«سۋرەتىڭ قانداي, ءسۇتتى ءىڭىر...»

داۋلەتكەرەي كاپ ۇلىنىڭ وتىز جاسىندا جارىق كورگەن ء«سۇتتى ءىڭىر» كىتابى كوڭىلدى ەلىتكەن. وقىپ وتىرىپ, قياندا قالعان قىرعا, كىرپىگى مايىرىلماعان تۇما شاعىڭا ساپار شەگەسىڭ. ءسال پەندەلىك كورسە وكپەلەپ, ار تۋى ءۇشىن ءومىر كەشۋگە تاس ءتۇيىن بەكىنگەن ادال نيەتكە قاۋىشىپ, باۋىر باساسىڭ.

قىرمىزى كۇن جولىنان نۇر الاۋلاپ,

تاڭ كوبەسى سوگىلدى ىراۋانداپ.

توبىلعىنىڭ باسىنان قوتىرتورعاي,

قۇيرىعىمەن وتىردى شۋاق اۋلاپ.

نەشە كۇندەي شولدەتىپ, ساعىندىرتىپ,

اق جاڭبىرىن كەشە وتكەن ءتاڭىر بۇركىپ.

اپام ۇيتقان ايراننىڭ بەتى قۇساپ,

قوڭىر جوتا جونىمەن ساعىم كىلكىپ.

وسى شۋماقتاردان كوڭىلگە تۇتاس پەيزاج قۇيىلادى. قۇيرىعىمەن شۋاق اۋلاپ وتىرعان قوتىرتورعاي الدىڭدا تۇرعانداي, قيال جەلبەزەگى كوكتى شارلاپ جونەلەدى. ءسىرا, اقىن مەن تابيعات ەگىز. ايتپەگەندە, ادام قولىمەن جاسالعان كولىكتىڭ تۇتىنىنە, عيمارات مۇناراسىنا قامالعان ءسوز كەرۋەنى ماڭگىلىككە ساپار شەكپەيدى. ۋيتمەننىڭ ء«شوپ جاپىراقتارى», ەميلي ديكينسوننىڭ قۇستارى, «سىنىپ تۇسسە ءبىر بۇتا, قابىرعاما قارايمىن» دەگەن جۇمەكەن سازى تابيعاتقا اينالعان اقىننىڭ ومىرشەڭدىگىنىڭ دالەلى.

سۋرەتىڭ قانداي, ءسۇتتى ءىڭىر,

بالتىرلى قايىڭ جۇپ-جۇمىر.

قاسقايعان قاراعايلاردىڭ,

سىرعاۋىل بويى سىپتىعىر.

اتقانداي مۇلدە جۇمباق تاڭ,

باقىتتىڭ قولىن بۇلعاتقان.

تاعدىردىڭ عاجاپ تارتۋى-اي,

تابيعات داۋسىن تىڭداتقان.

اقىن بولمىسى سىرتقا تەك جاۋىنگەر رۋحتى كورىنگەنىمەن, ول – سەزىم سۋرەتكەرى, جۇرەك اقىنى. جالعىزدىقتا جارالى وي كەشىپ, جانىن تۇنگە جايار مەزەتى ءجيى بولارىنا سەنىمىم مول. ء«سۇتتى ءىڭىر» جىرى ۋىزىنا قانعان اياۋلى جاننىڭ ۇياڭدىعىنا, ارمانشىل ىڭكارلىككە تولى.

توبىلعى تورى تىرشىلىگىم-اۋ,

كوبەڭسىپ قاپسىڭ كوپتەن شىن.

ءدۇلدۇل تۇياقتىڭ ءدۇرسىلى دىراۋ,

ءدۇر رۋحىما وت بەرسىن!

سەكسەۋىل شوقتى جانارىم مەنىڭ,

جاسىن ويناتشى جالعانعا.

باقىتقا بايتاق بالا كۇندەرىم,

الاقان جايسىن ارمانعا.

ۇلتتىق پوەزيانىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى قۇنارلى ءسوز, قىل سىيماس قويۋ يىرىمىندە. «ورىستىڭ ايشىقتى ءتىلى مەنىمەن بىرگە ولەدى!» دەپ ناليتىن يۆان بۋنين ۇلتتىق ءسوز ونەرى ءۇشىن قام جەگەن ەدى. ال 29 جاسىنان سوڭ ۇلتتىق پوەزياعا بەت بۇرعان ۇلى پۋشكين ەرتەگىلەر مەن اۋىز ادەبيەتىنە باس قويىپ, وسكەن جەرىن زەردەلەيدى. ايگىلى دوستوەۆسكي نەنى اۋدارسا دا ورىستىڭ شاپانىن جاپقان اقىنعا ءماز-مەيرام بولىپ, ۇلتپەن بىتە قايناسقان رۋحىنا قول سوعادى. ال ەۋروپانى تەرەڭ ويىمەن ەستاندى قىلعان گەتە بارلىق قاينار ەل اراسىندا ەكەنىن ەرتە ۇعىنىپ, شىعارماشىلىق جولىنىڭ القيسساسىن نەمىس فولكلور نۇسقالارىن جيناۋدان باستايدى. سولايشا تامىرىنان قۋات العان اقىندار باسقا حالىقتاردىڭ دا ماحابباتىنا بولەنىپ, جاھانعا ارايىن شاشتى.

قاتتى ۇيىقتاۋعا قورقامىن, ال, نەلىكتەن,

ءسونىپ قالاتۇعىنداي ساۋلە بىتكەن.

مەن كوز ىلسەم, جۇلدىز دا, اي دا ءسونىپ,

ايىرىلارداي قارا ءتۇن بار كورىكتەن.

جاپقىم كەلمەي قاقپاسىن قارا ءتۇننىڭ,

كەي تۇندەردە كوز ىلمەي تاڭ اتىردىم.

جارىعىڭا عاشىقپىن, تاۋبە, ءتاڭىر,

تامشى سۇتتەي ساۋلەڭنەن جاراتىلدىم.

وسى ءبىر شۋماقتاردان تەك قازاق بالاسىنا ءتان سۋرەتتەر, ۇعىمدار مەنمۇندالايدى. ءسىرا, اردا اعالاردىڭ «پوەزيا اۋدارىلمايدى» دەيتىنى ۇلتقا ءتان دەربەس تۇيسىكتەن بولار. جات ەل اقىنى قانشا زاماننىڭ قيلى بوياۋى جۇققان قازاق جانىنىڭ قاتپارلى قىرتىسىن قايدان ۇقسىن, قالاي اۋدارسىن؟ فورما اۋدارىلار, بىراق جان اۋدارىلا ما؟!

داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى پوەزياسى – بۇلجىماعان قازاق جانىنىڭ, قازاق بولمىسىنىڭ بىرەگەي تاڭباسى. وقىعان سايىن ايىزىڭ قانىپ, ءوز-وزىڭمەن قاۋىشا تۇسەسىڭ. مۇحتار اۋەزوۆ: «قازاقتىڭ ارى مەن ۇياتى, كىسىلىگى – كۇيدە عانا قالدى» دەسە, مەن وسى ءبىر ءسوزدى وزگەرتىپ, قازاقتىڭ ارى مەن ۇياتى ساناۋلى ۇلتتىق اقىننىڭ جىرىندا ءھام كۇيدە قالدى دەر ەدىم.