بيىل «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» (انك) اق «كەڭ دالا-2» جاڭا باعدارلاماسىمەن كوكتەمگى ەگىس پەن كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا جىل سايىن بەرىلىپ كەلگەن 140 ملرد تەڭگەنى 300 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتىردى. سونىمەن بىرگە نەسيەلەردى قايتارۋ بۇرىن 1 جەلتوقسانعا دەيىن بولسا, ەندى ونىڭ جارتىسىن وسى مەرزىمدە, ەكىنشى جارتىسىن كەلەسى جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيىن وتەۋگە بولاتىن ءتارتىپ ەنگىزىلدى. ءسويتىپ, شارۋالاردى قىسپاي, استىعىن ۇتىمدى باعاعا ساتىپ, قارىزىنان اسىقپاي قۇتىلۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى.
بۇل تۋرالى سولتۇستىكقازاقستاندىق جۋرناليستەرگە انك باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارلەن نابيەۆ ءمالىم ەتتى.
«فەرمەرلەردى قارجىلاندىرۋدا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جەڭىلدەتىلگەن تەتىكتەر ەنگىزىلدى. بىرىنشىدەن, قارىز الۋشىلار ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن جىلدىق سىياقى مولشەرلەمەسى 5% دەڭگەيىندە بولادى. بۇعان دەيىن فەرمەرلەر پايىزدىق مولشەرلەمەنى قىسقارتۋ ءۇشىن جانە سۋبسيديا الۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى جەردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارىنا جۇگىنۋگە, جاڭا مىندەتتەمەلەرگە قول قويۋعا, قارجىنىڭ بولىنگەنىن كۇتۋگە ءماجبۇر بولعان. بۇل ولاردىڭ قارجىلىق جاعدايىنا كەرى اسەر ەتىپ كەلگەن. ەندى مۇنداي اۋرەشىلىك بولمايدى. وسىعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن كورپوراتسيا ءتيىستى مەملەكەتتىك سۋبسيديالاۋ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋگە باستاماشى بولدى. سونىڭ ارقاسىندا فەرمەرلەر ءۇشىن بارىنشا ءتيىمدى جانە ىڭعايلى جاعدايلار جاسالدى», دەدى.
ەكىنشىدەن, بۇرىن اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ سۋبەكتىلەرى نەسيە الۋ ءۇشىن كورپوراتسياعا جۇگىنگەن كەزدە كەپىلدىكتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى كەسە-كولدەنەڭدەپ الدان شىعۋشى ەدى. بۇل تۇيتكىلدى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بارلىق كاسىپكەر مەن قوعامدىق ۇيىم كوپتەن بەرى ايتىپ كەلگەن. ەندى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جاڭا تەتىگىنە سايكەس فەرمەرلەر «كەڭ دالا-2» باعدارلاماسى ارقىلى العان قارىز سوماسىنىڭ 85%-نا كەپىلدىكتى «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنان تاباتىن بولدى. وسىلايشا, كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە قاجەتتى قارىزدى العان كەزدە شارۋالار الاتىن نەسيە سوماسىنىڭ 15%-ىنا عانا كەپىلدىك قويسا جەتكىلىكتى بولادى ەكەن.
«شارۋالاردى قولداۋدا قازىر انك باسقا دا جەڭىلدەتىلگەن تاسىلدەر قولدانىپ وتىر. مىسالى, وتكەن جىلى استىق ەگەتىن وڭىرلەردىڭ فەرمەرلەرى قولايسىز اۋا رايىنان زارداپ شەكتى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ولاردىڭ قارىزىن وتەۋ مۇمكىندىگىنە كەرى اسەر ەتتى. وسىعان تۇسىنىستىكپەن قاراعان كورپوراتسيا جالپى سوماسى 58 ملرد تەڭگە بولاتىن شارۋالاردىڭ قارىزىن قايتارۋدى كەيىنگە شەگەردى. ال بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن فەرمەرلەردى قولداۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا انك مەن ونىڭ ەنشىلەس كومپانياسى «قازاگروقارجى» اق كليەنتتەر ءۇشىن تولەمدەردى كەيىنگە شەگەرۋ شارتىن بەكىتتى», دەدى ول.
دەمەك بيىلعى قارىزعا كەستەلەر جاسالىپ, ولار 2025 جىلدان باستاپ قارجىلاندىرۋ مەرزىمىنىڭ سوڭىنا دەيىنگى تولەمدەرگە تەڭدەي بولىنەدى ەكەن. ال 2024–2025 جىلدارى قارىز مەرزىمى اياقتالاتىن جوبالار قىزمەت باعىتىنا بايلانىستى 24 ايعا دەيىنگى مەرزىمگە شەگەرىلەتىن بولىپتى. سونىمەن بىرگە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن فەرمەرلەرگە نەسيە تولەمدەرىن كەشىكتىرگەندەرى ءۇشىن ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇل سالىنبايدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن 64 فەرمەردىڭ 170 ملن تەڭگەدەن استام سوماداعى قارىزى كەيىنگە شەگەرىلگەن.
جۋرناليستەر ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن انك وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ارمان سالىقوۆ, «قازاگروقارجى» اق وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ەربول اياعانوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردى قارجىلاندىرۋدى كوبىرەك قامتۋ ءۇشىن تىكەلەي نەسيە الۋعا بولاتىن ۇيىمداردىڭ ءتىزىمى الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالارىمەن, ميكروقارجى ۇيىمدارىمەن جانە وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق ورتالىقتارمەن تولىقتىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن ول تىزىمگە انك مەن كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەر جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر عانا كىرگەن ەدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى