كەيىنگى جىلدارى اينالامىزدا – تۋعان-تۋىس, دوس-جاران, ارىپتەستەر مەن قۇربى-قۇرداستار اراسىندا شەتەلگە كەتۋ, ۋاقىتشا جۇمىسقا تۇرىپ, اقشا تابۋ, ءتىپتى ءبىرجولا قونىس اۋدارۋ تۋرالى اڭگىمەلەر ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. شىنى كەرەك, بۇل ۇسىنىستى قۇر تالقىلاپ قانا قويماي, تاۋەكەلگە بەل بۋىپ, شەتەل اسىپ كەتكەندەرى دە از ەمەس.
اتامەكەننەن ەمەس, امەريكا سەكىلدى الىستاعى وزىق ەلدەن ناپاقاسىن ىزدەگەندەردىڭ اراسىندا جاسى ەلۋدى ەڭسەرگەن تانىستار دا بار. جارىتىپ ءتىلدى دە بىلمەيدى, قۇشاعىن جايىپ كۇتىپ وتىرعان جاقىندارى دا جوق. بالا-شاعاسىنىڭ ءبىرازى تۋعان توپىراعىندا ورنىققانىنا دا قايىرىلعان جوق. ءۇيىن ساتتى, كولىگىن ساتتى. جات جەردە جۇمىس تاۋىپ, ورنالاسقانشا جەتەر قاراجاتىن قالتاسىنا سالدى دا جولعا شىقتى...
بۇل جەردە ماسەلە ءبىلىم الۋ, ىسكەرلىك, تۋريزم, ەمدەلۋ ۆيزاسىنا قولجەتكىزگەندەر تۋرالى ەمەس. اڭگىمە زاڭسىز جولمەن بولسا دا شەتەل اسىپ, جۇمىس ىستەپ, اقشا تابۋعا كەتكەندەر, قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا گاستاربايتەرلەر تۋرالى بولىپ وتىر. ەشكىم ەرىككەننەن ەلىن تاستاپ كەتپەيدى. قاعاناعى قارق, ساعاناعى سارق جۇرت باباسى جاتقان جەردەن بەكەردەن-بەكەر بەزىنبەسى تاعى راس. ەڭ وكىنىشتىسى, ءاۋ باستا «1-2 جىل جۇمىس ىستەپ, قور جيناپ كەلەمىز» دەپ كەتكەندەردىڭ قازىر كەلگىسى جوق. ويتكەنى جات جەردەگى جاقسى تابىس, ءومىر ءسۇرۋ سالتى, ادام قۇقىن ساقتاۋعا بەرىلەتىن باسىمدىق پەن ەركىندىككە بىردەن اربالىپ قالادى. ءسال مۇمكىندىك تۋسا ءالى دە شەكارا اسىپ, قانداي جۇمىس بولسا دا كىرىسىپ كەتۋگە دايىن وتىرعاندار ءالى دە از ەمەس.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا عانا 194 مىڭنان اسا وتانداسىمىز شەت مەملەكەتتەرگە جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن كەتكەن ەكەن. ونىڭ 162 مىڭى – رەسەي, 13 مىڭى – پولشا, 6 مىڭى – وڭتۇستىك كورەيا, 5 مىڭى ۇلىبريتانياعا ناپاقا تابۋ ءۇشىن اتتانعان. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى كوشى-قون كوميتەتىنىڭ توراعاسى اسقاربەك ەرتاەۆ وتكەندە تۇركيا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى جانە باسقا دا ەلدەرمەن سول جاقتاعى وتانداستارىمىزدىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعايتىن جاڭا كەلىسىمدەر جاسالىپ جاتقانىن ايتتى. ءتىپتى وڭتۇستىك كورەيادا ەل ازاماتتارىن زاڭدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قازاقستاندى «ەڭبەككە رۇقسات بەرۋ جۇيەسىنە» ەنگىزۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلدى. ايتۋلارىنا قاراعاندا, بۇل جۇيە شەتەلدە جۇمىس ىستەگىسى كەلگەن ادامعا الدىمەن ءتىل ۇيرەنۋگە, مىندەتتى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتۋگە, قاجەت قۇجاتتاردى راسىمدەۋگە كومەكتەسەدى.
