ورالداعى اسكەر اتىراۋعا اتتاندى

قازىر جايىقتاعى تاس­قىن­نىڭ الدى تاي­پاق­قا جەتىپ, اتىراۋ وبلى­سىنىڭ اۋماعىنا ءوتىپ بارادى. باتىس­­قازاق­ستان­دىقتار تابي­عات­تىڭ سىناعىنان امان-ەسەن ءوتىپ, شىعىندى ەسەپتەپ جاتىر. توتەنشە جاعداي جاريالانعان ايعا جۋىق ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ ءار ايما­عىنان كەلگەن توتەنشە جاع­داي­لار مينيسترلىگىنىڭ, ۇلت­تىق ۇلاننىڭ, شەكارا قىزمەتىنىڭ جەكە قۇرامدارى ءوز مىندەتىن ابىرويمەن اتقاردى. ەندى ولار اتىراۋ وبلىسىنا اتتاندى. قىزىلوردا جانە ماڭ­عىستاۋ وبلىستارى توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتتەرىنىڭ جانە قاراعاندى وبلىسى 52859 اسكەري بولىمشەسىنىڭ 281 اسكەري قىزمەتكەرىن باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قاليار ايتمۇحامبەتوۆ العىسحاتپەن ماراپاتتاپ, شىعا­رىپ سالدى.

ايتا كەتەيىك, بيىلعى سۋ تاسقىنى وبلىستا 1 292 تۇرعىن ءۇيدى, 14 839 ساياجاي ءۇيىن باسىپ ءوتتى. 13 980 ادام ءوز ۇيىنەن قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلدى, ونىڭ 5 782-ءسى بالا ەدى. 4 اۋدان مەن ورال قالاسىندا وقۋشىلار 3 اپتا بويى قاشىقتان وقىدى. قازىرگە دەيىن 2 487 ادام ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەردى پانالاپ جاتىر. جەر­گىلىكتى اكىمدىكتەر 4 940 باس ءۇي جانۋارىن دا سۋ باس­­پايتىن ايماققا ايداپ شىقتى. ويتكەنى تاسقىننىڭ الدىڭعى تولقىنىندا 2 421 باس مال شىعىن بولعان ەدى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تابيعات اپاتىنىڭ العاش­قى كۇنىنەن-اق حالىقپەن بىرگە بولىپ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قاراتوبە اۋدانىنا ارنايى كەلگەنىن كەزىندە حابارلادىق. سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن حالىققا مەملەكەت تاراپىنان جان-جاقتى كومەك كورسەتىلەتىنى ايتىلدى. قازىردىڭ وزىندە كومەك بەرىلىپ جاتىر.

توتەنشە جاعداي سالدارىنان وبلىستا 1 292 تۇرعىن ۇيگە زيان كەلگەنى انىقتالدى. قازىر 1 150 ءۇي بويىنشا تەحنيكالىق تەكسەرىس جۇرگىزىلىپ, 397 ءۇي تۇرۋعا جارامسىز دەپ تانىلدى. بۇل – قاراتوبە اۋدانىندا – 98, سىرىمدا – 114, تەرەكتىدە – 60, بايتەرەك اۋدانىندا – 4, بورلىدە 121 ءۇي جاڭادان سالىنادى دەگەن ءسوز.

«كۇنى بۇگىن جارامسىز دەپ تانىل­عان تۇرعىن ۇيلەردى قال­پىنا كەلتىرۋ جۇمىسى باستالدى. اتاپ ايتقاندا, جاڭا ءۇي سالىناتىن جەر ۋچاسكەلەرى انىقتالىپ, گەولوگيا جانە توپو-ءتۇسىرىلىم جۇرگىزىلىپ جاتىر. قۇرىلىس جۇمىسىن جۇرگىزۋگە جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ ءتىزىمى انىق­تالىپ, دايىندىق باستالدى. بۇل ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى «قازاقستان حال­قىنا» قوعامدىق قورىنىڭ, وڭىردەگى ءىرى كاسىپورىندار – قپو ب.ۆ., جايىقمۇناي, ورالويلەند گاز, كوندەنسات جانە وزگە دە ۇيىمداردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلادى», دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى تىلەپبەرگەن قايىپوۆ.

تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە بىرجولعى الەۋمەتتىك كومەك تە بەرىلىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە 1 490 وتباسى 547,3 ملن تەڭگە الەۋمەتتىك كومەك الدى. سۋ تاسقىنى سالدارىنان 2 343 باس مال شىعىن بولعان ەدى. سونىڭ ىشىندە 341 ءىرى قارا, 63 جىلقى, 1 742 ۇساق مال, 116 شوشقا جانە 81 ءۇي قۇسى ولگەن. قازىرگى تاڭدا وسى شىعىندى وتەۋ بويىنشا جۇمىس باس­تالدى. وسى ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ رەزەرۆىنەن 187,5 ملن تەڭگە بولىنگەن.

