ونىڭ شىعارمالارىنان ۇيلەسىم ۇلگىسىن تابۋ قيىن. سۇلۋلىق سيپاتتارى دا انىق اڭعارىلمايدى. قيساپسىز قيىندىلاردىڭ قيسىنسىز قيۋلاسۋى كوزگە قوراش, كوڭىلگە وعاش كورىنۋى مۇمكىن. ءتىپتى شاتاسقان شالدۋاردىڭ شاتپاعى دەرسىز. بىراق پيكاسسونىڭ ءدال وسى «ۇسقىنسىز» تۋىندىلارى – كەسكىن ونەرىنىڭ كەسەك تۋىندىلارى بولىپ باعالانادى. سەبەبى بۇل دا ەستەتيكانىڭ ءبىر كاتەگورياسى.
مۇنى العاش رەت تەوريالىق تۇرعىدا پايىمداعان اريستوتەل ەدى. ول ءوزىنىڭ «پوەتيكاسىندا» شىعارما قاشاندا اسەم فورمادا بولادى, ال ونەردىڭ پانىنە اسەمدىك تە, ۇسقىنسىزدىق تا جاتاتىنىن جەتكىزەدى. ال ادەبيەتتانۋشى يۋ.بورەۆ «ۇسقىنسىزدىق پەن اسەمدىك – ءبىر-بىرىمەن مىڭداعان اسۋلار ارقىلى بايلانىسقان قايشىلىقتار» دەپ انىقتاما بەرەدى. شەكسپيردىڭ گاملەتىن ەسكە تۇسىرەيىك. وندا ءتاڭىر تەكتەس كۇننىڭ ءوزى جيىركەنىشتى ولەكسەنى نۇرىمەن ايمالاپ, قۇرت-قۇمىرسقا تۋدىراتىنىن ايتادى.
مىسالعا الساڭ اناۋ تۇرعان مۇجىقتى,
قىزىقسىزداۋ قالپىمەن ول – قىزىقتى, –
دەگەن ە.ەۆتۋشەنكونىڭ ولەڭى بار ەدى. ەندەشە, پيكاسسونىڭ شىعارمالارى دا ۇسقىنسىزداۋ ۇستىنىمەن – ادەمى. سەبەبى ول الەمدى وزىنشە بەينەلەۋگە تىرىسقان.
پابلوعا دەيىن سۋرەت ونەرى اكادەميالىق باعىتتا دامىدى. قىلقالام شەبەرلەرى نىساندى قاز-قالپىندا بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن قاعازعا ءتۇسىرۋدى ماقسات ەتتى. بىراق بۇل العاشقى فوتواپپاراتتار دا شىعىپ جاتقان ۋاقىت ەدى. حالىق ەشقانداي سۋرەتشى جالداماي, قالاعان بەينەسىن قاعازعا ءتۇسىرىپ الۋعا مۇمكىندىك الدى. وسى ساتتە گيپەررەاليستتىك باعىتتا قالام تەربەۋشىلەر ونەر كەڭىستىگىندە وزەكتى بولماي قالدى. پيكاسسو ول تۇستا تىڭعىلىقتى ىزدەنىس ۇستىندە ەدى. سۋرەت مەكتەبىندە وقىپ جۇرگەندە مۇعالىمدەر وعان باسقا كارتينالار مەن مۇسىندەردى كوشىرتىپ قوياتىن. ول بولسا وقىتۋدىڭ مۇنداي جولى تۇك پايداسىز, كونەرگەن ءادىس دەپ سانادى. اقىرى جاسامپاز سۋرەتشى بەينەنىڭ ءوزىن ەمەس, ونىڭ ساناداعى كورىنىسىن قاعازعا تۇسىرۋگە بولاتىنىن ءتۇسىندى. ء«بىز ءبارىمىز سوناۋ ۆان گوگتان باستاپ, ءوز بەتىمىزبەن ساۋات اشقاندارمىز, ءتىپتى قارا ءدۇرسىن قاعاز بوياۋشىلارمىز. ءداستۇر اكادەميزمگە ۇرىندىراتىن بولعاسىن, ءوز ءتىلىمىزدى ءوزىمىز قايتادان ويلاپ تابۋعا ءماجبۇر بولدىق. ءبىزدىڭ زامانىمىزداعى ءاربىر سۋرەتشى «ا»-دان باستاپ «يا»-عا دەيىن ءوز زاڭىن ءوزى ويلاپ شىعارۋعا قۇقىق الدىق», دەيدى ءوزى. ناتيجەسىندە, پىكىرلەس سۋرەتشى جورج براك ەكەۋى بەينەلەۋ ونەرىنە كۋبيزم دەگەن جاڭا ستيل الىپ كەلدى.
پيكاسسونىڭ اتاعىن ءدال وسى باعىتتا جازىلعان كارتينالار شىعاردى. البەتتە, باستاپقىدا ادامدار كۋبيزمگە شوشي قارادى. ونەر ولكەسىنە جولاتقىسى كەلمەدى. وعان ء«بىرتۇرلى» سۋرەتشى دەپ مەنسىنبەي قارادى. بىراق پابلو دا ولارعا لايىقتى جاۋاپ بەرەتىن. ء«بىرتۇرلى نارسەلەردىڭ سۋرەتىن سالاتاتىنىمدى بىلەمىن, بىراق الەمنىڭ ءوزى – ءبىز ءۇشىن ءبىرتۇرلى مەكەن», دەيدى ول.