بۇرىن وتباسىن تاستاپ, شەتەلگە جالدانىپ جۇمىس ىستەۋگە ەر ازاماتتار كەتۋشى ەدى, كەيىنگى كەزدەرى شەت ءتىلىن بىلمەسە دە تۇزدە قارا جۇمىسقا جەگىلگەن انالار كوبەيگەن. وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن كورەيادا ءۇش جىل جۇمىس ىستەپ, ەلگە كەلگەندە ۇلى مەن قىزىن بىردەن مەكتەپكە ىزدەپ كەلگەن انانىڭ بەينەجازباسى الەۋمەتتىك جەلىنى شارلاپ كەتتى. اناسىن كورە سالا باس سالىپ قۇشاقتاپ, ەڭكىلدەپ جىلاعان بالالارىنىڭ كوز جاسى سول مەكتەپتەگىلەردى عانا ەمەس, بۇل جازبانى كورگەن بارشا جۇرتتىڭ جۇرەگىن ەزىپ جىبەردى. ال بىرەر كۇن بۇرىن الەۋمەتتىك جەلىدە گەرمانيادا كوشە سىپىرىپ جۇرگەن قازاق قىزىنىڭ بەينەجازباسى شىقتى. قوس ديپلومى بار كەلىنشەكتىڭ ءۇش بالاسى قازاقستاندا قالعان ەكەن. ءوزى ەلدە قالعان بالالارى ءۇشىن جات جەردە قارا جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىن, 80 مىڭ تەڭگە ايلىقتى 10-15 ەسەلەپ تاۋىپ جاتقانىن ايتادى. «جەكسەنبى كۇنى 2 ساعات كوشە تازالاپ, 50 مىڭ تەڭگە تابامىن. بۇل اقشانى سىزدەر قازاقستاندا جارتى ايدا تاباسىزدار, دۇرىس پا؟ مەن ەلىمدى جاقسى كورەمىن. سىزدەردىڭ دە جاعدايلارىڭىز جاقسارسا ەكەن دەيمىن», دەيدى ول. ء«دال مىنا ءجۇرىسىم ماقتانىش ەمەس», دەپ كۇس-كۇس قولدارىن كورسەتىپ, اعىنان جارىلعان قازاق قىزى وزگە جۇرتتا دەمالىپ, قىدىرىپ جۇرمەگەنىن دە جەتكىزگەن. بىراق وسى بەينەجازبادا ءدال ماعان كەلىنشەكتىڭ تاپقان تابىسى ەمەس, ء«ۇش بالام ەلدە, جانىم, جۇرەگىم تىنىش ەمەس. ۇيقىم تىنىش ەمەس» دەگەن سوزدەرى قاتتى اسەر ەتتى.
انالار نەگە شەتەل اسىپ, قارا جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر؟ نەگە ايدىڭ كۇنى امانىندا, بەيبىت زاماندا انا مەن بالا ءبىر-بىرىنەن الىستادى؟ سەبەبى سان الۋان. ءبىرى مول تابىس تاپقىسى كەلەدى. ەكىنشىلەرى 2-3 جىلدا ەلدە الاڭسىز ءومىر سۇرەتىندەي قاراجات جيناسام دەيدى. ۇشىنشىلەرى ءومىر بويى تىلەنىپ ءومىر سۇرگىسى كەلمەيتىنىن ايتادى. تاعى ءبىرى ەلدە ادىلدىك جوق دەپ سانايدى. بىراق ءبارىنىڭ ايتاتىن ورتاق ءبىر جاۋابى بار, ول – بالالارىمنىڭ بولاشاعى ءۇشىن دەگەن ءسوز. بىراق جۇرەك تىنىشتىعى جوق جەردە تاپقان تابىس بەرەكەلى بولا ما؟ اناسىز وسكەن, اياۋلى الاقانىن سەزىنبەگەن, ءتالىمىن الماعان بالانىڭ تاعدىرى سول تاپقان تابىسقا تاتي ما؟ ۇلىنىڭ العاش مەكتەپكە بارعان, قىزىنىڭ قولىنا قالام ۇستاعان, ءتىپتى كۇندەلىكتى بالاسىن ەمىرەنە يىسكەپ ۇيىقتاتۋ باقىتىنان سانالى تۇردە باس تارتقان انا جۇرەگىنىڭ مازاسىزدىعىن جات جەردە ءجۇرىپ جيعان اقشاسى وتەي الا ما؟ وسى سۇراقتاردى وزىمە دە قويىپ كوردىم. شەتەلگە كەتەمىن دەپ ايتا المايمىن...