ماۋەلى مەكەن تۋريزمگە بەت بۇرادى

الاكول مەن بالقاشتى باستى باي­لىعى سانايتىن جەتىسۋلىقتار جاز باس­تالا قىزۋ جۇمىسقا كىرىسىپ, كۇن سۋىتا ميمىرت تىرلىگىنە قايتا ورالادى. الا جازداي شيپالى كولدى جاعالاعان اعايىننىڭ ەرمەگى  سول. ال كۇز كەلە ايۋداي قالىڭ ۇيقىنىڭ قۇشاعىنا كىرەدى. مۇنى ءبىز تۋريزم سالاسىنا قاراتىپ ايتىپ وتىرمىز. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسى جەتىسۋدى ءتورت مەزگىلدە دە كىسى ۇزىلمەيتىن الەمدىك برەندكە اينالدىرۋ كەرەك ەكەنىن جەتكىزگەن. بۇگىندە وسى باعىتتاعى جۇمىستارعا كوڭىل سۇيىنەدى. تاۋ ءتۋريزمى مەن ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ مۇمكىندىگى مول سارقان اۋدا­نىندا Vizit ورتالىق اشىلماق. بۇل ءۇشىن ەكىاشا اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى توپولەۆكا اۋىلىنداعى ەسكى ەكى مەكتەپ عيماراتى قايتا جاڭعىرتىلادى.

تۋريستىك ورتالىق ءۇشىن توپولەۆكا اۋىلىنىڭ تاڭدالىپ وتىرعانى بەكەر ەمەس. بۇل ەلدى مەكەن – شەكارالىق ايماقتا ورنالاسقان تاۋ ءتۋريزمى سالاسىنداعى الەۋەتى جوعارى ايماق. وسى وڭىردە «جوڭ­عار الاتاۋى» ۇلتتىق تابيعي پاركى ور­نالاسقان. پارك اۋماعىنداعى جوڭعار الا­تاۋىنىڭ باۋرايى الما مەن قىزعالداقتىڭ تاريحي وتانى ەكەنى عىلىمي تۇرعىدان دالەل­دەنگەن. بۇل پارك ەلىمىزدەگى ۇلتتىق تابيعي پاركتەر اراسىندا كولەمى جاعىنان ەكىنشى ورىن الادى. وعان كەلۋشىلەر قاتارى دا جىل سايىن ارتىپ كەلەدى.

ءوڭىر اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, 2022 جىلى شامامەن 2 700 ادام كەلسە, وتكەن جىلى ولاردىڭ سانى 3 300-گە جەتكەن. بۇل جەردە 14 مىڭنان اسا گەكتار اۋماقتى الىپ جاتقان سيۆەرس الما باعى دا وركەن جايعان. 2017 جىلدان باستاپ توپولەۆكا اۋىلىندا «سيۆەرس الما اعاشىنىڭ گۇلدەۋى» فەستيۆالى تۇ­راقتى وتكىزىلەدى. وتكەن جىلى بۇل ءىس-شاراعا شامامەن 2 مىڭداي ادام بارىپتى. جالپى, بۇل فەستيۆال ماڭىزى جاعىنان جاپو­نيا­داعى ساكۋرانىڭ گۇلدەۋى كەزەڭى­نەن بىردە-ءبىر كەم ەمەس.

توپولەۆكا اۋىلىنان 40 شاقىرىم جەردە, تاۋ ورتاسىندا جەتىسۋدىڭ مارجانى – جاسىل كول ورنالاسقان. تەڭىز دەڭگەيىنەن 1 630 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان جاسىل كول­دىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ – كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە. جەرگىلىكتى اكىمدىك جاسىل كولدىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتىپ, دەمالۋشىلاردىڭ كەلۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ جۇمىسىن اتقارادى.

«Vizit ورتالىق ءۇشىن توپولەۆكا اۋى­لىنداعى ەسكى مەكتەپتەر عيماراتىنىڭ ورنى بەلگىلەنگەن. Vizit ورتالىق Vizit Zhetysu ورتالىعىمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەپ, ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنان بولەك شەتەل تۋ­ريستەرىنە دە قىزمەت كورسەتەدى دەپ جوس­پارلانىپ وتىر. ورتالىق ءبىر ۋاقىتتا 30 دەمالۋشىنى قابىلداي الاتىن ورىن بول­ماق. ونىڭ عيماراتىندا جيىن وتكىزۋ زالى, رەسەپشن, كافە, ت.ب. قاجەتتى ورىندار قاراستىرىلعان. 1962 جىلى سالىنعان, قايتا جاڭعىرتۋعا جاتاتىن ەسكى مەكتەپ عيماراتتارىنىڭ جالپى الاڭى 659 شارشى مەتردى قۇرايدى, ال نىساندار ورنالاسقان اۋماق – شامامەن 1,4 گەكتار», دەيدى سارقان اۋدانىنىڭ اكىمى عالىمجان مامانباەۆ.

اۋدانعا ارنايى ىسساپارمەن بارعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەت قاناعاتوۆ ەسكى مەكتەپ عيماراتتارىن اۋدان اكىمدىگىنىڭ تەڭگەرىمىنە وتكىزۋ ۇدەرىستەرىن جىلدامداتۋدى تاپسىردى. بۇل جۇمىس اياقتالعان سوڭ, اۋدان اكىمدىگى قۇرىلىس جۇمىسىنا قاتىس­تى ءتيىستى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىز­دەمە ەسەپتەرىن جۇرگىزبەكشى.