پيكاسسو كلاسسيكالىق فورمادا كارتينا جازا الماعاننان كەيىن, وسىنداي تاجىريبەگە باردى دەپ ويلاۋىڭىز مۇمكىن. بىراق بۇل قاتە تۇجىرىم. اگاراكي, پابلوعا اكادەميالىق ستاندارتقا ساي كارتينا سالۋدى تاپسىرساڭىز, ول ونى وپ-وڭاي جازىپ شىعار ەدى. ونىڭ ماقساتى باسقا بولدى. ول نەعۇرلىم بالا قيالىمەن ويلانۋدى قالادى. بالا سياقتى قالام ۇستاعىسى كەلدى, بالا سياقتى جازعىسى كەلدى, بالا سياقتى الەمدى كورگىسى كەلدى. «رافاەل سياقتى سۋرەت سالىپ ۇيرەنۋ ءۇشىن مەن ءتورت جىل ۋاقىت جۇمسادىم. ال بالا سياقتى سۋرەت سالۋ ءۇشىن ماعان ومىرباقي ۇيرەنۋ كەرەك», دەيدى ول. وسى سوزىنەن-اق سۇلەي سۋرەتشىنىڭ ارعى ارحەتيپتى اڭساعانىن, ىلكى تۇسىنىكتى ىندەتە كوكسەگەنىن بايقاي الامىز. وسىلايشا, 1937 جىلى پيكاسسو بالا كوزىمەن ەرەسەكتەردىڭ قىلمىسىن اشكەرە ەتەدى. ول كارتينا «گەرنيكا» دەپ اتالادى.
1936 جىلى يسپانيادا ازاماتتىق سوعىس باستالادى. پيكاسسو پاريجدە تۇرىپ جاتقانىمەن, يسپانياداعى سوعىس وعان قاتتى اسەر ەتتى. نە دەگەنمەن ول ءيسى يسپان جۇرتىنىڭ ۇلانى عوي. كەلەسى جىلى ساۋىردە يسپانيانىڭ سولتۇستىگىندەگى گەرنيكا قالاشىعىن فرانكو مەن ونىڭ ادامدارىنا كومەكتەسىپ جۇرگەن گەرمانيا اسكەرى بومبالادى. گەرنيكا پيكاسسونىڭ تۋعان جەرىنە جاقىن ورنالاسقان شاھار ەدى. بارلىعى التى جۇزگە جۋىق ادام وپات بولدى, توعىز جۇزگە جۋىعى جارالاندى, ولاردىڭ ىشىندە بالالار دا بار. وسىلايشا, بەيكۇنا بەيبىت تۇرعىندار سۇراپىل سوعىستىڭ قۇرباندارىنا اينالىپ كەتتى. مۇنىڭ ءبارى سۋرەتكەردىڭ جۇرەگىن قاتتى جارالادى. حالىققا وق جاۋدىرعان اسكەرگە قاتتى نارازى بولدى. ول ەرەكشە شابىتپەن ەنى 3,6 م, ۇزىندىعى 8 م بولاتىن «گەرنيكا» اتتى كولەمدى كارتينانى سالىپ شىقتى. بۇل ازاماتتىق بۇلقىنىسى ەدى.
كارتينادا ەڭ ءبىرىنشى بۇقانىڭ بەينەسى ەرەكشە كورىنەدى. بۇل يسپانيا ءرامىزى – كورريدونىڭ استارلى ءرامىزى بولۋى مۇمكىن. ەكىنشى نازار اۋداراتىن بەينە – ولگەن ءسابيىن كوتەرىپ تۇرعان انانىڭ تراگيكالىق بەينەسى. مۇندا ءىنجىلدىڭ ىلكى اڭىزى ەسكە تۇسەدى. بۇل يسپان حالقىنا جاقسى تانىس. سەبەبى ءاربىر ءدىني مەرەكەلەردە ۇلى عايسانى جوقتاعان ءماريانىڭ بەينەسىن شەرۋدە الىپ ءجۇرۋ ءداستۇرى بولعان. تاعى ءبىر ماڭىزدى كەسكىن – كوگەرشىن. ءدال پيكاسسونىڭ «كوگەرشىنىنەن» كەيىن بۇل قۇس بەيبىتشىلىك بەلگىسى اتانعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. جوعارىدا ءالسىز عانا جارىق بەرىپ تۇرعان شامدى كورە الامىز. پيكاسسونىڭ ءدىني سيمۆوليكانى جاقسى بىلگەنىن ەسكەرسەك, مۇنى قۇدايدىڭ كوزى ەسەبىندە تاپسىرلەۋىمىزگە بولادى. شامدال, كۇن, جۇلدىز – قاشاندا قۇدىرەتتى كۇشتىڭ بەينەسى بولىپ ەسەپتەلگەن. تاعى ءبىر بايقايتىنىمىز, كارتينانىڭ تومەنگى تۇسىندا ءبىر گۇل امان قالعان. بۇل سۋرەتشىنىڭ الداعى التىن زامانعا دەگەن سەنىمى بولۋى بەك مۇمكىن. «كۇن فايا كۇن», ولاي ەمەس تە شىعار. ابايدىڭ ءسوزى. سەبەبى تۋىندىنىڭ ماعىناسىن ءتۇسىندىرىپ بەرۋدى سۇراعان جاندارعا پيكاسسو: «سۋرەتشى سيمۆولداردى ءتۇسىندىرۋشى ەمەس. ايتپەسە ولاردى كوپ سوزدەن كوشىرىپ سالا سالۋعا بولار ەدى!», دەگەن ەكەن.