كەيىنگى جىلدارى قىتاي مەن جەتىسۋ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني ۇدەرىس ەرەكشە قارقىن الدى. ينۆەستورلار دا وڭىرگە قارجى قۇيىپ, ءتۇرلى الەۋمەتتىك باستامالارعا مۇرىندىق بولىپ جاتىر. اكىمدىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر وبلىس پەن قحر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 3,8 ملرد دوللار نەمەسە 1,7 ترلن تەڭگەگە جەتكەن.
«ەكى ەل باسشىلارى ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني جانە گۋمانيتارلىق قاتىناستاردى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەردى. سونىڭ ارقاسىندا كەيىنگى جىلدارى جەتىسۋ وبلىسىندا ەلەۋلى ىنتىماقتاستىق ناتيجەلەرىنە قولجەتكىزىلدى. ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ قىتايمەن جالپى شەكاراسى شامامەن – 563 شاقىرىم. ىرگەلەس وڭىرلەرمەن دە قارىم-قاتىناس بەلسەندى دامىپ كەلەدى. قىتاي ءىرى ەكونوميكالىق سەرىكتەسىمىز, بۇل رەتتە وبلىستىڭ سىرتقى تاۋار اينالىمىنداعى ۇلەسى 89%-دى قۇرايدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى ءبىزدىڭ وبلىس پەن شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانى (شۇاا) اراسىندا باۋىرلاستىق بايلانىس ورناتۋ تۋرالى كەلىسىمگە, «قورعاس» حالىقارالىق شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىق ورتالىعىندا (حشىو) قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ تەتىگىن قۇرۋ جونىندە مەموراندۋمعا, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى», دەدى ب.يساباەۆ قىتاي ەلىنىڭ الماتىداعى باس كونسۋلى تسزيان ۆەي باستاعان دەلەگاتسيامەن كەزدەسۋدە.
ول وبلىستىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىنە ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ, بالامالى ەنەرگەتيكا سەكىلدى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەكتەگى باعىتتارىنا دا توقتالدى.
«قىتايمەن شەكارادا 5 كەدەن بەكەتى بار رەسپۋبليكاداعى جالعىز ءوڭىرمىز. مىسالى, 2023 جىلى تەك «التىنكول» كەدەن بەكەتىنىڭ وزىنەن 343 مىڭنان استام كولىك قۇرالى ءوتتى. «دوستىق» ستانساسىندا, «دوستىق – الاشانكوۋ» شەكارالىق وتكەلىمەن تىكەلەي جاقىن جەردە وتكىزۋ قۋاتى جىلىنا 3,9 ملن توننا نەمەسە 300 مىڭ كونتەينەر بولاتىن كوپفۋنكتسيونالدى جۇك تاسىمالداۋ تەرمينالدارى جۇمىس ىستەيدى. قازىر «دوستىق» ستانساسىندا «الاكول» اۆتوموبيل وتكىزۋ بەكەتىن كەڭەيتۋ مەن جاڭا تەرمينال سالۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە جولاق سانى 2-دەن 6-عا دەيىن, ال وتكىزۋ قابىلەتى تاۋلىگىنە 200-دەن 1 600-گە دەيىن ارتادى. «دوستىق – مويىنتى» تەمىرجول جەلىسىنىڭ ەكىنشى جەلىسىن سالۋ ءىرى جوباسى «دوستىق» ستانساسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ تاعى ءبىر نۇكتەسى – «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى (اەا). ونىڭ اۋماعىندا قۋاتى تاۋلىگىنە 1 400 ۆاگوندى وڭدەۋگە جاعداي جاسايتىن قۇرعاق پورت جۇمىس ىستەيدى. وسى رەتتە ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ ماڭىزدى ينۆەستيتسيالىق جوباسى رەتىندە «قازاقستان – قىتاي حالىقارالىق قالاسى» تۋرالى دا ايتا كەتكەن ءجون. شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – «قورعاس» حشىو. وسىنىڭ ءبارىن قورىتىندىلاي كەلە, ءبىز بىرلەسكەن جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى, اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ, تۋريزم, «جاسىل» ەنەرگەتيكانى دامىتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا دايىن ەكەنىمىزدى ايتقىم كەلەدى», دەدى ب.يساباەۆ.
باس كونسۋل وبلىس اكىمىنە جىلى قابىلداعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, بۇل كەزدەسۋ ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايا تۇسكەنىن ايعاقتايتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق تسزيان ۆەي حانىم شەكارا ماڭىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى مەن مۇمكىندىكتەرىنە ەگجەي-تەگجەي توقتالدى. كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ءتۇرلى سالاداعى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا, سونداي-اق ارىپتەستىك بايلانىستى جان-جاقتى كەڭەيتۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. بۇدان سوڭ دەلەگاتسيا تالدىقورعان قالاسىنداعى دوستىق ۇيىمەن, الاكول اۋدانىنداعى «دوستىق» بەكەتىندەگى وتكىزۋ پۋنكتىمەن تانىستى.
جەتىسۋ وبلىسى