سايلاۋ ناۋقانى ساراپتاماسى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلى باستا­ما­شىلىق ەتكەن ساياسي رەفور­مالارىنىڭ نەگىزگى ناتيجەسى دەپ 19 ناۋرىزدا وتكەن پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا سايلاۋدى جانە 5 قاراشادا وتكەن اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ قاناتقاقتى ساي­لاۋىن ايتۋعا بولدى.

ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينس­تي­تۋتىنىڭ ديرەكتورى ورازعالي سەلتەەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءدال وسى ەكى ناۋقان ەي-ءدىڭ الەۋمەتتانۋ زەرتتەۋىنىڭ نەگىزگى وبەكتىسىنە اينالدى.

«زەرتتەۋ اياسىندا ارالاس سايلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ تۋرالى قوعام­دىق قابىلداۋ دەڭگەيى انىق­تالدى. دەپۋتاتتاردى ساي­لاۋ­دىڭ جاڭا فورماتى تۋ­رالى بىلەتىندەردىڭ كوبى (77,3%) مۇنداي رەفورمالار قازاق­­ستان­داعى دەموكراتيانىڭ دامۋى­نا ىقپال ەتەتىنىن مالىم­دەدى. وسىلايشا, جاپپاي ساۋالنا­ما­لاردىڭ ناتيجەسى بويىنشا ارالاس سايلاۋ جۇيەسىن قوعام ماقۇلداپ وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى. بۇل رەتتە پارتيا كانديداتتارىنا قارا­عاندا ءوزىن ءوزى ۇسىنۋشىلارعا قولداۋ دەڭگەيى ءسال جوعارى ەكەنى تىركەلەدى», دەدى و.سەلتەەۆ.

ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينس­تيتۋتىنىڭ مالىمەتتەرىنە ساي­كەس, وتانداستارىمىز پارلا­مەنت ءماجى­لىسىنىڭ جاڭا قۇرا­مىنان جانە بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسىنان ولار الەۋمەتتىك پروب­لەمالاردىڭ ءمانىن زەرتتەپ, زەردە­لەي­تىنىنە (36%), ازاماتتاردىڭ مۇد­دەلەرىن قورعاۋعا (31,5%) جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاع­دايىن جاقسارتۋعا (29,7%) جۇمىس ىستەيدى دەپ سەنەدى.

«ساۋالناماعا قاتىسقان­دار­دىڭ بەستەن ءبىرى جاقسى ناتيجەگە ۇمىتتەنەدى, بىراق ءبىر نارسە بولجاۋ­عا ءالى ەرتە دەپ سانايدى (20,5%). رەسپوندەنتتەردىڭ تاعى ءبىر بولىگى دەپۋتاتتاردىڭ ەلەكتوراتپەن جۇ­مىستا جانە ءوزارا ءىس-قيمىلدا قول­جەتىمدىلىگى مەن اشىقتىعىنا ۇمىت­تەنەدى (17,8%). ەي جۇرگىزگەن جاپ­پاي ساۋالنامانىڭ ناتيجەسىنە سايكەس, وتانداستارىمىزدىڭ باسىم كوپشىلىگى (83,9%) اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ تۋرالى يدەيانى قولدايدى. بۇل ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ۇدەرىستەرىنە قاتىسۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن مويىنداۋ رەتىندە تۇسىنۋگە بولادى», دەدى و.سەلتەەۆ.

ونىڭ سوزىنشە, بۇل قوعامنىڭ اشىق بولىپ, ادامداردىڭ شەشىم قابىلداۋ جۇيەسىنە دەگەن ۇمتى­لىسىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. مۇندا ازاماتتار جەر­گىلىكتى اتقارۋشى بيلىك باسشى­لارىنىڭ تاڭداۋىنا تىكەلەي اسەر ەتە الادى.

«ال سايلاۋ تۋرالى اقپارات­ت­ى الۋ جاعىنا توقتالساق, ازاماتتار اقپاراتتى الەۋمەتتىك جەلىلەردەن (43,5%), تەلەديداردان (32,6%), مەسسەندجەرلەردەن (20,5%) جانە جاڭالىق سايتتارىنان (20,2%) ءبىلىپ وتىرعان. بۇل اقپاراتتىڭ نەگىزگى كوزى رەتىندە الەۋمەتتىك مەديانىڭ ءداستۇرلى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا قاراعاندا بىرتىندەپ باسىم بولىپ بارا جاتقانىن تاعى ءبىر رەت دالەلدەيدى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سايكەس, اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن قولداۋ حالىق اراسىندا جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن كورسەتتى. وسىلايشا ازاماتتاردىڭ 90,7 پايىزى سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ ۇدەرىسىنە قاناعاتتانعانىن اتاپ ءوتتى», و.سەلتەەۆ.

ينستيتۋتتىڭ عىلىمي-تەو­ريالىق تالداۋ جانە ادىس­تە­مە­لىك قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمى­نىڭ مەڭ­گەرۋشىسى ارمان ەش­مۇ­راتوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, وتانداس­تارى­مىزدىڭ 60 پايىزعا جۋىعى سايلاۋدى قانداي دا ءبىر تۇردە باقىلاعان. ال ءاربىر ءۇشىنشىسى سايلاۋدى مۇقيات قاداعالاعانىن جەتكىزگەن.

رەسپوندەنتتەردىڭ 29 پايىزى ساياساتتان تىس بولعاندىقتان سايلاۋ ۇدەرىسىنە قىزىعۋشىلىق­تىڭ تومەندىگىن اتاپ ءوتتى. زەرتتەۋ ناتي­جەسىنە سۇيەنسەك, حالىق ەلەكتورالدى كونتەنتتى كوبىنە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى الادى, ياعني 52,3 پايىزدى قۇراپ وتىر. رەسپوندەنتتەردىڭ 51,4 پايىزى سايلاۋ ۇدەرىسىن ءداستۇرلى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقى­لى باقىلاعان.