الكەي الەمى

مارعۇلان ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن ءىس-شاراعا جينالعان جۇرت الدىمەن اكادەميكتىڭ ەسكەرتكىش-مۇسىنىنە گۇل شوقتارىن قويىپ, عالىمنىڭ رۋحىنا تاعزىم جاسادى. سودان كەيىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باس كورپۋسىندا ورتالىق مەم­لەكەتتىك مۋزەيدىڭ «عىلىمنىڭ مارقاسقاسى – مارعۇلان!» كورمە­سىن تاماشالادى.

كونفەرەنتسيانىڭ شىمىل­دى­عىن اشقان مارعۇلان ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور جانبول جيلباەۆ بارشا قاتىسۋشىنى ماڭىزدى ءىس-شارا­نىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتادى.

– بۇل كونفەرەنتسيا – ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ءارى مازمۇنى تە­رەڭ, ساليقالى ءماجىلىس. ويتكەنى ء­بىز ۇلتىمىزدىڭ ۇلى ەسىمدەرىن ەسكە ءتۇسىرىپ, تاعزىم ەتۋ ارقىلى پارىزىمىزدى اتقارىپ كەلەمىز. اكادەميك الكەي مارعۇلان تاريح, ارحەولوگيا, ەتنوگرافيا, ادە­بيەت, قولدانبالى جانە ساۋلەت ونەرi مەن مەتاللۋرگيا سالاسى بويىنشا 300-دەن اسا عىلىمي ەڭبەك, 100-دەن كوپ ەنتسيكلوپەديالىق ماقالا جازعان عالىم. عىلىمي ەڭبەكتەرى كوپتەگەن شەت تiلiنە دە اۋدارىلدى. الكەي مارعۇلان پەداگوگيكا باعىتىندا دا ەڭبەك جازدى, قازاق حالقىنىڭ اڭىز-ەرتەگى مەن جىرلارىن زەرتتەپ, تۇڭعىش حالىق پەداگوگيكاسىنىڭ نەگىزىن قالادى, – دەپ اتاپ ءوتتى رەكتور ج.جيلباەۆ.

ال اشىلۋىندا ءسوز العان الكەي مارعۇلاننىڭ قىزى دانەل الكەيقىزى:

– اكەمىز ۇنەمى جۇمىستان قو­لى بوسامايتىن. عىلىم ونىڭ ءحوب­بيى بولدى, ول ءومىرىن ارحەو­لوگيا­عا ارنادى. كۇندىز-ءتۇنى ۇيىق­تا­ماي, ءۇش-ءتورت ساعات قانا كوز ءىلىپ, قايتادان جۇمىس ۇستەلىنە وتىراتىن. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىن قازاقستان ارحيتەكتۋراسىن زەرتتەۋگە ارنادى, كەيىننەن ءدال وسىنداي اتاۋمەن ەڭبەگى جارىق ­كور­دى, – دەپ اكەسى تۋرالى ەستەلىك­تەرىن ايتتى.

كونفەرەنتسيادا سونىمەن قا­تار بىلتىر جۇرگى­زىل­گەن دا­لا­لىق ارحەولوگيالىق زەرت­­­ت­ەۋ­لەردىڭ قورىتىندىلا­رى بو­يىن­شا اقپاراتتار, ونىڭ ىشىندە وتكەن جىلدارداعى ماتە­ريالدار تالقىلاندى. وسىعان قو­سا ارحەو­لوگيا ەسكەرتكىشتەرىن زەرت­­تەۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن قولدا­نۋ, پانارالىق زەرتتەۋلەر, ولاردى قورعاۋ, عىلىمي جانە مادە­ني ءومىردىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا قولدانۋ ماسەلەلەرىن قوز­عاعان باياندامالار ۇلكەن قىزى­عۋ­شى­لىق تۋدىردى. اكادەميك الكەي مارعۇلان, ونىڭ ەلىمىزدەگى عى­لىم­نىڭ قالىپ­تاسۋى مەن دامۋى­نا قوسقان ۇلەسى, تاس ءداۋىرىنىڭ ەس­كەرتكىشتەرىن زەرتتەۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى مەن كەلەشەگى, ەرتە مەتالل ءداۋىرى-كەشەندەردى كەزەڭ­دەن­دىرۋ جانە مادەني سايكەستەن­دىرۋ ماسەلەلەرى, ەۋرازيالىق ما­دەني كەڭىستىكتەگى ەرتە كوش­پەلى­لەر, ورتاعاسىرلىق ارحەولوگيا – قالا جانە دالا وركە­نيەتى, ەتنو­ارحەو­لوگيالىق ەجەل­گى جانە ءداس­تۇرلى قوعامداردى زەرتتەۋ, قازاقستاننىڭ ارحەو­لوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى: تا­ري­حي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ, قال­پىنا كەل­تىرۋ جانە پايدالانۋ ماسەلەلەرى جانە باسقا دا تەرەڭ ءارى وزەكتى تاقىرىپتاردا باس-اياعى 117 عى­لىمي بايانداما جاسالدى.

ايتا كەتەيىك, كونفەرەن­تسيا بارىسىندا اكادەميك الكەي مارعۇلاننىڭ تۋعان اۋى­لىنا كوش­پەلى ءىس-شارا جوس­پار­لان­ىپ, قاتىسۋشىلار بايان­اۋىل مەم­لەكەتتىك ۇلتتىق تابي­عي پار­كىنىڭ ارحەولوگيالىق ەسكەرت­كىشتەرىنە باردى.