زاڭ بارىنەن بيىك

ەسكە سالساق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس كاسىپكەرلىكتى تەكسەرۋگە موراتوري مەرزىمى اياقتالعان ەدى. ناتيجەسىندە, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 158-بابى بويىنشا 110 ءىس قوزعالىپ, 86 تۇلعا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. ايىپ­پۇلداردىڭ جالپى سوماسى 7 ملن تەڭگەدەن اسىپ جىعىلادى. شامامەن 102 مىڭ كونترافاكتىلىك ءونىم زاڭسىز اينالىمنان الىنىپتى.

– 2024 جىلدىڭ 31 مامىرى مەن 1 ماۋ­سىمى ارالىعىندا الماتى قالا­سىنىڭ ادىلەت دەپارتامەنتى كونترافاكتىلىك ونىمدەرمەن كۇرەس بويىنشا ءىرى وپەراتسيانى ءساتتى اياق­تا­دى. تانىمال اۋا باپتاعىش (كونديتسيونەر) ءوندىرۋشىسىنىڭ تاۋار بەلگىسىن زاڭسىز پايدالانا وتىرىپ, ءىرى كولەمدە كونترافاكتىلىك تاۋاردى ساتپاق بولعانداردىڭ جولى كەسىلدى. «Almacom» تاۋار بەلگىسى قۇقىق يەسىنىڭ ارىزى بويىنشا جۇرگىزىلگەن تەكسەرىس 15 ساعاتقا سوزىلدى. ادىلەت دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇيلەسكەن ءىس-قيمىل­دارىنىڭ ناتيجەسىندە 5 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا 91 (تۇرمىستىق كونديتسيو­نەرلەر) كونترافاكتىلىك ءونىم زاڭسىز اينالىمنان الىندى. تاركىلەنگەن تاۋاردىڭ ساپاسى ۇلكەن كۇمان تۋدىرادى جانە ونىڭ شىعۋ تەگى بەلگىسىز. ارنايى وپەراتسيا بارىسىندا زاڭ بۇزۋشىلار ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قويماعا كىرۋگە بوگەت جاساعان. ولار قۇقىق بۇزۋشىلىق ىزدەرىن جاسىرۋ ماقساتىندا كونترا­فاكتىلىك تاۋاردى بەلگىسىز باعىتقا اكەتۋگە تىرىسقان. ادىلەت دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەدەل ارەكەتتەرى ناتيجەسىندە زاتتاي دالەلدەمەلەرى بار اۆتوكولىك توقتاتىلىپ, ءىزىن جاسىرۋعا تىرىسقان قۇقىق بۇزۋشىلار ۇستالدى. قارسىلىق كورسەتكەن ءۇش ادامعا قاتىستى اقبتك-تىڭ 462-بابىمەن حاتتاما تولتىرىلدى, – دەيدى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى.

ەلىمىزدە پەدوفيلدەرگە حيميا­­لىق كاستراتسيا تاعايىنداي­تىن ساراپتاما ەنگىزىلەدى. حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرسەك, كەيىنگى كەزدەرى سەكسۋالدىق سيپاتتاعى قىلمىستار سانى ارتقان. وسىعان وراي رەسپۋبليكا بويىنشا زەرتتەۋدىڭ جاڭا ءتۇرى ىسكە قوسىلادى.

قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ساراپتاما تەكسەرىلۋشىنىڭ جىنىستىق نە پسيحوسەكسۋالدىق دامۋىندا قانداي دا ءبىر اۋىتقۋلاردىڭ بار-جوعىن انىق­تايدى. ياعني كۇدىككە ىلىنگەن ازا­مات­قا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وتىنىشىمەن پسيحولوگيالىق پورت­رەت تۇزىلەدى. بۇل پەدوفيلدەردى دەر ۋاعىندا انىقتاۋعا كومەكتەسەدى.

– مۇنداي تاجىريبە ءبىزدىڭ كور­شى ەلدەردە بار. سوندىقتان استا­نا قالاسى سوت ساراپتامالارى عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى­نىڭ 3 ساراپشىسى بەلارۋس رەسپۋب­ليكاسىندا وقۋدان ءوتتى. ناقتى قاشان ەنگىزىلەتىنى بەلگىسىز. ازىرگە «سوت-سەكسولوگيالىق ساراپتاما» ءتۇرى بويىن­­شا ادىستەمە ازىرلەنىپ جاتىر. سا­راپ­تاما كەزىندە ازاماتقا ءتۇرلى سۇ­راقتار قويىلادى, قانداي دا ءبىر پسي­حولوگيالىق اۋىتقۋشىلىعى بار-جوعى, پەدوفيلياعا بەيىمدىگى ايقىندالادى. ونداي بەلگىلەر انىقتالعان جاعدايدا سوتتىڭ شەشىمىمەن وعان حيميالىق كاستراتسيا جاساۋ كەرەك پە دەگەن كورسەتكىشتى دە انىقتايدى. جالپى, جىل اياعىنا دەيىن ەنگىزۋ جوسپاردا بار, – دەيدى ت.ءۋالي.

