اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ, سونىڭ ىشىندە اۋىلدار مەن وبلىس ورتالىقتارىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن قولجەتىمدى يپوتەكانى ازىرلەۋدى تاپسىرعان بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ بۇل ءسوزى حالىق تىلەگىمەن دالمە-ءدال كەلگەندەي. اسىرەسە, ءبىرىنشى كەزەكتە الەۋمەتتىك تۇرعىداعى وسال توپتارعا باسىمدىق بەرىلەتىنى كوپشىلىكتى قۋانتىپ وتىر.
ۇكىمەت جەدەلدەتۋگە كىرىستى
– باسپانا – جۇرتتىڭ تۇرمىس ساپاسىن تانىتاتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى كورسەتكىش, – دەگەن ەدى پرەزيدەنت ۇلتتىق قۇرىلتايدا. – بيىل 1 ناۋرىزدان باستاپ ىسكە قوسىلعان «وتاۋ» يپوتەكالىق باعدارلاماسى ەل ىشىندە ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. بۇعان قوسا اۋىل جانە اۋدان ورتالىعىنىڭ تۇرعىندارىنا ارنالعان جاڭا تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن قولعا الۋ كەرەك. بۇل رەتتە الەۋمەتتىك تۇرعىدا وسال توپتاعى جاندار ءۇشىن نەسيە ءوسىمى 7 پايىزدان اسپاۋى قاجەت. سونىمەن قاتار ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالعا بەرىلەتىن باسپانا سانىن بىرنەشە ەسە كوبەيتۋدى ۇكىمەتكە تاپسىرامىن. جەڭىلدەتىلگەن جاڭا يپوتەكانىڭ ەنگىزىلۋى جانە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ كوپتەپ سالىنۋى قۇرىلىس قارقىنىن ارتتىرادى. قۇرىلىس سالاسىندا ءجۇز مىڭداعان وتانداسىمىز ادال ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ەڭ باستىسى, بۇل باعدارلاما باسپاناعا مۇقتاج كوپتەگەن ادامنىڭ ءۇيلى بولۋىنا جول اشادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «وتباسى بانك» 300 ملرد تەڭگە سوماسىندا يپوتەكالىق قارىز بەرەتىن جاڭا باعدارلامانى ىسكە قوسپاق. اتالعان باعدارلامانىڭ وپەراتورى ءدال وسى سوماعا مولشەرلەمەسى جىلىنا 7 جانە 9%-دان اسپايتىن نەسيە بەرەدى. بۇل – ءبىر جىلدا 12 مىڭ وتباسىنىڭ باسپانالى بولۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىك. ەسكەرەتىن جايت, كورسەتىلگەن 7% – ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتتارى ءۇشىن. ول توپقا كوپبالالى وتباسىلار, جەتىم بالالار, مۇگەدەكتىگى بار ادامدار كىرەدى. قالعاندارى ءۇشىن يپوتەكا 9%-بەن ۇسىنىلادى. ازىرگە بولجام وسىنداي.
ايتا كەتەيىك, جاڭا يپوتەكا 1 مامىردا ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانعان. ءبىز «وتباسى بانك» ءباسپاسوز قىزمەتىنە حابارلاسقانىمىزدا, يپوتەكالىق باعدارلامانى جەتىلدىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقانىن مالىمدەپ, تولىققاندى شارتتار مەن ەرەجەلەردى الداعى ۋاقىتتا جاريا ەتەتىندەرىن جەتكىزدى.
«باعدارلامانىڭ ەرەكشەلىگى سول, مۇندا مەملەكەت ەلدەگى وسال توپتارعا ۇلكەن مۇمكىندىك قاراستىرىپ وتىر. نەسيە دە الدىمەن وسى ساناتتاعى تۇرعىندارعا بەرىلەدى. باستاما وتە جاقسى. تولىق شارتى مەن ىشكى تەتىكتەرى الداعى ۋاقىتتا جاريالانادى. ەگەر جاڭا يپوتەكالىق باعدارلاما ىسكە اسسا, ۇلكەن قالالاردى عانا ەمەس, وڭىرلەردى دامىتۋعا دا ىقپالى كوپ بولارى انىق. مەنىڭ ويىمشا, اۋىلدىق جەرلەردەن ءۇي الاتىن ازاماتتاردان باستاپقى جارنا تالاپ ەتۋدىڭ قاجەتى جوق. بىردەن سول تومەنگى پايىزبەن ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرىلسە دەيمىن. ال وبلىس ورتالىعى ەمەس قالالار مەن اۋدانداردا جيناق سوماسى 10 پايىز عانا دەگەن تالاپ قويىپ, كەزەكتىلىككە قاراماي باسپانا الۋعا بولاتىنداي ەتسە دەگەن ۇسىنىسىم بار. ەكىنشىدەن, ناۋرىزدان باستاپ «وتاۋ» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعانىن بىلەسىزدەر. قازىر وعان ءوتىنىم قابىلدانىپ جاتىر. مەنى قۋانتقانى – بۇعان بولىنگەن 150 ملرد تەڭگەنىڭ 60 پايىزى جاستارعا باعىتتالاتىنى. قالعانى باسقا ساناتتاعى ازاماتتارعا ارنالعان», دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى داۋلەت مۇقاەۆ.
