ۇلت باسىلىمى – ۇلتتىڭ جوقشىسى. ءتىلىنىڭ تىرەگى, قاشتى-قۋدىعا بوي الدىرمايتىن سابىرلى ىنتىماققا باستايتىن بىلەگى دەسەك بولادى. بىزگە قازىر كەشپەس پارىز – باردىڭ باعاسىن ءبىلىپ, جوقتى تۇگەندەۋ بولىپ تۇر. بۇل جەردە قيقىمدى قولتىعىنا قىستىرمايتىن ىرىلىك, «از ادام اتقا ءمىندىم دەپ قاسقىر بولىپ جۇرتقا شاپسا, مۇنداي جۇرتتا بەرەكە قايدان بولسىن؟» ء(ا. بوكەيحان) دەيتىن ادالدىق الدا تۇرسا, «اتادان بالاعا مۇرا بولىپ باي ءتىل, بايتاق جەر قالدى. قازاق – جوقشى, جوعىن ىزدەگەن قۋعىنشى. قۋعىنشى قانداي بولسا, مال تابىلماقشى» دەپ ۇلتتىڭ شىرىلداعان شىن ۇلى احمەت بايتۇرسىن ۇلى ايتقان, ءتىل تىرلىگى مالتىقپاي, مۇرا ۇلتتىق مۇناراعا اينالىپ, ۇرپاق ءتۇرلى سىلتاۋدىڭ تورىنا تۇسپەي, الا-قۇلا كۇن كەشپەسى ايدان انىق.
وسى جولعا ات سالعالى دا ءۇش بەلەستەن اسىپ بارادى. سول بەلەستەر شەجىرەسى «ەگەمەننىڭ» بەتتەرىندە سايراپ تۇر. تولقىن-تولقىن بۋىننىڭ قولتاڭبالارى دا از ەمەس. العاشقى كەزدەگى ويانۋ ءۇردىسى, سەرگەكتىك, سەرپىلىس, ۇمتىلىس ۇلكەن-كىشى, بۇكىل ۇجىمنىڭ جۇدىرىق بولىپ جۇمىلۋى, شىن مانىندە «...گازەت – حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى» (ا.بايتۇرسىن ۇلى) بولعانىن كورسەتتى.
سول ۇلت ىسىنە جۇمىلعانداردىڭ قاتارىندا جامالدىن احمەتوۆ تە ءجۇردى. ول ءوز ىسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن تەحنيكالىق رەداكتور ەدى. ول كەزدە بۇگىنگىدەي وزىق تەحنولوگيا جوقتىڭ قاسى. ءار ءارىپ قورعاسىنمەن قۇيىلىپ, قاعاز بەتىنە تۇسەدى. قاتە كەتكەن ءارىپتى قايتا قۇيىپ, ورنالاستىرۋ دا وڭاي ەمەس. بىزبەن شىعارىپ الىپ, دۇرىسىن ورنىنا قويۋىڭ كەرەك. وسىنىڭ ءبارى – تەحنيكالىق رەداكتوردىڭ مىندەتى. جاكەڭ وسىنىڭ ءبارىن ارىپتەستەرىمەن قاتار ءجۇرىپ, تياناقتى اتقاراتىن.
بۇرىن تسەحتا كورەتىن, ارتىق-اۋىس اڭگىمەگە جوق, تەك ءىستىڭ ادامى, جايدارى جان جاكەڭمەن استانا ارقاعا كوشكەننەن كەيىن قويان-قولتىق ارالاستىق. ول كەزدەگى ەلوردا بۇگىنگىدەي ەمەس ەدى. قالا جۇتاڭ بولاتىن. ايازى قارىپ, اق بورانى ۇيىتقي سوعاتىن. بۇل كۇندەرى ونىڭ كوبى كەم, كەيدە قىسى دا ماۋجىراپ تۇرادى.
ەگەمەندىكتەردى 1999 جىلدىڭ اقپانىندا: «استانا – قازاقتىڭ ءبىر-بىرىمەن اجىراماس, ماڭگىلىك تۇتاستىعىنىڭ سيمۆولى بولۋى شارت. سيمۆول – ۇرپاقتارعا ۇلگى», دەپ ايبىنى اسقاق, ءسوزى ءمىردىڭ وعىنداي شەراعا-شەرحان مۇرتازا اعامىز باستاپ, باسشىمىز ەراعا – ەرجۇمان سمايىل قوستاپ, وزگە ازاماتتار دەمەپ بارعان ەدى.
«كوپ اۋعان جاققا – قۇداي دا اۋادى» دەپ بۇگىنگى استانا جۇرت ورداسىنا, ياعني ەسىلدىڭ ەكى جاعى كوڭىلىڭدى كوركەيتىپ, قوس جانارىڭا شۋاق سىيلاعان الىپ شاھارعا اينالدى. وندا جۇبىن جازباي, توبىن بۇزباي بارعان ەگەمەندىكتەردىڭ ءبىر شوعىرى «كەلمەس ساپارعا اتتانىپ كەتىپ», بۇگىندە سەلەۋدەي سەلدىرەپ, سيرەپ بارامىز. ەسەسىنە ءداۋىردىڭ ويلى ۇلدارى, ساۋلەلى قىزدارى ۇلت باسىلىمىنا ۇيىتقى بولىپ وتىر. الدىڭعى تولقىن – بىزدەر وسىعان شۇكىرشىلىك ەتەمىز.
سولاردىڭ ءبىرى, ارامىزدا اعالىق جولدان جاڭىلماي جۇرگەن, جەتپىس بەستىڭ بەلەسىنە شىققان جاكەڭ – جامالدىن احمەتوۆ. ول – ءوز ىسىنە مىعىم, قوعام ىسىنە ىجداعاتتى كىسى. جاۋاپتى حاتشى سىزباسىن مۇلتىكسىز ورىندايدى. قىراعىلىعىنا كۇمان كەلتىرە المايسىڭ. كەيدە كوررەكتورلار اڭعارماعاندى كورگەندە: «وۋ, قازاقتار, بۇل ءسوز بۇلاي جازىلماۋعا ءتيىس, سوزدىككە ۇڭىلىڭدەر! سەندەردىكى ءجون بە ەكەن, الدە ۇيعىر مەنىكى راسقا اينالا ما؟» دەپ ءوز بايلامىن ازىلگە جەڭدىرىپ جەتكىزەتىن ەدى.
قاۋىرت جۇمىس كەزىندە ەراعا (سمايىل) «جاكەڭ بولسا, گازەت شىعارۋ قيىنعا تۇسپەيدى, ءبارى ورنىمەن اتقارىلادى» دەيتىن.
ەلورداعا بارعاننان كەيىن مىنا جالعان ومىردەن وتە شىققان مارات اققۇل, قالامى جۇيرىك, ويى ۇشقىن اتىپ تۇراتىن جۋرناليست قاراشاش توقسانباي تورتەۋمىز ءبىر ۇيدە تۇردىق. جاكەڭنىڭ سول تۇستاعى كىسىلىگى مەن كىشىلىگى, ادامي قاسيەتى, توزىمدىلىگى ءبارىمىزدى ءتانتى ەتتى. ءسانيامداي جارى دا ىزەتىمەن تانىلىپ ەدى. ۇل مەن قىزى دا اكە كوڭىلىن اۋلاپ, جىلى نيەتتەرىن ءبىلدىرىپ جۇرەتىن.
ءيا, ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي ىنتىماقتا جۇردىك. رەداكتسياداعى جۇمىس كەزىندەگى ۇلكەندى-كىشىلى سىيلاستىعىمىز دا اڭىزعا بەرگىسىز ەدى. سونداي بەرەكە- بىرلىكپەن, وتباسىمىزدىڭ الىستا جاتقانىنا قاراماي, ەلوردانىڭ دامۋىنا, ەلدىك ىرگەنىڭ بەكۋىنە مىسقالداي بولسا دا ۇلەسىمىزدى قوستىق-اۋ دەيمىن. جەتپىستىڭ بەل ورتاسىنا كەلگەن احمەتوۆ اعامىزعا, ياعني جانى جايساڭ جاكەڭە جاساي بەرىڭىز, ۇلكەندىكتىڭ اۋىلىنا بايلاعان اتىڭىز ابىرويلى شابىسىنان تانباسىن دەيمىز.
سۇلەيمەن مامەت
الماتى