وسى رەتتە ايتا كەتەيىك, بىلتىر «التى­نەمەل» ۇلتتىق پاركى اۋماعىندا جەكە ينۆەستوردىڭ 2 ملرد تەڭگەدەي ينۆەس­تيتسيا قۇيۋىنىڭ ناتيجەسىندە @visit.altynemel ۆيزيت ورتالىعى سالىنعان ەدى. بۇل ۆيزيت-ورتالىقتىڭ كافەسى بار, Wi-Fi-عا قوسىلعان, ارنايى كادەسىيلار دا ساتىلادى. ماڭىندا سامالجايلارى, جانۋارلاردى سىرتتاي باقىلاۋعا ارنالعان شولۋ مۇناراسى, ناۆيگاتسيالىق پانەلدەر مەن اقپاراتتىق قالقاندار ورناتىلىپ, 10 گلەمپينگ سالىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە تابيعي پارك, ونىڭ فلوراسى مەن فاۋناسى, گەولوگيالىق جانە مادەني-تاريحي كورنەكتى ورىندارى, جاياۋ ءجۇرۋ مارشرۋتتارى بار. سونداي-اق قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى تۋرالى تولىق اقپارات الىپ قانا قويماي, گيد-ەكسكۋرسوۆودتىڭ قىزمەتىنە تاپسىرىس بەرۋگە بولادى, ەكسكۋرسياعا شى­عىپ, ءتىپتى تۇنەمەگە قالۋعا دا مۇمكىندىك جاسالعان.

ال ءوزىمىز «ەكىنشى شۆەيتساريا» اتاپ كەتكەن تەكەلى قالاسىنىڭ تاۋلى اۋما­عى, تۇمسا تابيعاتى كىمدى دە بولسا قىزىق­تىرارى ءسوزسىز. اتتەڭ تۋريستەرگە ارنالعان دەمالىس ورىندارىنىڭ ازدىعى جانعا باتادى. دەگەنمەن الداعى ۋاقىتتا وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆتىڭ باستاماسىمەن شاڭعى-بياتلون كەشەنى بوي كوتەرمەك. بۇل دا – ۇلكەن جۇمىس. اتالعان نىسان تە­كەلى قالاسىنىڭ سىرتىنداعى جوڭعار الا­تاۋىنىڭ ەتەگىندە ورنالاسادى. سپورتتىق كەشەن قىسقى وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋعا عانا ەمەس, سونداي-اق تاۋ تۋريزمىنە دە سەرپىن بەرەدى.

مونو-قالا تەكەلىگە دەمالىسقا تۋريس­تەر نەگىزىنەن جاز مەزگىلىندە كەلەدى. ال قىس جاقىنداعاندا سول دەمالىس ايماقتارى كوبىنە بوس تۇرادى. ءتىپتى كەيبىرى جابىلىپ تا جاتىر. شاڭعى-بياتلون كەشەنىنىڭ قۇرى­لىسى كەڭ مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى.

«ماعان تاعى 20 سوتىق جەر ءبولىندى. شاعىن قوناقۇي سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن. مۇنداي جوبالار كاسىپكەرلىكتى دا­مىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. شاڭعى-بيات­لون كەشەنىنىڭ اشىلۋىمەن ءبىز كوپ تۋريست كەلەدى دەپ كۇتۋدەمىز, ال ول ءۇشىن ءتيىس­تى سەرۆيس قاجەت», دەيدى كاسىپكەر ەرمەك كەڭەسحان ۇلى,

جوبا قۇنى 15 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وعان 9 گەكتاردان اسا جەر بولىنگەن. مۇندا بىر­نەشە اپاتتى, يەسىز ۇيلەر بۇزىلادى. ءتيىستى ينفراقۇرىلىم دا جۇرگىزىلەدى. تەكەلى قالاسىنىڭ ساۋلەت جانە قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى رۇستەم بولات ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جوبانى ازىرلەۋمەن «استانا ازاماتتىق جوباسى» اينالىسپاق. بۇل جوبادا اكىمشىلىك عيمارات, سونداي-اق 200 ادامعا ارنالعان قوناقۇي سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.

شاڭعى-بياتلون كەشەنى وڭىردەگى قىسقى وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرى مەن تاۋ ءتۋريزمىن دامىتۋداعى زاكىرلىك جوبا بو­لىپ سانالادى. الاكول ماڭىنداعى جازعى تۋريزمگە قاجەت ينفراقۇرىلىمدى جۇر­گىزۋ ءۇشىن 60-قا جۋىق ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. ال بالقاش كولى جا­­عا­لاۋىن اباتتاندىرۋعا ءۇش جىلدا 30 ملرد تەڭگەدەن اسا ينۆەستيتسيا باعىتتاۋ كوزدەلگەن.

تاياۋ ەكى جىلدا ورتالىق ازيانىڭ ەڭ بيىك سارقىراماسى بۇرحان بۇلاعىنا اپا­­راتىن جول قۇرىلىسى باستالادى. ونىڭ ۇزىن­دىعى – 60 شاقىرىمعا جۋىق. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى دايىنداۋعا 83 ملن تەڭگە ءبولىندى. وسى يگىلىكتى ىستەردىڭ ءبارى جەتىسۋدى تۋريزم سا­لاسىنىڭ تورىنە شىعارادى دەگەن ويدامىز.

جەتىسۋ وبلىسى