيگەن مىسىق» (رەجيسسەرى بولات مومىنجانوۆ), جاسوسپىرىمدەر اۋديتورياسىنا ورايلاستىرىلعان قازاق سپورت تاريحىندا وشپەس ءىز قالدىرعان ۇلت ماقتانىشى, وليمپيادا چەمپيونى بەكزات ساتتارحانوۆقا ارنالعان «چەمپيون» (رەجيسسەرى ءورازالى اقجارقىن-سارسەنبەك) جانە ەرەسەكتەرگە ارنالعان ورىس كلاسسيگى ن.گوگولدىڭ پسيحولوگيالىق وقيعاعا تولى, فيلوسوفياسى تەرەڭ «شەكپەن» (رەجيسسەرى نيكولاز ساباشۆيلي) قويلىمدارى تەاتر رەپەرتۋارىن تولىقتىردى.
ونەر ورداسى اتالعان جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا تۇڭعىش رەت كانادانىڭ وتتاۆا قالاسىندا وتكەن I حالىقارالىق «وتتاۆا» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالىندە اعىلشىن دراماتۋرگى ۋ.شەكسپيردىڭ «رومەو مەن دجۋلەتتا» (رەجيسسەرى دينا جۇماباەۆا) شىعارماسىن ساحنالاپ, «گران-پري» جۇلدەسىنە يە بولدى. بىرنەشە دۇركىن الەمدىك تەاتر فەستيۆالدارىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان ايگىلى ماحاببات وقيعاسىن بايانداعان قويىلىم الەمدىك ارەنادا قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق قۋىرشاق ونەرىنىڭ اتاعىن اسپانداتتى.
الماتىلىق قۋىرشاق تەاترى وتاندىق قۋىرشاق تەاترى ونەرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ءارى حالىقارالىق مادەني ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماقساتىندا جىل سايىن الەمنىڭ بەدەلدى تەاتر فەستيۆالدارىنا قاتىسۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. سونىڭ كەزەكتى كورىنىسى وسى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنىڭ 18 – 22 كۇندەرى ارالىعىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى گرودنو قالاسىندا وتكەن IV حالىقارالىق «ليالكى ناد نيومانوم» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالىنە زاماناۋي باعىتتاعى, تاربيەلىك ءمانى زور, بالدىرعاندارعا ارنالعان «قازدار مەن اققۋلار» (رەجيسسەرى انتون زايتسەۆ) ەرتەگىسىمەن قاتىسىپ, «ارنايى ديپلوم» يەلەندى. قازاقستان, وزبەكستان, رەسەي جانە وزبەكستاننىڭ ۇزدىك قۋىرشاق تەاترلارى باس قوسقان ونەر مەرەكەسىندە فەستيۆال قاتىسۋشىلارى مەن قوناقتارىنىڭ كورەرمەننىڭ تولاسسىز قۇرمەتىنە بولەنۋى – زور جەتىستىك.
سونداي-اق الماتى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى 23 – 27 قىركۇيەك ارالىعىندا باتۋمي قالاسىندا وتكىزىلگەن II حالىقارالىق «Batumi International Puppet Theatre Festival – 2024» قۋىرشاق تەاترلار فەستيۆالىنە ۋيليام شەكسپيردىڭ ايگىلى پەساسى سارىنىمەن ساحنالانعان «ماكبەت. يلليۋزيا» (رەجيسسەرى دينا جۇماباەۆا) قويىلىمىمەن قاتىسىپ, ونەر دوداسىندا «ۇزدىك رەجيسسەر» اتالىمىن يەلەندى.
II حالىقارالىق «Batumi International Puppet Theatre Festival – 2024» قۋىرشاق تەاترلار فەستيۆالىندە قازاقستاننان تىس يتاليا, يسپانيا, برازيليا, فرانتسيا, پولشا, گرۋزيا مەملەكەتتەرىنىڭ تانىمال تەاتر ۇجىمدارى باق سىناپ, كورەرمەن نازارىنا قويىلىمدارىن ۇسىندى. تەاتر فەستيۆالىنىڭ باستى ماقساتى – قۋىرشاق تەاترى ونەرىنىڭ الەمدىك كەڭىستىكتە دامۋ جولىن ساقتاي وتىرىپ, ءار ەلدىڭ رەپەرتۋار ساياساتىمەن كەڭىنەن تانىسۋ, ونەر وشاقتارىنىڭ شىعارماشىلىق تىنىسىن باعامداۋ. قازىرگى تاڭدا «باتۋمي» حالىقارالىق قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالى – اتالعان قالانىڭ قولتاڭباسىنا اينالعان مادەني شارا. فەستيۆال كونكۋرستىق باعىتتا بولعاندىقتان, قويىلىمدارعا شەتەلدىك ۇزدىك ساراپشىلار باعا بەردى. سونىمەن قاتار فرانتسيا, يتاليا, يسپانيا جانە تۇركيانىڭ جەتەكشى تەاتر ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن «ارتىستىك شەبەرلىك» جانە «قۋىرشاق جۇرگىزۋ» باعىتتارى بويىنشا قىزىقتى ءارى تانىمدىق شەبەرلىك دارىستەرى وتكىزىلدى.
جۇزدەگەن ءوتىنىم اراسىنان اتالعان فەستيۆالعا ساراپتالىپ قاتىسقان «ماكبەت. يلليۋزيا» قويىلىمى وسىعان دەيىن بىرقاتار بەدەلدى دودالاردا جەڭىستەرگە جەتكەن-تۇعىن. اتاپ ايتقاندا, وسى قويىلىم V حالىقارالىق «Balausa» ەكسپەريمەنتالدى سپەكتاكلدەر فەستيۆالىندە – «گران-پري» جانە «ۇزدىك ستسەنوگرافيا» (قازاقستان, اقتوبە), ال XIV حالىقارالىق تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ «مىڭ تىنىس – ءبىر داۋىس» تەاتر فەستيۆالىندە – «ارنايى ديپلوم» (تۇركيا, كونيا) جانە IV حالىقارالىق «تەART-كوكشە» تەاتر فەستيۆالىندە – «ياكوۆ كۋكلينسكي اتىنداعى ارنايى سىياقى» (قازاقستان, كوكشەتاۋ) يەگەرى اتاندى.
جۇلدەلى اتانعان الماتى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى 2024 جىلدىڭ 28 قىركۇيەك – 2 قازان كۇندەرى ارالىعىندا گرۋزيانىڭ باتۋمي, كۋتايسي, احالتسيحە, بورجومي, تبيليسي قالالارىندا گاسترولدىك ءىس-ساپار وتكىزىپ, قازاق قۋىرشاق ونەرىن دارىپتەپ قايتتى.
قۋانتارلىق جايتتىڭ ءبىرى – قۋىرشاق تەاترى قازان ايىنىڭ 10-ى كۇنى ءوزىنىڭ مەرەيلى 89-ماۋسىمىنىڭ شىمىلدىعىن ءتۇردى. ونەر ورداسى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قۋىرشاقتاردىڭ بارلىق ءتۇرى ونەر كورسەتەتىن «جۇلدىزدى قۋىرشاق» كونتسەرت-سپەكتاكلىنىڭ پرەمەراسىن ۇسىنىپ, سالتاناتتى كەش وتكىزدى.
تەاتر ۇجىمى ونەرگە سۇيىسپەنشىلىگى زور, تالعامى جوعارى كورەرمەندەرگە قاشاندا رۋحاني ازىق سىيلاۋعا دايىن.
گ ۇلىم كوپبايقىزى,
الماتى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى باسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى