نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە قانىش ساتباەۆتىڭ 125 جىلدىعىنا ارنالعان «ARC-2024» عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسى ءوتتى. جيىندا ءححى عاسىرداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كوشباسشىلىعى جانە عىلىمدى قولداۋ تاقىرىبى تالقىلاندى.
«ARC-2024» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى – بۇل شەتەلدىك جانە وتاندىق ساراپشىلار مەن زەرتتەۋشىلەردى, ونىڭ ىشىندە ءارتۇرلى سالالارداعى جاس عالىمداردى بىرىكتىرەتىن, عالامدىق سىن-قاتەرلەردى تالقىلايتىن الاڭ.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك ەلىمىزدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جەرگىلىكتى ءارى جاھاندىق دەڭگەيدە دە ترانسفورماتسيالانىپ جاتقانىن ايتتى.
«ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءبىرىنشى ميسسياسى – وقىتۋ, ەكىنشىسى – زەرتتەۋ, عىلىم جانە ءۇشىنشىسى – الەۋمەتتىك ميسسيا. قازىرگى ۋاقىتتا اكادەميالىق ورتا مەن بيزنەس ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا. ال ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى جەرگىلىكتى قوعامداستىقتىڭ دامۋ ورتالىقتارىنا اينالىپ جاتىر. ۋنيۆەرسيتەت تەك وقۋ نەمەسە عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ورنى عانا ەمەس, ەكونوميكالىق تىرەك تە بولىپ وتىر. ول ينۆەستيتسيا اكەلەدى, ادامداردى, جاڭا ستۋدەنتتەردى, تالانتتاردى تارتادى», دەدى مينيستر.
ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى لاۋرا قاراباسوۆا جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى جاھاندانۋ ۇردىستەرى وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قىزمەتىن كەڭەيتىپ, ۇلتتىق, جاھاندىق دەڭگەيدە ىقپالىن كۇشەيتە تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
«وسىعان دەيىن ۇلتتىق نەمەسە ورتالىقتاعى ءىرى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن سالىستىرىپ, وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ مۇمكىندىگى مەن ميسسياسىنا قاتىستى ءتۇرلى پىكىرلەر بولعانى راس. الايدا جوعارى ءبىلىم سالاسىندا ءجۇرىپ جاتقان جاھاندىق ۇردىستەر بۇدان بىلاي ۋنيۆەرسيتەتتەردى حالىقارالىق, ۇلتتىق, وڭىرلىك دەگەن دەڭگەيلەرمەن شەكتەۋگە كەلمەيتىنىن كورسەتكەندەي. اقتوبە وڭىرىندە ورنالاسقان ق.جۇبانوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مىسالىندا ستراتەگيالىق سەرىكتەسىمىز ۇلىبريتانيالىق حەريوت-ۋوتت ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, جۇمىس ىستەي باستاعاندا وسىنى تۇسىندىك. وڭىرلىك وقۋ ورىندارى سەرىكتەستەرىنىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەپ, ستاندارتتارىن ەنگىزە وتىرىپ, حالىقارالىق دەڭگەيگە ۇمتىلىسى ارقىلى قوعامداعى بەينەسىن وزگەرتىپ جاتىر. ارينە, وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەر ەڭ الدىمەن ءوزى ورنالاسقان وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلەس قوسىپ, ماماندار دايارلاپ, جەرگىلىكتى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋگە جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن ءبىز جاھاندىق ماسەلەلەردى ءوز ايماعىمىزدىڭ دەڭگەيىندە كوتەرىپ, ۇلتتىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى وڭىرلىك دەڭگەيدەن شىعىپ, الدەقايدا اۋقىمدى مىندەتتەمەلەردى الىپ وتىرمىز. وسىلايشا, باتىس قازاقستان وڭىرىمەن عانا بايلانىستى بولىپ كەلگەن ق.جۇبانوۆ ۋنيۆەرسيتەتى, ونىڭ ىشىندە حەريوت-ۋوتت كامپۋسى بۇگىندە رەسپۋبليكانىڭ باسقا دا وڭىرلەرىنەن تالانتتى ستۋدەنتتەردى قابىلداپ, ۇلتتىق كادرلاردى دايارلاۋعا ۇلەس قوسىپ وتىر», دەدى ل.قاراباسوۆا.
سونىمەن قاتار كونفەرەنتسيادا «Three Minute Thesis» بايقاۋىنىڭ سوڭعى كەزەڭى ءوتتى. بۇل – العاش رەت اۋستراليانىڭ كۆينسلەند ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكىزىلگەن عالىمدار سايىسى. وندا دوكتورانتتار ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ ماڭىزىن ءۇش مينۋتتىڭ ىشىندە اۋديتورياعا جەتكىزۋى كەرەك. بايقاۋ قازىرگى كەزدە حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان. جەڭىمپازدار قوسىمشا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن گرانتتار الادى.
جيىننىڭ ەكىنشى كۇنى «جاساندى ينتەللەكتىنى قوعام يگىلىگىنە پايدالانۋ, جاڭا نانوماتەريالدار مەن تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ» تاقىرىبىندا ءوتتى. اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتىنىڭ (ISSAI) قىزمەتكەرلەرى وزدەرى ازىرلەگەن AI گەنەراتيۆتى مودەلدەرى مەن قوسىمشالارىن ۇسىندى. ەسكە سالا كەتەيىك, «ISSAI» قازىر KazLLM-ءنىڭ ۇلكەن تىلدىك مودەلىن جاساۋمەن اينالىسىپ جاتىر. بۇعان دەيىن قازاق تىلىندەگى داۋىستاردىڭ ەڭ ۇلكەن دەرەكقورىن جيناۋ جانە تالداۋ ارقىلى ينستيتۋت عالىمدارى مەملەكەتتىك ءتىلدى اۆتوماتتى تۇردە تانيتىن ءبىرىنشى مودەلدى (ASR) ازىرلەدى, ودان كەيىن قازاق تىلىندەگى ءماتىندى دىبىستايتىن ءبىرىنشى كورپۋستى (KazakhTTS) جاسادى. قاتىسۋشىلارعا عالىمدار بىردەن كوپ تۇركى ءتىلىن تانۋ جۇيەسىن, «Computer vision», «AI in robotics», «AI in medicine», «Smart city» جانە «living» سالالارىنداعى باسقا دا جوبالار قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن كورسەتتى.
جاساندى ينتەللەكت جونىندەگى سيمپوزيۋمدا سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى موحان كانكانحاللي جاساندى زەردەنى قوعام يگىلىگىنە پايدالانۋ تاقىرىبىن قوزعادى. ول ستۋدەنتتەرگە, زەرتتەۋشىلەرگە جانە ونەركاسىپ وكىلدەرىنە قولجەتىمدى زەرتتەۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى باياندادى.
«مەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە قاتتى تاڭدانىپ وتىرمىن. قازاقستانداعى AI سالاسىنىڭ الەۋەتى زور, اتاپ ايتقاندا, «KazLLM» – بولاشاعى بار اۋقىمدى جوبا. مەن ءوز تاراپىمنان كەز كەلگەن قولداۋدى كورسەتىپ, بىرلەسكەن جوبالار جاساۋعا دايىنمىن», دەدى موحان كانكانحاللي.