قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان-سينگاپۋر بيزنەس فورۋمىندا ءسوز سويلەدى

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە قازاقستان سينگاپۋر ستيلىندەگى ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزەتىن, مول مۇمكىندىكتەر ۇسىناتىن جانە ەكونوميكاسى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەل ەكەنىن ايتتى.

«ەلىمىزدە ەركىن نارىقتى دامىتۋعا, يننوۆاتسيانى ىنتالاندىرۋعا جانە بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكاعا كوشۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى رەفورمالار باستالدى. بۇل رەفورمالار ەڭ جوعارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا, سونىڭ ىشىندە ەىدۇ ستاندارتتارىنا ساي كەلەدى. جاقىندا مەن ۇلتتىق ەكونوميكانى ايتارلىقتاي ىرىقتاندىرۋعا نەگىز قالايتىن ماڭىزدى جارلىققا قول قويدىم. قازاقستان ايماقتاعى ينۆەستيتسيا تارتاتىن نەگىزگى ورتالىق بولىپ قالۋى ءۇشىن جاڭا ينۆەستيتسيالىق تسيكلدى ىسكە قوستىق. ستراتەگيالىق ماقساتىمىز – 2029 جىلعا قاراي شەتەلدەن 150 ميلليارد دوللار تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتۋ. ءبىز ينۆەستورلارعا كەشەندى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ جانە شۇعىل شەشىم قابىلداۋ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز. وسى ماقساتتا ستراتەگيالىق, ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا جەتەكشىلىك ەتەتىن قۇزىرەتى جوعارى ينۆەستيتسيالىق كەڭەس قۇردىق», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان مەن سينگاپۋر گەوگرافيالىق جاعىنان الشاق ورنالاسقانىنا قاراماستان, ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدا سەنىمدى سەرىكتەس ەلدەر ەكەنىنە ءارى سولاي بولىپ قالا بەرەتىنىنە نازار اۋداردى.

ء«بىز وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى جەتەكشى سەرىكتەسىمىز – سينگاپۋرمەن بەرىك قاتىناستاردى جوعارى باعالايمىز. بىلتىر ەكىجاقتى ساۋدا كولەمى 1,8 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. سينگاپۋردىڭ قازاقستانعا قۇيعان ينۆەستيتسياسى 1,7 ميلليارد دوللاردان استى. تاياۋ جىلدارى بۇل كورسەتكىش ەسەلەنە تۇسەدى دەپ سانايمىز. وسى ورايدا ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتى دامىتۋ ءۇشىن بەرىك قۇقىقتىق نەگىزدىڭ بولۋى اسا ماڭىزدى. ءبىز ينۆەستيتسيانى كوتەرمەلەۋ جانە ءوزارا قورعاۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادىق. بۇل قۇجات ينۆەستيتسيالاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى ىنتىماقتاستىقتىڭ بىرقاتار پەرسپەكتيۆتى باعىتىن ايقىنداپ بەردى. پرەزيدەنت قالانى دامىتۋ سەكتورىن ءبىرىنشى باعىت رەتىندە اتادى. سونداي-اق قازاقستاندا مۇلدە جاڭا ءارى ينتەگراتسيالانعان مەگاپوليس سالۋ باستاماسىن وتە ماڭىزدى جوبا دەپ سانايدى.

«بۇل جوبا بولاشاقتا «ورتالىق ازياداعى سينگاپۋرعا» ءارى حالىقارالىق جەتەكشى بيزنەس-حابقا اينالۋدى كوزدەيدى. وسى ماقساتقا بولىنگەن مىڭ شارشى كيلومەترگە جۋىق اۋماق ارنايى ەكونوميكالىق ايماق رەجيمىندە داميدى. سينگاپۋرلىق Surbana Jurong كومپانياسى اتالعان جوبانىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. فورۋم اياقتالعان سوڭ, بارلىق مۇددەلى تاراپپەن وسى ماسەلەنى تالقىلاماقپىن. سينگاپۋر بيزنەسى كەلەشەگى زور بۇل باستاماعا بەلسەندى اتسالىسادى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ سينگاپۋرعا اسا ماڭىزدى شيكىزات پەن تابيعي رەسۋرستاردى جەتكىزۋگە دايىن ەكەنىن ايتتى.

