تاڭ الاگەۋىمنەن ىمىرت ۇيىرىلگەنشە تەر توگەتىن قاراپايىم جۇمىسشىلار ەڭبەگىنىڭ ونبەگىن لايىقتى كورىپ ءجۇر مە؟ ەڭبەككەرلەردىڭ جالاقىسى ۋاقتىلى تولەنىپ جاتىر ما؟ بۇل رەتتە وبلىستىق ەڭبەك ينسپەكتسياسى باسقارماسى باسشىسى جارىلقاسىن ايتاقوۆ وڭىردە جالاقى قارىزى بار كاسىپورىندار از ەمەس ەكەنىن العا تارتىپ وتىر. ولاردىڭ قارىزى بىرنەشە ميلليونعا جەتكەن.
«وبلىس بويىنشا وسى جىلى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ احۋالدىق ورتالىعىندا ءوڭىردىڭ تاۋەكەلدى كاسىپورىندارى رەتىندەگى مونيتورينگتە جالاقى قارىزى بويىنشا ەكى كاسىپورىن تىركەلگەن. بۇلار – «مەركى اسىل تۇقىمدى زاۋىتى» اق مەن «لۋگوۆوي جىلقى زاۋىتى» جشس. قازىرگى كەزدە «مەركى اسىل تۇقىمدى زاۋىتى» اق 74 جۇمىسشىعا 42 ملن تەڭگە مولشەرىندە جالاقى قارىز ەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. اۋداندىق سوت تاراپىنان قالىپتاسقان جالاقى بەرەشەگىن ءوندىرۋ بويىنشا ءتيىستى شەشىم شىعارىلعان. قازىرگى تاڭدا سوت ورىنداۋشىلار وسى باعىتتا ناقتى جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ال «لۋگوۆوي جىلقى زاۋىتى» جشس 152 قىزمەتكەرگە جالپى سوماسى 30 ملن تەڭگە كولەمىندە ەڭبەكاقى قارىز. بۇگىندە كاسىپورىنعا جاڭادان ينۆەستورلار كەلىپ, قوماقتى قارجى تارتىپ, ەكونوميكالىق الەۋەتتى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا ناقتى ارەكەتتەر جاساپ جاتىر», دەيدى ەڭبەك ينسپەكتسياسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
ج.ايتاقوۆ كەلتىرگەن دەرەككە جۇگىنسەك, ءوڭىر بويىنشا «ەڭبەك تاۋەكەلى كارتاسىنا» جوعارىدا اتالعان كاسىپورىنداردان بولەك ءتورت مەكەمە ەنگەن. ولاردىڭ قاتارىندا «تارازقۇرىلىسينۆەست», «ايا سەرۆيس», «كATSA», «يۋجكامتورگ» سەكىلدى سەرىكتەستىكتەر بار. اتتارى اتالعان كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەر الدىنداعى بەرەشەگى 55,444 ملن تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ال جالاقىسىن الۋعا مۇدەلى جۇمىسشىلار سانى – 308. جاۋاپتى باسقارما تاراپىنان ءتورت مەكەمە باسشىسىنا جالاقى قارىزىن تولىق تولەۋ تۋرالى ەسكەرتۋ جاسالعان, ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
البەتتە, قىزمەتكەر الدىنداعى بەرەشەكتى قايتارۋ بويىنشا جاۋاپتىلار تاراپىنان ءتيىستى جۇمىستاردىڭ اتقارىلعانى ءجون. الايدا قاراپايىم قىزمەتكەرلەر وزىنە تيەسىلى ەڭبەكاقى قارىزى تەزىرەك وتەلگەنىن قالايتىنى انىق. وبلىستىق ەڭبەك ينسپەكتسياسى تاراپىنان اتقارىلعان جۇمىس ءوز جەمىسىن بەرىپ, جالاقىسىنا قول جەتكىزگەن ازاماتتار دا بارشىلىق. ولاردىڭ قاتارىندا «تاراز» فۋتبول كلۋبىنىڭ جۇمىسشىلارى دا بار ەكەن.
«ەسەپتى كەزەڭدە مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارىمەن قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە 4 كاسىپورىنداعى ماسەلە وڭىنان شەشىلدى. اتاپ ايتقاندا, «تاراز» كاسىپقوي فۋتبول كلۋبىندا, «امانگەلدى گوز», «تاراز قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا جانە كونسۋلتاتيۆتىك دياگنوستيكالىق ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىندا جانە ءبىر جەكە كاسىپكەردە 280,6 ملن تەڭگەنىڭ جالاقى قارىزدارى انىقتالدى. انىقتالعان كەمشىلىكتەر قازىر تولىعىمەن جويىلىپ, 1 507 جۇمىسكەردىڭ قۇقىعى قورعالدى», دەيدى باسقارما باسشىسى ماسەلەنىڭ مانىسىنە ءۇڭىلىپ.
ەڭبەك ينسپەكتسياسى باسقارماسى وسى جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 15 مەكەمەدە پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى قولعا الىپ وتىر. ال العاشقى توقساندا بىرنەشە مەكەمەدە ەڭبەك احۋالىن باقىلاۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. قالعان مەكەمەلەر بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ سوڭىندا بەلگىلى بولادى.
ء«بىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ سوڭىنا دەيىن 15 مەكەمەدە پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون. قازىرگە دەيىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن مەكەمەلەردە 50 بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ونىڭ باسىم كوپشىلىگى ەڭبەك قاتىناستارى جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ بويىنشا ورىن العان. انىقتالعان كەمشىلىكتەر نەگىزىندە جۇمىس بەرۋشىلەرگە التى نۇسقاما بەرىلدى. انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردىڭ بارلىعى جويىلىپ, 1 806 جۇمىسشىنىڭ قۇقىعى زاڭ اياسىندا قورعالدى. سونداي-اق ەڭبەك ينسپەكتورلارىنىڭ ىسكە كىرىسۋىمەن بارلىعى 207 جەكە جانە زاڭدى تۇلعانىڭ ارىز-شاعىمى قارالىپ, جوسپاردان تىس 47 تەكسەرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, 72 ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ بۇزىلۋ دەرەكتەرى انىقتالدى. تەكسەرۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس جۇمىس بەرۋشىلەرگە ورىندالۋى مىندەتتى 19 نۇسقاما بەرىلدى. سونىمەن قاتار 10 مەكەمەگە قاتىستى اكىمشىلىك شارا قولدانىلىپ, جالپى سوماسى 1 199 900 تەڭگەنى قۇرايتىن 8 ايىپپۇل سالىندى», دەيدى ج.ايتاقوۆ.
راسىندا, وبلىستىق ەڭبەك ينسپەكتسياسى تاراپىنان جىل سايىن قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا ءبىراز جۇمىستىڭ اتقارىلاتىنى انىق. قولعا الىنعان ءىستىڭ كوڭىل كونشىتەرلىكتەي ناتيجە بەرىپ جاتقانىن دا كورىپ ءجۇرمىز. وڭىردە قاراپايىم جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا قىرۋار جۇمىس اتقارىلسا دا, كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرگە ميلليونداپ جالاقى قارىز بولىپ وتىرعانى ويلاندىرماي قويمايدى. قالاي دەسەك تە, ادال ەڭبەك دەر كەزىندە لايىقتى باعالانۋى كەرەك.
جامبىل وبلىسى