باتىس قازاقستان وبلىسى بيىلعى سۋ تاسقىنىنىڭ ەڭ قيىن كۇندەرىن باستان كەشىرىپ جاتىر. «جاعداي قاۋىپتى, بىراق تولىق باقىلاۋدا. ءبىزدىڭ بۇگىنگە دەيىن ىستەگەن جۇمىسىمىز ناتيجە بەردى», دەدى وبلىستىق جەدەل شتاب باستىعى, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى قاليار ايتمۇحامبەتوۆ.
ءساۋىردىڭ 21-ءى كۇنى جايىق وزەنى ورال قالاسىنىڭ تۇسىندا قاۋىپتى دەڭگەيىنەن اسىپ, قالا ماڭىنداعى بىرنەشە ساياجاي قاۋىمداستىعى سۋعا كەتكەنىن حابارلاعان ەدىك. قازىر وبلىس بويىنشا قاۋىپ ءالى سەيىلگەن جوق. وبلىس ورتالىعىن اينالىپ جاتقان جايىق, شاعان, دەركول وزەندەرى كەمەرىنەن اسىپ تۇر. رەسەيدىڭ يرەكلى سۋ قويماسىنان بەرىلىپ جاتقان سۋ مولشەرى سەكۋندىنا 2 170 تەكشە مەتردەن ازايىپ, 294 تەكشە مەترگە تۇسكەنىمەن, ساقمار, ەلەك جانە شىڭعىرلاۋ وزەندەرى قوسىلاتىن جايىقتىڭ سۋى ءالى كوتەرىلىپ جاتىر. كوكتەم باستالعالى وزەن سۋى 7 مەتردەن اسا كوتەرىلىپتى.
باتىس قازاقستان وبلىسىندا كۇنى بۇگىن سۋ تاسقىنى قاۋپى بار 84 ەلدى مەكەن بار. قاۋىپتى ايماقتا وبلىس ورتالىعى ورال قالاسى, جايىق بويىندا ورنالاسقان ءبورلى, بايتەرەك, تەرەكتى, اقجايىق اۋداندارى جاتىر. ورال قالاسىن قوسپاعاندا بۇل اۋىلداردا 80 مىڭنان اسا حالىق تۇرادى.
– ءساۋىر ايىنان بەرى جايىق بويىنداعى ەلدى مەكەندەردى سۋ تاسقىنىنان قورعاۋ ءۇشىن قاۋىرت جۇمىس اتقارىلدى. ۇزىندىعى 135 شاقىرىم, بيىكتىگى 2-4,5 مەتر بوگەتتەر تۇرعىزىلدى. 1,1 ملن-عا جۋىق قاپشىق قۇم توسەلدى. ءبىز بۇگىن وسى بوگەتتەردىڭ ناتيجەسىن كورىپ جاتىرمىز. ءبورلى اۋدانىنىڭ قاناي اۋىلى ءدال وسى بوگەتتىڭ ارقاسىندا امان تۇر. كەشە عانا ءوزىم بايتەرەك اۋدانىنىڭ بايقونىس, داريان, رۋبەجكا اۋىلدارىنا بارىپ, بوگەتتىڭ جاعدايىن كوردىم. بۇل بوگەتتەر قازىر بۇكىل اۋىلدى ساقتاپ تۇر. ءبىزدىڭ جاساعان ارەكەتىمىز دۇرىس, جوسپارلى بولدى دەپ ويلايمىن, – دەدى ق.ايتمۇحامبەتوۆ.
