• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 25 جەلتوقسان, 2023

دارىگەردىڭ ۇمىتىلماس ەڭبەگى

260 رەت
كورسەتىلدى

ارقا توسىندە ەرەن ەڭ­بە­گىمەن, ادامدىق كەل­بە­تىمەن, سانالى ۇرپا­عى­مەن ءىزى قالعان جاندار­دىڭ ءبىرى – سايلاۋ (ەنجىل) ءسابيت ۇلى. ول زيالىلاردى باۋداي تۇسىرگەن 1937 جىلى بۇلانتى وزەنىنىڭ بويىنداعى اقجال قىس­تاعىندا دۇنيەگە كەلگەن. ال ورتا ءبىلىمدى قارساقباي كەنتىندەگى مەكتەپتەن العان. ودان كەيىن ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, ءبىر ماماندىقتىڭ يەسى اتانۋعا بەل بۋعان كەيىپكەرىمىز­دىڭ تاڭداۋى سول ۋاقىتتا قازاق ورتاسى ءزارۋ بولعان دارىگەرلىككە تۇسەدى.

وسىنداي ارمان جەتەگىندەگى اۋىلدىڭ قارا بالاسى قاراعاندى مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, اتالعان وقۋ ورنىن دارىگەرلىك ما­ماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ شىعادى. قولىندا ديپلومى بار, تولىسقان مامان رەتىندە سايلاۋ ءسابيت ۇلى تۋعان جەرىنە كەلىپ, ەڭبەك جولىن باستايدى. سول كەزەڭدە ەل اراسىندا جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ كەلگەن كاسىبي مامانداردىڭ قات ۋاقىتى. ول 1963 جىلدان بايقوڭىر كەڭشارىندا دارىگەرلىك قىزمەتكە كىرىسەدى.

ادامنىڭ جەكە تۇلعا رەتىندە قا­لىپ­تاسۋى, ەڭ الدىمەن, ونىڭ ومىردەن ءوز ورنىن سانالى تۇردە تابا بىلۋىنە بايلانىس­تى. اركىمنىڭ ومىرگە دەگەن كوزقاراسى دا ماماندىعىنا قا­راي قالىپتاسادى. وسىلايشا, مامان­دى­عىنا ادال سايلاۋ ءسابيت ۇلى ەلگە قالت­قىسىز قىزمەت ەتتى, ونە­گەلى ءومىر ءسۇردى. ول 1964 جىلدىڭ قازا­نى­نان باستاپ قۇلجانباي اۋىلى­نا قىزمەتكە اۋىسىپ, ساتباەۆ كەڭ­شارىندا 2004 جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن, ياعني قىرىق جىلداي تاپجىل­ماي ەڭبەك ەتتى. ۇلاعاتتى ەڭبەك جو­لىندا التىن قولدى دارىگەردىڭ حال­قىنا مول شاپاعاتى ءتيدى. اۋىلدان قاشىقتا ورنالاسقان مالشىلاردىڭ قىستاعىنا اتپەن قاتىناپ, ءار ادام­نىڭ دەنساۋلىعىنا باقىلاۋ جاساپ, كومەك بەرىپ, ەمدەپ وتىردى. اۋىل مال­شى­لارىنىڭ جۇكتى ايەل­دەرىنىڭ ومىرگە دەنى ساۋ ءسابي اكەلۋىنە كو­مەك­­تەسىپ, قۋانىشىنا ورتاقتاسا ءبىلدى.

قىرىق جىلدىق قاجىرلى ەڭبەك سول كەزدەگى بيلىك تاراپىنان دا با­عا­لاندى. سايلاۋ ءسابيت ۇلىنىڭ قىز­­­مەتى مەم­لە­­كەت­­تىك دارەجەدە با­عا­­لا­­نىپ ءارتۇرلى گرا­­مو­تالار مەن مە­­­دال­دارمەن ماراپاتتالدى.

سايلاۋ ءسابيت ۇلىنىڭ العان مەم­لەكەتتىك ماراپاتتارىنىڭ ىشىندەگى شوق­تىعى بيىگى – 1976 جىلى 23 شىل­دەدە قازاق­ستان جوعارعى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ قاۋ­لىسىمەن بەرىلگەن «قازاق كسر-ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى» قۇرمەتتى اتا­عى. مۇنداي اتاقتى جەزقازعان وبلىسىندا تۇڭعىش العان – وسى كىسى.

جەمىستى ەڭبەك ەتۋ مەن تابىسقا كەنەلۋ وتباسىداعى بەرەكەمەن دە ۇش­تاسا­تى­نى انىق. ساكەڭنىڭ قۇداي قوسقان قوساعى بوتاي ءابىلدينا – باي­قوڭىر ءوڭىرىنىڭ تۋماسى. ول ورتا مەكتەپتى اياقتاعان سوڭ 1960 جىلدان 1961 جىلدار اراسىندا قىزىل ءۇي بولىمشەسىندە كىتاپحانا مەڭگەرۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدى. 1961 جىلى جەزقازعان قالاسىنداعى مەدي­تسينالىق ۋچيليششەسىنە فەلد­شەرلىك ماماندىعىنا وقۋعا ءتۇسىپ, اتالعان وقۋ ورنىن 1964 جىلى وي­دا­عىداي ءبىتىرىپ شىقتى. سول جىلى قارا­قۇم ورتالىق اۋرۋحاناسىنا جۇمىسقا قابىلدانىپ, 2004 جىلى زەينەتكەرلىككە شىققانشا ەڭبەك ەتتى.