«2040 جىلعا قاراي سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدارعا دەگەن الەمدىك سۇرانىس ءتورت ەسە ارتاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, شامامەن بارلانباعان 5000 كەن ورنى بار قازاقستان وسى الەۋەتتى بىرلەسە دامىتۋ ءۇشىن سەنىمدى سەرىكتەس بولا الادى. ءبىز قازاقستانداعى مىس جانە فوسفات كەن ورىندارىن بارلاۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان Indorama كومپانياسىمەن ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا ۇلكەن ءۇمىت ارتامىز», دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا سالاسىنداعى زور الەۋەتىنە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتىپ, سينگاپۋر كومپانيالارىن ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا ءوندىرۋ, اتالعان سالادا تەحنولوگيا جانە تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن سەرىكتەستىكتى كەڭەيتۋگە شاقىردى.

«سينگاپۋر قوقىس جاعۋ ارقىلى قۋات وندىرەتىن وزىق قوندىرعىلارىمەن جانە قالدىقتاردى باسقارۋ جونىندەگى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارىمەن تانىمال. ءبىزدى قالدىقتاردى رەتتەۋدىڭ وسى يننوۆاتسيالىق ءتاسىلى قىزىقتىرادى ءارى اتالعان سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا نيەتتىمىز», دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, گەوگرافيالىق الشاقتىق پەن بايلانىستىڭ ناشارلىعى ۇزاق جىلدار بويى ەكى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ىقپالداستىعىن تەجەپ كەلدى. بۇگىندە جاھاندانۋ مەن دامىعان ينفراقۇرىلىمنىڭ ارقاسىندا ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا بايلانىس بۇرىنعىدان الدەقايدا جاقساردى. بۇل رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ وتاندىق «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسى مەن سينگاپۋرلىق PSA International كومپانياسى اراسىنداعى ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنىڭ نەمەسە «ورتا ءدالىزدىڭ» الەۋەتىن پايدالانۋعا باعىتتالعان سينەرگيالىق سەرىكتەستىكتى مىسالعا كەلتىردى.

«اتالعان باعىت ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ىنتىماقتاستىقتى مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە شىعارا الادى. بۇل – ورتالىق جانە شىعىس ازيادان ەۋروپاعا شىعاتىن ەڭ توتە ءارى ورنىقتى جول. سينگاپۋر كومپانيالارى مەن قارجى ينستيتۋتتارى بۇل سالاداعى بيزنەس پەن ينۆەستيتسيانىڭ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەپ, ايتارلىقتاي پايداعا كەنەلە الادى دەپ سانايمىز. ۆەتنامدىق SOVICO Group كومپانياسىنىڭ Qazaq Air اۆياكومپانياسىن جەكەشەلەندىرۋىن قۇپتايمىن. بۇل قازاقستان مەن اسەان ەلدەرى اراسىنداعى اۋە قاتىناستارىن جانداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە نازار اۋداردى. سينگاپۋر كومپانيالارىنا بىرلەسكەن اگرويننوۆاتسيالىق ورتالىقتار قۇرۋ, دالدىگى جوعارى ەگىنشىلىك جانە سۋ رەسۋرستارىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ باعىتتارىندا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ ۇسىنىلدى.

پرەزيدەنت بيوتەحنولوگيا جانە مەديتسينا سالالارىندا ىقپالداستىق جاساۋ ءۇشىن مول مۇمكىندىك بار دەپ سانايدى.