باسقا جۇمىستى ەسەپتەمەگەندە, تەك وسى بوگەتتەردى قۇرۋعا 1 336 ارنايى تەحنيكا جۇمىلعان ەكەن. مۇنىڭ 861-ءى – ەلىمىزدىڭ 3 قالا, 11 وبلىسىنان اكەلىنگەن تەحنيكا. مىسالى, الماتى قالاسىنان – 214, قىزىلوردا وبلىسىنان – 136, تۇركىستان وبلىسىنان – 112, الماتى وبلىسىنان – 162, قاراعاندى وبلىسىنان – 55, استانا قالاسىنان – 23, اتىراۋ وبلىسىنان – 15, اقتوبە وبلىسىنان – 65, جامبىل وبلىسىنان – 5, ماڭعىستاۋ وبلىسىنان – 14, شىمكەنت قالاسىنان – 14, جەتىسۋ وبلىسىنان – 4, قوستاناي وبلىسىنان – 30, پاۆلودار وبلىسىنان 12 تەحنيكا جايىقتاعى سۋ تاسقىنىنان قورعاۋ جۇمىسىنا كەلگەن ەكەن.
قاليار شاديار ۇلى قازىر وبلىس اۋماعىندا 3 500-دەي اسكەري قىزمەتكەر – توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى, قورعانىس مينيسترلىگى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, شەكارا قىزمەتىنە قاراستى اسكەريلەر جانە ۇلتتىق ۇلان ساربازدارى تاسقىنعا توسقىن جاساپ جاتقانىن ايتتى. ولار الماتى, شىمكەنت قالالارىنان, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, تۇركىستان, اقتوبە وبلىستارىنان كەلگەن اسكەري ءبولىم جاۋىنگەرلەرى ەكەن.
وقىرماننىڭ ەسىندە بولار, باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىنا رەسەيدەن قۇلاعان مول سۋ ءساۋىردىڭ 17-ءسى كۇنى جەتكەن ەدى. بايتەرەك اۋدانىنىڭ يانۆارتسەۆ اۋلىنداعى گيدروبەكەت ءساۋىردىڭ 17-سىندە سۋدىڭ – 16 سم وسكەنىن كورسەتسە, ءساۋىردىڭ 18-ءى كۇنى سۋ – 38 سم, 19-ى كۇنى – 28 سم, 20-سى كۇنى – 15, ءساۋىردىڭ 21-ىندە 3 سم كوتەرىلدى. تەك 22 ساۋىردە 1-2 سم تومەن ءتۇسۋى بايقالدى. ورال قالاسى تۇسىندا دا جايىق دەڭگەيى 19-22 ءساۋىر كۇندەرى 86 سم-گە كوتەرىلدى. 22 ءساۋىردىڭ ءتۇس كەزىندە ورال قالاسىنىڭ گيدروبەكەتىندە جايىق وزەنى دەڭگەيى 862 سم بولدى. قاۋىپتى دەڭگەي 850 سم بولسا, ودان 12 سم اسىپ كەتتى.
كەيىنگى كۇندەرى ورال قالاسىنىڭ ماڭىنداعى ساياجايلاردىڭ جاپپاي سۋعا كەتە باستاعان سۋرەتتەرى مەن بەينەجازبالارى جەلىنى شارلاپ كەتكەن ەدى. توتەنشە جاعدايلار باسقارماسى كۇنى بۇگىن ساياجايلارداعى 13 044 ءۇيدى سۋ باسقانىن حابارلادى. بۇعان قوسا سۋ تاسقىنى سالدارىنان 6 اۋداندى, ورال قالاسىندا 1 292 تۇرعىن ءۇيدى سۋ باسقان ەدى. قازىر 902 ۇيگە تۇرعىندارى قايتىپ ورالىپتى.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سۋ تاسقىنى سالدارىنان كەلگەن ماتەريالدىق زالالدى باعالايتىن كوميسسيا قىزۋ جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتتى. قازىرگى تاڭدا سۋعا كەتكەن ۇيلەردىڭ 1 150-ىنە تەحنيكالىق ساراپتاما جۇرگىزىلگەن. ساراپتاما قورىتىندىسىنا سايكەس, 276 تۇرعىن ءۇي جارامسىز بولىپ تانىلعان. ال 47 ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن وتەدى. 590 نىسانعا باعالاۋ جۇرگىزىلگەن.