اپامىز دا قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جە­مىسىن كورىپ, ەلدىڭ العىسىنا بو­لەندى, كوپ­تەگەن مەملەكەتتىك مارا­پاتتاردىڭ يەسى اتاندى. ول «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنىمەن,  «دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇزدىگى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى.

ەرلى-زايىپتى اق حالاتتى ابزال جاندار 2009 جىلعا دەيىن وسى ەلدى مەكەن­دە تاپجىلماي ەڭبەك ەتىپ, اۋىل ادام­دارىنىڭ دەنساۋلىعىنا قاراپ, ومى­رىنە اراشا تۇسە ءبىلدى. ءالى كۇن­گە دە­يىن ەرلى-زايىپتى سايلاۋ ءسابيت­ ۇلى مەن بوتاي ءابىلدينانىڭ ەسىم­دەرىن ۇلىتاۋ-جەزقازعان ءوڭىرىنىڭ جۇرت­شى­لىعى قۇر­مەتپەن اتايدى. ولار ەلگە قايىرىم­دى­لىعىمەن عانا تانىلىپ قوي­ماي, ۇلگىلى وتباسى دا بولا ءبىلدى. ءۇش ۇل, ەكى قىز تاربيەلەپ وسىرگەن ارداقتى اتا-انا.

كەز كەلگەن ادام ۇرپاعىمەن ماق­تا­نادى. اتا-انالارىنىڭ اتىنا كىر جۇق­تىرماي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان نۇرلان ەنجىل ۇلى – جەزقازعان پە­دا­گو­گيكالىق ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى. 1995-2001 جىلدارى ءو.ا.بايقوڭىروۆ اتىن­داعى جەزقازعان ۋنيۆەرسيتەتى قول­دانبالى ماتەماتيكا كا­فەد­را­سىنىڭ اسسيستەنتى بولسا, 2001 جىل­­دان «قازاق­مىس» جشس-نىڭ اقپا­رات­تىق تەحنولگيالار سالاسىندا قىزمەتتە جە­مىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.

سايلاۋ اعامىزدىڭ ءبىلىم مەن عى­لىم سالاسىندا ۇلكەن تابىستارعا جە­تىپ جۇرگەن تاعى ءبىر ۇرپاعى – ەرلان ەنجىل ۇلى. ول 1988 جىلى قا­­را­عان­دى پوليتەحنيكالىق ينس­تي­تۋ­تى­نىڭ جەز­قازعان فيليالىنا «ونەر­كاسىپتىك جانە ازاماتتىق قۇ­رى­لىس» ماماندىعىنا ءتۇسىپ, ونى ۇز­دىككە ءبىتى­رىپ, 1999 جىلى ماسكەۋ قا­لا­­سىن­داعى «تۇرعىن ءۇي جانە قو­­عام­دىق عيماراتتار» ورتالىق عى­لىمي-زەرت­تەۋ ينستيتۋتىنىڭ اس­پي­رانتۋراسىندا كۇن­دىزگى بولىمگە وقۋعا ءتۇسىپ, عىلىم جولىنا ءتۇستى. ماسكەۋدە 2003 جىلى «تەح­نو­لوگيا جانە قۇرىلىستى ۇيىم­داس­تىرۋ» ماماندىعى بويىنشا تەح­­ني­كا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىن قورعاعان ەرلان 2005 جىلدان باستاپ استاناداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىندا­عى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن­دە قىز­مەت اتقارادى. بۇگىندە ساۋلەت-قۇرىلىس فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى.

ءار ادامنىڭ ومىردە ءوز جولى بار. سوعان قاراي تۇلعاسى قالىپتاسىپ, بەي­نەسى بەكەمدەلە تۇسەدى. سايلاۋ ءسا­بيت­ ۇلى مەن بوتاي ءابىل­دينا ادال ەڭ­بەكپەن تابىسقا جەتىپ, ءار كەز مەرەيى ۇس­تەم, ەڭسەسى بيىك بولدى. ەكەۋى تا­لاي بە­لەستەن ءوتتى. ءومىردىڭ ءتاتتىسىن دە, كەر­­مەگىن دە تاتتى. جوققا بولىستى, سۇ­رىن­­گەندى سۇيەدى. بۇگىندە ەل اۋزىنان تاستاماي­تىن, قۇرمەت تۇتاتىن ازاماتتارعا اينالدى.

ءبىز اۋىل-ايماق حالقىنىڭ ءوتىنىشىن جەتكىزگىمىز كەلەدى. قوسكول اۋىلىنىڭ ور­تا­لىعىنان سالىنىپ جاتقان دارى­گەر­لىك امبۋلاتورياعا ەنجىل ءسابيت­ ۇلى­نىڭ ەسىمى بەرىلسە دەگەن ۇسى­نىسىمىز بار. بۇل ءىس شەشىمىن تاپ­­سا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

جالپى جەرگىلىكتى جاستاردى دارىگەر­لىككە ىنتالاندىرۋ ءۇشىن اۋىل-ايماققا ەڭبەگى سىڭگەن سايلاۋ ءسابيت ۇلى سىندى مامانداردى ونەگە ەتۋ قاجەت. سول ءۇشىن كوپشىلىك ەمدەلەتىن ۇلىتاۋ اۋداندىق اۋرۋحاناسى قابىرعاسىنا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتۋ دا – ۋاقىت تالابى.

 

ابدۋللا جانالين

 

ۇلىتاۋ وبلىسى,

ۇلىتاۋ اۋدانى,

قوسكول اۋىلى 

سوڭعى جاڭالىقتار