سونداي-اق «زاعيپتاردىڭ جانە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان نەمەسە باس­پا اقپاراتىن قابىلداۋعا وزگە دە قابىلەتتەرى شەكتەۋلى ادامداردىڭ جاريالانعان تۋىندىلارعا قول جەتكىزۋىن جەڭىلدەتۋ تۋرالى مارراكەش شارتىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلگەن. بۇل ولاردىڭ كىتاپتارعا, جۋرنالدارعا جانە وقۋ ماتەريالدارىنا قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سەپ بولادى. ءارى قوعامنىڭ مادەني جانە الەۋمەتتىك ومىرىنە وزگەلەرمەن تەڭ قول جەتكىزەدى.

ادىلەت مينيسترلىگى ادىلەت ورگاندارى سالالارىن تسيفرلاندىرۋ ماقساتىندا «جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىلەرى بويىنشا مامىلەلەردى ونلاين جاساۋ» مۇمكىندىگىن ىسكە قوستى. ەندى تۇرعىن ءۇيدى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا جانە نوتاريۋسقا بارماي-اق ونلاين رەجىمدە ساتىپ الادى نە ساتادى. مامىلەنىڭ ناتيجەسى 8 ساعاتتان اسپاي كەلەدى, ال تىركەۋ نەبارى 10 مينۋتتى قۇرايدى. مامىلە ۇدەرىسى بيومەتريالىق اۋتەنتيفيكاتسيا ارقىلى ساتۋشى مەن ساتىپ الۋشىنىڭ جەكە باسىن بەينە سايكەستەندىرۋدەن باستالادى.

بىلتىر ءساۋىر ايىنان باستاپ, ەلىمىزدە «تسيفرلىق نوتاريات» جوباسى ىسكە قوسىلعان. ىلكىمدى جوبا يگىلىگىمەن سەنىمحاتتار, كەڭەستەر مەن ەرلى-زايىپتىلاردىڭ كەلىسىمى سياقتى بىرقاتار نوتارياتتىق قىزمەت ونلاين فورماتقا كوشىرىلدى. دەمەك ازاماتتار بۇل قىزمەتتەردى نوتاريۋسقا بارماي-اق بەينە قوڭىراۋ ارقىلى ونلاين تۇردە الادى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن 74 مىڭنان استام تسيفرلىق سەنىمحات جانە ەرلى-زايىپتىلاردىڭ 20 مىڭعا جۋىق كەلىسىمى راسىمدەلگەن.

– بۇعان قوسا ەندى تاۋار بەلگىلەرىنە ءوتىنىم بەرۋگە ساراپتاما جۇرگىزۋدىڭ جەدەلدەتىلگەن ءراسىمى ىسكە قوسىلدى. ەن­دى ءوتىنىم بەرىلگەن كۇننەن باستاپ ون جۇ­مىس كۇن ىشىندە الدىن الا ساراپتامانى جۇرگىزۋدى جانە ءۇش اي ىشىندە تولىق ساراپتامانى جەدەلدەتىپ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. ەلى­مىزدىڭ پاتەنتتىك جۇيەسىنىڭ قۇرىل­عانىنان بەرى بارلىعى جالپى 1 145 سەلەكتسيا­­لىق جەتىستىك تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە مال تۇقىمىنا – 168, وسىمدىكتەر سورتىنا – 977. ال كەيىنگى 3 جىلدا سەلەكتسيالىق جەتىستىكتەرگە بەرىلگەن پاتەنتتەر سانى – 199, سونىڭ ىشىندە مال تۇقىمى – 21, وسىمدىك سور­تىنا – 178. الما سورتتارى بويىنشا دا جاقسى جەتىستىكتەر بار. كۇرىشتىڭ دە 15-كە جۋىق جاڭا سورتتارى زەرتتەلىپ شىعارىلىپ كەلەدى. سونداي-اق سوڭعى ءۇش جىلدا تىركەلگەن ونەرتابىس سانى 1 954-ءتى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە بيىل 226 ونەرتابىس تىركەلدى. اراسىنان شەمىرشەك ءتىنىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ادامنىڭ سينوۆيالدى مەمبراناسىنىڭ جاسۋشالارىنان ۇلگى الۋ بويىنشا وتاندىق تەحنولوگياسىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل ونەرتابىس ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىنىڭ ءبىر توپ عالىمدارىنىڭ كوپ جىلعى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى. كەلەسى ونەرتابىس – «كوزى كورمەيتىن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان ۋلترادىبىستىق تاياق». وسى جىلى تىركەلدى, – دەيدى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى.

وعان قوسا پاتەنتتەۋگە ۇسىنىل­عانداردىڭ تاعى ءبىرى – «جىلجىمالى ءورت ءسوندىرۋ قوندىرعىسى». مۇنى شالعايداعى شاحتا ۋچاسكەلەرىن ءتىلسىز جاۋ جالماعان كەزدە پايدالانۋعا بولادى. ارامشوپتەردى جويۋعا جاساندى ينتەللەكتتى قولدانۋعا مۇمكىندىك بار. ەندى ارنايى تىركەلگەن روبوت كومەگىمەن وسىمدىكتەردىڭ ءتۇرىن اجىراتىپ, ولاردىڭ ورنالاسۋىن انىقتايدى. كەيىن تىك جانە كولدەنەڭ پىشاقتاردى قولدانا وتىرىپ, وسىمدىك­تەردى كەسپەي, تامىرىمەن قوسا بارلىق ءارامشوپتى جويادى.