– سۋ تاسقىنىنان كەلگەن شىعىنداردى ەسەپتەگەن كەزدە تۇرعىن ءۇي جانە ءتورت ت ۇلىك مالدىڭ شىعىنىن ەسەپتەپ, وتەماقى تولەۋدىڭ بۇرىننان قالىپتاسقان جۇيەسى بار. وتەماقى سول بويىنشا جاسالادى. تەك ب ۇلىنگەن م ۇلىكتىڭ – ۇيدەگى جيھاز بەن تەحنيكانىڭ ورنىن تولتىرۋ الگوريتمى ەندى جاسالىپ جاتىر. بۇل قۇجات دايىن بولعان كەزدە قوسىمشا حابارلايمىز, – دەدى شتاب باستىعى.
ق.ايتمۇحامبەتوۆ تابيعات اپاتىنىڭ كەسىرىنەن باسپاناسى جارامسىز بولعان جاندارعا جاڭا ءۇي سالىناتىنىن نەمەسە مەملەكەت ول وتباسىعا باسقا ءۇي ساتىپ اپەرەتىنىن ايتتى. بۇل كومەك ساياجاي اۋماعىندا تۇراتىن وتباسىلارعا دا ءتيىپ قالۋى مۇمكىن. ول ءۇشىن ساياجاي ءۇيىنىڭ قۇجاتى تۇگەل بولۋى, زارداپ شەگۋشىنىڭ اتىنا تىركەلۋى, جالعىز باسپاناسى بولۋى كەرەك.
جالپى, سۋ تاسقىنى باستالعاننان بەرى بارلىعى 13 880 ادام قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلدى, سونىڭ ىشىندە 5 748 بالا بار. بۇگىندە 14 ەۆاكوبەكەتتە 2 363 ادام تۇرىپ جاتىر. قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك, مەديتسينالىق كومەكپەن تولىق قامتىلعان.
اۋدان دەڭگەيىندە قۇرىلعان ارنايى كوميسسيالار 2 342 باس مالدىڭ سۋعا كەتىپ ولگەنىن راستادى. ونىڭ ىشىندە 341 باس ءىرى قارا, 63 جىلقى, 1 741 قوي-ەشكى بار. قازىر بۇل مال راسىمدەلدى, ولەكسەلەرى تولىق جويىلدى. وتەماقى كەلەسى اپتادان باستاپ تولەنەدى. ارنايى كوميسسيالار ءوز جۇمىسىن ودان ءارى جالعاستىرىپ جاتىر.
تاسقىننىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە مال شىعىنى جوق, ويتكەنى قاۋىپ تونگەن ايماقتان 2 369 باس ءىرى قارا, 53 باس جىلقى الدىن الا قاۋىپسىز جەرگە ايدالدى.
سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ازاماتتارعا جان-جاقتى كومەك كورسەتۋ جۇمىسى دا قاتار ءجۇرىپ جاتىر. وسى كەزگە دەيىن وبلىس بويىنشا 5 552 ءوتىنىش قابىلدانسا, 1 542 وتباسىنا 514,5 ملن تەڭگە مولشەرىندە بىرجولعى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلدى.
باتىس قازاقستان وبلىسىنا وسى كەزگە دەيىن 707 توننا نەمەسە 327,3 ملن تەڭگەلىك گۋمانيتارلىق كومەك كەلگەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە 563 توننا ازىق-ت ۇلىك, 4 توننا ءدارى-دارمەك, 140 توننا كيىم-كيشەك بار.
وسى كەزگە دەيىن وبلىس اۋماعىندا بارلىعى 1 229 936 قاپشىق توسەلگەن. اپاتتان قۇتقارۋ جۇمىستارىنا 10 647 ادام, 1 919 تەحنيكا, 213 سۋ سورۋ قۇرالى, 194 قايىق جانە 5 تىكۇشاق جۇمىلدىرىلعان.
باتىس قازاقستان وبلىسى