الىپ

ماسكەۋدە وقىپ جۇرگەن كۇندەردىڭ بىرىندە لەكتسيا­دا ۇستازىمىز بارىمىزدەن ءبىر پاراققا سۇيىكتى اقىنىمىزدىڭ ەسىمىن جازىپ بەرۋدى سۇرادى. پروفەس­سور ازدان سوڭ ەسىمدەر جازىلعان پاراق­تاردى جيناپ الدى دا, الدەبىر ستۋدەنتكە تەكسەرتىپ, ءتىزىم جاساتتى. سو­لايشا ەڭ كوپ اتالعان اقىنداردىڭ رەتتىك ءتىزىمى جاسالدى. شامامەن 50-60 شاقتى ستۋدەنتتىڭ تاڭداۋ پىكىرىنەن شىققان قورىتىندى تاقتاعا جازىلدى. ءبىرىنشى – پۋشكين, ەكىنشى – لەرمونتوۆ, ءۇشىنشى – ەسەنين مەن بلوك, ءتورتىنشى – احماتوۆا مەن تسۆەتاەۆا. وسى ءبىر ءتىزىم مەنىڭ بالعىن سانامدى سانسىراتىپ جىبەردى. قازىرگى رەسەيدىڭ ستۋدەنت جاستارى بۇگىنگى مودادا جۇرگەن برودسكي, ماندەلشتام, ۆەرا پولوزكوۆا, استاحوۆالاردىڭ ەسىمىن بىلمەيتىن بولعانى ما؟ ءالى كۇنگە پۋشكين ەسىمىن قايتالاپ جۇرگەنى قالاي؟ وسى ويلار مازالاپ, كوپ ۋاقىت سانا تۇكپىرىندە ءجۇردى. كەيىن كەلە, پۋشكينمەن ەتەنە تانىسىپ, ونىڭ ەشقاشان قارتايماس زاڭعارلىعىن, الىپتىعىن تانىپ قايران قالا تۇستىك. الىپ دەگەن ۇعىمنىڭ ءمانىسىن پۋشكينگە قاراپ تۇسىندىك.

ءبىر ولەڭى ءبىر پوەماعا ۇقساس, نەشە عاسىردى ۋىسىنا ۇستاعان بايروننىڭ الىپتىعىنا ەشكىم داۋ تۋدىرا الماس. نەبارى 36 جاسىندا پوەزيادا جاڭا بەتبۇرىس جاساعان دارا دارىن بالا كۇنىنەن-اق ەرەكشە ەدى. جازۋشى اندرە مورۋانىڭ «بايرون» اتتى رومانىندا اقىن مىنەزىنىڭ قىرلارى اشىلادى. بايرون ولەڭدەرى مەن قابات-قابات پوەمالارىن وقىپ وتىرىپ, انو­مالياعا ۇشىراعان ادام بەينەسىندەگى قۇبىجىق كوزگە ەلەستەيدى. ءسىرا, ەدگار پو, بودلەر, بايرون بولمىسىنىڭ ساتانيزممەن الدەقانداي بايلانىسى بارى انىق. بۇل جەكە تاقىرىپقا جۇك.

قازاق پوەزياسىنا كوز جۇگىرتسەك, الىپ دەگەندە ويعا اباي مەن مۇقاعالي كەلەدى. بۇل جاي ايتىلا سالعان جاتتاندى پىكىر ەمەس, سىعىمدالعان ەڭبەكتەن تۋعان پىكىر دەپ قابىلدارسىز. مۇقاعاليدىڭ الىپتىعىن دانتەنىڭ «تامۇعىن» اۋدارۋىنان-اق بايقاۋعا بولادى. ال «رايىمبەك, رايىمبەك!», «اق­قۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەمالارىنان اقىننىڭ اقىل-وي اۋقى­مىنىڭ كەڭدىگى, الىپقا ءتان تالانت تاسقىنى سەزىلەدى.

الىپ انادان تۋادى. بىراق بۇل وتە سيرەك قۇبىلىس ەكەنىن ايتتىق. وتە سيرەك.