بيىلعى سۋ تاسقىنى وڭىردەگى كاسىپكەر قاۋىمعا دا از شىعىن اكەلگەن جوق. الدىن الا ەسەپكە قاراعاندا 39 كاسىپكەرلىك نىسانى, ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن 20 ۇجىم, مال شارۋا­شى­لى­عىمەن شۇعىلدانعان 18 نىسان زارداپ شەككەنى انىقتال­عان.

قازىر بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى تاسقىننان زارداپ شەككەن جەكە ادامدار مەن كاسىپ­كەر­لەرگە كەشەندى كومەك كورسەتۋگە كىرىستى. سونىڭ ىشىندە نەسيە بو­يىنشا تولەمدى 30 ماۋسىمعا دەيىن كىدىرتۋ, تولەمدى كەشىكتىرگەنى ءۇشىن ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇل ەسەپتەمەۋ سەكىلدى شارالار جاسالادى. ال زاقىمدالعان الەۋمەتتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق نىساندارى بيۋدجەت ەسەبىنەن قالپىنا كەل­تى­رىل­مەك. وڭىردە سۋ تاسقىنى سالدارىنان 39 الەۋمەتتىك نىسانعا زالال كەلگەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە 31 ءبىلىم بەرۋ, 3 سپورت, 2 مادەنيەت, 3 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى بار. اۆتوجولداردىڭ 70 بولىگىن سۋ ءبۇلدىرىپ وتكەن.

قازىر وڭىردە ساياجايى سۋعا كەتكەن تۇرعىندار وتە كوپ. ولار دا كەلگەن شىعىننىڭ وتەمىن سۇراپ, الاڭداپ وتىر. ايتا كەتەيىك, بۇل تۇرعىندارعا بىرجولعى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلىپ جاتىر. باسقا باسپاناسى جوق حالىق ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەردە ورنالاستى. بۇگىندە سۋعا كەتكەن ۇيلەرگە تەحنيكالىق تەكسەرىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ساياجاي جالعىز باسپاناسى بول­عان تۇرعىندارعا مەملەكەت ەسەبىنەن تۇرعىن ءۇي بەرىلەتىنى حابارلاندى.

سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەك­كەن حالىق­قا قولداۋ رەتىن­دە قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇك­پىرىنەن, ءتىپتى قىرعىزستان, تاجىك­ستان سەكىلدى شەتەلدەردەن دە گۋما­نيتارلىق كومەك كەلىپ جاتىر. ءساۋىردىڭ 5-ىنەن قازىرگى كۇنگە دەيىن 1 193,4 توننا جاردەم كەلگەن ەكەن. ودان بولەك, سىن ساعاتتا مەملەكەتتىك ماتەريالدىق رەزەرۆ قورىنان دا قاجەتتى مولشەردە ازىق-ت ۇلىك, قۇرال-جابدىق, تەحنيكا الىنعان. جالپى, تاسقىنعا قارسى كۇرەسكە ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى كۇش­تىك قۇرىلىمدارىنان, ارنايى قىزمەت سالالارىنان 11 مىڭعا جۋىق ازامات جۇمىلعان ەكەن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە جايىق وزەنى بويىنداعى 84 ەلدى مەكەن از شىعىن­مەن امان قالدى.

دەگەنمەن ارقانى كەڭگە سالۋعا ءالى ەرتە. ورال قالاسىن قۇرساپ جاتقان جايىق تا, شاعان وزەنى دە قاۋىپتى دەڭگەيدەن جوعارى تۇر. جوبالىق قۋاتى بويىنشا 19,10 ملن تەكشە مەتر سۋ جيناۋعا قابىلەتتى شاعان سۋ قويماسىندا قازىر 32,14 ملن تەكشە مەتر سۋ كەمەرىنە كەلىپ, لىقىلداپ تۇر. جايىق وزەنىنىڭ دەڭگەيى تۇسپەي, بۇل وزەن اعا المايدى.

ءساۋىردىڭ 25-ىندەگى مالىمەتكە قاراعاندا, رەسەيدەگى يرەكلى سۋ قويماسىنان سەكۋندىنا 192 تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلىپ جاتىر. ورىنبور قالاسىنىڭ تۇسىندا جا­يىق­تىڭ دەڭگەيى 893 سم ەكەن. مۇنىڭ ءبارى جايىق وزەنىندە ءالى تالايعا دەيىن مول سۋ بولاتىنىن كورسەتەدى.

ء«بىر بەينەتتىڭ ءبىر زەينەتى بار» دەمەكشى, «قازسۋشار» مەكەمەسى بيىلعى مول سۋدى وبلىس اۋماعىنداعى سۋ قوي­مالارىنا جيناپ الىپ جاتىر. قازىر­دىڭ وزىندە سۋ قويمالارى 87%-عا تولعان. جايىق-كوشىم جۇيەسىنە سەكۋندىنا 118 تەكشە مەتر سۋ قۇيىلىپ, جىل باسىنان بەرى 242,3 ملن تەكشە مەتر سۋ الىنعان ەكەن. بۇل سۋ كولدەرگە, كولتاباندارمەن مەن تابيعي شابىندىقتارعا بەرىلەدى, اۋىل حالقىنىڭ يگىلىگىنە اسادى.

باتىس قازاقستان وبلىسى