ەل تۇرعىنى تورەبەك تورەمۇراتوۆ تا, باعدارلامانىڭ ىسكە قوسىلۋى ءتيىمدى بولار ەدى دەيدى.
«اسىرەسە كوپبالالى وتباسىلار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارىمىزعا بۇل – ۇلكەن قولداۋ. ماعان ۇناعانى – تەك ۇلكەن قالالاردا ەمەس, اۋدان ورتالىعى مەن اۋىلدىق وكرۋگتە جۇمىس ىستەيتىن جاس وتباسىلاردىڭ دا وسى يپوتەكالىق باعدارلاماعا قاتىسا الادى دەگەن تارماقتىڭ ەنگىزىلۋى. ەگەر وزگەرىس بولىپ كەتپەسە, كوپشىلىكتىڭ يگىلىگىنە اينالارى ءسوزسىز. قازىر كەيبىر قىز-جىگىتتەر ءوز اۋىلدارىنان اۋدان ورتالىعىنا كۇندەلىكتى قاتىناپ جۇمىس ىستەيدى. ال اتالعان باعدارلاما ارقىلى باسپاناعا قول جەتكىزسە, ءوز ءۇيى بولىپ, كوپ قيىندىق ارتتا قالار ەدى», دەيدى ەل تۇرعىنى.
جاڭا باعدارلاماعا شارت بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن جاستار, جاس وتباسىلار, تۇرعىن ءۇي تولەمىن الىپ وتىرعاندار جانە «وتباسى بانك» سالىمشىلارى قاتىسا الادى. بۇل تىزىمدە ۇلكەن قالالار مەن وبلىس ورتالىقتارىنان بولەك, مونوقالا, اۋدان ورتالىقتارى, سونىمەن قاتار, اۋىل تۇرعىندارى دا بولاتىنى دا ايتىلىپ ءجۇر. دەمەك, جاڭا يپوتەكا تەك مونوقالالارعا عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ بارلىق ەلدى مەكەنىنە دە قاتىستى.
ازاماتتاردىڭ باسپانالى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قويىلعان مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەت كەزەكتە تۇرعاندار, ونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتى ءۇشىن ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي كولەمىن 4 ەسە ۇلعايتۋدى دا جوسپارلاپ وتىر. پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ بيىل 1 ساۋىرگە دەيىن وسى جانە وزگە دە جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كەستەسىن ۋاقتىلى ۇسىنۋدى تاپسىردى. كەستە بويىنشا جوبالاردىڭ ءارى قاراي ىسكە اسىرىلۋى كۇندەلىكتى باقىلاۋدا بولماق.
ء«بىز پرەزيدەنتتىڭ اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق باستامالارىنىڭ ۋاقتىلى ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىسپىز. ءاربىر مينيسترگە جانە اكىمگە, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باسشىلىعىنا جۇمىستى كۇندەلىكتى باقىلاۋعا الۋدى تاپسىرامىن. تۇرعىندار ناقتى وزگەرىستەردى كورۋى قاجەت. تولىق قايتارىممەن جۇمىس ىستەۋ جانە جوعارى ناتيجە تيىمدىلىكتىڭ كورسەتكىشى بولماق», دەيدى ۇكىمەت باسشىسى.
بيىلعى كولەم – 18 ملن شارشى مەتر
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى نۇرلان بايبازاروۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت جىل اياعىنا قاراي ەل بويىنشا 18 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. بىلتىر 17 ملن شارشى مەتردەن استام باسپانا قۇرىلىسى جۇرسە, بيىل بۇل 18 ملن شارشى مەتر قۇرىلىس جوسپارلاندى. سونداي-اق ارەندالىق ۇيلەردىڭ سانىن دا جىلداعىدان ارتتىرۋ كوزدەلگەن. بۇل ءۇشىن مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتىنەن 272 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات وسىعان جۇمسالادى», دەيدى ن.بايبازاروۆ.
قورىتا ايتقاندا, ۇكىمەت بەل شەشە كىرىسكەن باسپانا ماسەلەسى ءالى دە قوعام تالقىسىندا. ەندى از ۋاقىتتا «وتباسى بانكى» جاڭا يپوتەكالىق باعدارلامانىڭ نەگىزى شارتتارىن تولىق جاريالاۋعا ءتيىس.
تۇراتىن جەكە ءۇيى بولعانى – كىم-كىمگە دە ارمان. سول ءۇشىن جىلداپ قارجى جياتىن حالىققا ءتيىمدى باعدارلاما كەرەك-اق. تەك بۇل جاڭا باعدارلاماداعى باسىمدىقتار قاراپايىم حالىق مۇددەسىنە سايكەس كەلسە بولعانى.