ء«بىزدىڭ ەلدىڭ فارماتسەۆتيكا سالاسى – وڭىردەگى ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىقتاردىڭ ءبىرى. Pfizer, Roche, GE Healthcare جانە Philips سەكىلدى الەمدىك جەتەكشى كومپانيالار ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ جەرگىلىكتى ءوندىرىسىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءبىز بىرلەسكەن زەرتتەۋلەردى, سونداي-اق دارىلەر مەن بيوپرەپاراتتار ءوندىرىسىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن «بايتەرەك» ۇلتتىق حولدينگى مەن Forebright كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق قور قۇرۋ جوسپارىن قۇپتايمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت تسيفرلىق سەكتوردى ونىمدىلىك پەن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ ارتۋىنا اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر پەرسپەكتيۆتى باعىت رەتىندە اتادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان سينگاپۋر سياقتى ەۋرازيا قۇرلىعىندا جەتەكشى تەحنولوگيالىق جانە IT-حابقا اينالۋدى كوزدەيدى. ناقتىراق ايتقاندا, ەلىمىز جاڭا ءارى كەشەندى IT-جوبالار, اسىرەسە جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا ماڭىزدى باستامالار جاساۋ ءۇشىن R&D جوبالار, ستارتاپتار, ءبىلىم سەكىلدى ءتۇرلى باعىت بويىنشا اۋقىمدى ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋعا مۇددەلى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ ىسىندەگى ارتىقشىلىقتارىنا نازار اۋداردى.

«بۇگىندە احقو الاڭىندا الەمنىڭ 80 ەلىنىڭ ەكى مىڭنان استام كومپانياسى جۇمىس ىستەيدى. ولار قازاقستانعا جانە بۇكىل وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا ىقپال ەتەدى. سينگاپۋردىڭ 30-دان استام كومپانياسى احقو-نىڭ رەزيدەنتى سانالادى. كەلەشەكتە ولاردىڭ سانى ارتا تۇسەدى دەپ سەنەمىن. قارجى ورتالىعى سينگاپۋردىڭ اقشا-كرەديت باسقارماسىمەن قارجى تەحنولوگياسى, «جاسىل قارجى» جانە يسلام بانكينگى سالالارىنداعى ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىكتى دامىتۋ ءۇشىن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. احقو-دا قازاقستان-سينگاپۋر تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتۋ قورىنىڭ قۇرىلۋى ەكى ەلدەگى بىرلەسكەن كاسىپورىنداردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن وڭتايلى الاڭ بولا الادى», دەدى پرەزيدەنت.

فورۋم اياقتالعاننان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جانە سينگاپۋر رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – ەكونوميكالىق ساياسات جونىندەگى ۇيلەستىرۋشى مينيستر حەنگ سۋي كەاتتىڭ قاتىسۋىمەن كوممەرتسيالىق قۇجاتتارعا قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى.  مىناداي قۇجاتتارعا قول قويىلدى:

«قازپوشتا» اق مەن SingPost اراسىنداعى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; «KTZ Express» اق مەن Global DTC اراسىنداعى تسيفرلىق ءدالىزدى ىسكە قوسۋ تۋرالى دەكلاراتسيا; «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق, PSA KZ Pte Ltd, KPMC Ltd جانە G-trans Service اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى مەموراندۋم.

بۇدان بولەك, بيزنەس فورۋم اياسىندا مىناداي قۇجاتتارعا قول قويىلدى:

Forebright Capital Asia Private Limited, «Qazaqstan Investment Corporation» اق جانە «BGI Hong Kong Tech Co., Limited اراسىنداعى Forebright Life Science Technology Fund تۋرالى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم;  «بيريۋك التىن» جشس مەن AlDigi Holdings Pte. Ltd كومپانياسى اراسىنداعى كەلىسىم; قازاقستاننىڭ «سىرتقى ساۋدا پالاتاسى» جشس مەن سينگاپۋردىڭ وندىرىستىك فەدەراتسياسى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; «Caspian Group» اق مەن China Regional Development and Planing Institute Co., Limited اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم; «Caspian Group» اق مەن KPMG Samjong Accounting Corp. اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; «Mandarin building» جشس, «Singapore International School Kazakhstan» جشس جانە Kinder World International Group اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن Nomadic Innovation Hub كومپانياسى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; Nomadic Innovation Hub پەن Clockster اراسىنداعى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم; Nomadic Innovation Hub پەن Snap hunt رەكرۋتينگ پلاتفورماسى اراسىنداعى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم.